Từ ‘đất thép thành đồng’ đến phường đô thị: Củ Chi sẵn sàng cho vai trò kết nối vùng

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Củ Chi đang tập trung rà soát những lợi thế hiện có và chuẩn bị các điều kiện để bước vào giai đoạn phát triển mới với vai trò một phường đô thị của TP.HCM trong thời gian tới.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Phạm Kiều Hưng - Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Củ Chi - chia sẻ về những nền tảng mà địa phương đang xây dựng để sẵn sàng cho giai đoạn phát triển mới.

Xã Củ Chi bước vào hành trình đô thị hóa

* Thưa ông, sau hơn một năm vận hành mô hình mới, Củ Chi đang chuẩn bị những gì cho mục tiêu trở thành phường đô thị?

- Chúng tôi xác định phát triển địa phương dựa trên ba trụ cột chính là phát huy nền tảng sẵn có, tăng cường kết nối liên vùng và phát huy nguồn lực con người. Trước hết là phát huy tối đa lợi thế về hạ tầng, quỹ đất và công nghiệp để phát triển theo định hướng logistics, công nghiệp chất lượng cao và đô thị sinh thái.

Hiện nay Khu công nghiệp Tân Phú Trung được xem là một trong những nền tảng quan trọng của địa phương. Không chỉ tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất và logistics, khu công nghiệp này đang được chuẩn bị để đón các dự án mới như trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), phù hợp với xu hướng phát triển của thành phố.

Địa phương cũng chủ động chuẩn bị quỹ đất để sẵn sàng thu hút đầu tư khi các quy hoạch được hoàn thiện. Chúng tôi cho rằng đây sẽ là lợi thế rất quan trọng để Củ Chi đón những dòng vốn đầu tư mới, nhất là trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Với những nền tảng hiện có, Củ Chi có điều kiện để phát triển theo hướng một khu đô thị gắn với logistics, các ngành công nghiệp chất lượng cao và định hướng đô thị sinh thái trong tương lai.

* Một trong những lợi thế thường được nhắc đến của Củ Chi là vị trí cửa ngõ kết nối vùng. Theo ông, lợi thế này sẽ được phát huy như thế nào?

- Đây là lợi thế rất lớn và sẽ còn rõ nét hơn trong những năm tới khi hàng loạt công trình giao thông trọng điểm được đầu tư hoàn thiện. Có thể kể đến việc nâng cấp quốc lộ 22, xây dựng cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, hoàn thiện vành đai 3, các tuyến đường kết nối khu vực cũng như hệ thống metro theo quy hoạch.

Khi các dự án này hoàn thành, khả năng kết nối của Củ Chi với trung tâm TP.HCM, Tây Ninh và các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ sẽ được cải thiện.

Tất cả những dự án hạ tầng giao thông đó đã đặt Củ Chi vào một vị trí trung tâm cho việc liên kết vùng. Điều kiện thuận lợi này là lợi thế vô cùng to lớn đối với xã Củ Chi hiện nay và phường Củ Chi trong tương lai.

* Bên cạnh hạ tầng và vị trí địa lý, địa phương đánh giá như thế nào về vai trò của con người trong quá trình đô thị hóa?

- Chúng tôi luôn xác định con người là yếu tố quyết định trong quá trình phát triển. Củ Chi có truyền thống của vùng đất "đất thép thành đồng", có tinh thần đoàn kết, nghĩa tình và sự đồng lòng của người dân. Đây chính là nguồn lực nội sinh rất quan trọng để địa phương tiếp tục phát triển trong giai đoạn mới.

Việc chuyển từ xã lên phường không chỉ là thay đổi về đơn vị hành chính mà còn kéo theo sự thay đổi về môi trường sống, phương thức quản lý và yêu cầu đối với mỗi người dân.

Vì vậy địa phương cũng đặt ra nhiều mục tiêu để người dân từng bước thích ứng với môi trường sống đô thị, từ thay đổi nếp sống, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, văn hóa giao thông, bảo vệ môi trường cho đến định hướng nghề nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là hình thành những công dân phù hợp với một đô thị hiện đại nhưng vẫn giữ được những giá trị truyền thống của Củ Chi.

Chuẩn bị nền móng cho phường đô thị

* Để đáp ứng các tiêu chí của một phường đô thị, hiện nay địa phương đang ưu tiên đầu tư những lĩnh vực nào?

- Một trong những nhiệm vụ ưu tiên hiện nay là hoàn thiện hệ thống giao thông. Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, mạng lưới giao thông cơ bản đã phủ kín các khu dân cư. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn phát triển đô thị, yêu cầu đối với hệ thống giao thông cũng thay đổi.

Ví dụ, nếu trước đây một tuyến đường giao thông nông thôn chỉ khoảng 3m có thể đáp ứng nhu cầu đi lại thì khi trở thành đường giao thông đô thị, phục vụ cho sự phát triển lâu dài, nhiều tuyến phải được mở rộng, cải tạo và đầu tư đồng bộ hơn.

Đó là một nỗ lực rất lớn vì không chỉ liên quan đến nguồn vốn đầu tư mà còn gắn với giải phóng mặt bằng và tổ chức. Hiện các dự án giao thông đang chiếm tỉ trọng lớn trong đầu tư công. Thời gian tới địa phương tiếp tục tập trung sửa chữa, nâng cấp và xây mới để hoàn thiện mạng lưới giao thông đô thị.

* Ngoài giao thông, những vấn đề nào đang được địa phương đặc biệt quan tâm trong quá trình chuẩn bị lên phường?

- Mặc dù Củ Chi là vùng đất tương đối cao, nhưng quá trình đô thị hóa khiến diện tích thấm nước tự nhiên ngày càng thu hẹp. Trong khi đó, nhiều tuyến đường được đầu tư từ trước chưa có hệ thống thoát nước đồng bộ.

Nếu không chuẩn bị từ sớm thì khi mật độ dân cư tăng lên sẽ phát sinh nhiều vấn đề. Vì vậy địa phương đang bổ sung hệ thống thoát nước, hạn chế tình trạng đọng nước, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đồng thời, sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, các trường học chưa phân bố đồng đều. Phần lớn trường học tập trung ở một phía quốc lộ 22, trong khi khu vực còn lại chủ yếu là các phân hiệu nhỏ.

Khi dân số tăng lên cùng đô thị hóa, nhu cầu học tập sẽ ngày càng lớn. Do đó địa phương đã sửa chữa khoảng bốn điểm trường và thành phố cũng dự kiến bố trí nguồn vốn để xây mới thêm hai trường trong thời gian tới.

* Theo ông, "chuẩn bị thành phường" không chỉ là đáp ứng các tiêu chí đô thị mà còn là sự thay đổi trong cách quản trị?

- Đúng vậy. Chúng tôi cho rằng chuẩn bị thành phường không chỉ là hoàn thiện hạ tầng hay đáp ứng các tiêu chí đô thị, mà còn là chuẩn bị đồng bộ về con người, phương thức quản trị và nếp sống.

Địa phương đã và đang tập trung xây dựng chính quyền số, đẩy mạnh quản trị bằng dữ liệu để phục vụ người dân trong giải quyết thủ tục hành chính cũng như nhiều nhu cầu khác nhanh hơn, thuận tiện hơn và hiệu quả hơn.

Cùng với việc hiện đại hóa quản trị là gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Củ Chi. Chúng tôi xác định đây là nền tảng để địa phương phát triển bền vững trong tương lai.

Có những nỗ lực chưa thể mang lại kết quả ngay, nhưng chắc chắn người dân sẽ dần cảm nhận được hiệu quả vận hành của mô hình mới trong thực tiễn. Đó cũng là mục tiêu mà chính quyền địa phương đang hướng đến trong quá trình chuẩn bị để Củ Chi trở thành một phường đô thị của TP.HCM.