Nga muốn biến Crimea thành trung tâm hậu cần cho chiến dịch ở Ukraine, nhưng các đòn tấn công bằng UAV của Kiev đang đe dọa chiến lược này.
Bán đảo Crimea, nơi Nga sáp nhập năm 2014, đã trở thành khu vực có tầm quan trọng chiến lược đối với Tổng thống Vladimir Putin. Nơi đây không chỉ là biểu tượng cho tầm nhìn của ông về việc khôi phục lại vị thế siêu cường của Nga, mà còn là trung tâm hậu cần then chốt cho các hoạt động quân sự trên khắp miền đông nam Ukraine.
Khi cuộc chiến mới nổ ra, các đơn vị Nga từ bán đảo Crimea đã xâm nhập sâu vào miền nam Ukraine và từng kiểm soát thành phố Kherson, thủ phủ tỉnh cùng tên. Cầu Kerch nối bán đảo Crimea với lục địa Nga trở thành tuyến tiếp tế quan trọng cho lực lượng Nga chiến đấu ở Crimea, bên cạnh hành lang trên bộ đi qua vùng Donbass.
Tuy nhiên, khi cuộc chiến ở Ukraine bước sang năm thứ năm, chiến lược đó đang bị đe dọa bằng máy bay không người lái (UAV) giá rẻ mà Ukraine đang tăng cường phát triển và triển khai, theo Natalia Abbakumova, nhà phân tích của Washington Post.
Trong những tuần gần đây, Ukraine liên tục tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV tầm trung và tầm xa nhằm vào các tuyến đường cùng cơ sở hạ tầng quan trọng mà Nga dùng để chuyển quân và vũ khí ra tiền tuyến. UAV cũng đã oanh tạc các cầu đường sắt, trạm kiểm soát, cầu phao và nhà máy lọc dầu, gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu, mất điện diện rộng trên bán đảo.
Khói đen bốc lên từ các bể chứa dầu sau đòn tập kích của Ukraine vào thành phố Kerch, Crimea hôm 21/6. Ảnh: Reuters
Tại Sevastopol, thành phố lớn nhất ở Crimea với khoảng nửa triệu dân, các bồn chứa nhiên liệu đã cạn kiệt vào ngày 22-23/6, theo Thị trưởng Mikhail Razvozhaev. Đèn đường cũng bị tắt, người dân được khuyến cáo tắt điều hòa để tiết kiệm điện dù trời nắng nóng, trong khi các chuyến tàu hỏa đã bị cắt giảm trong ít nhất vài ngày. Tình trạng thiếu nước cũng được ghi nhận trên khắp bán đảo.
Lực lượng Nga đã tăng cường hoạt động phòng không, bố trí thiết bị tạo khói trên cầu Kerch để che mắt UAV, triển khai các tổ hợp phòng không di động, nhưng chưa thể ngăn chặn được các đòn tập kích của Ukraine.
UAV Ukraine cũng đã đánh trúng 3 trong số 5 phà chở phương tiện tại điểm trung chuyển Kerch nối giữa Crimea và bán đảo Taman của Nga, khiến dịch vụ ngừng hoạt động và khoảng 700 phương tiện bị mắc kẹt ở phía Kerch từ đêm 20/6 sang ngày 21/6.
Trại thiếu nhi nổi tiếng Artek ở miền nam Crimea buộc phải hủy các chương trình trại hè và sơ tán trẻ em.
"Chúng tôi không thấy UAV, nhưng đã chứng kiến những xe bồn cháy rụi sau khi bị tấn công. Tại các cây xăng, người dân địa phương phải xếp hàng hơn 8 tiếng để nhận phiếu mua nhiên liệu", một phụ nữ Nga, người đã cùng chồng và con trai lái xe tới Crimea hồi đầu tháng 6, kể.
Nếu không duy trì được tuyến tiếp tế ổn định và đáng tin cậy tới Crimea, lực lượng Nga có thể gặp khó khăn tại những khu vực giao tranh ác liệt nhất ở miền đông Ukraine trong những tháng gần đây, nơi Kiev đã mở nhiều đợt phản công.
"Trong tương lai gần, Crimea sẽ biến thành hòn đảo bị cô lập. Và điều này có thể dẫn đến những hậu quả rất khó lường đối với người Nga", Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên YouTube gần đây.
Cuối tháng 5, quân đội Ukraine tuyên bố áp đặt "phong tỏa hậu cần" đối với Crimea, đồng thời cho biết sẽ "phá hủy có hệ thống" mạng lưới hậu cần, kho chứa, khí tài, sở chỉ huy và các tuyến đường vận chuyển của Nga trên bán đảo.
Nga đã xây dựng cầu Kerch trị giá khoảng 4 tỷ USD để tạo tuyến kết nối ổn định với Crimea. Ông Putin đã tự cầm lái một chiếc xe tải băng qua cây cầu dài khoảng 16 km này trong lễ khánh thành vào năm 2018.
Một trong những mục tiêu được Nga đề ra khi phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2/2022 là thiết lập hành lang trên bộ nối lãnh thổ Nga với Crimea qua miền đông Ukraine. Tuyến cao tốc R-280 đã trở thành hành lang đó, chạy qua hai thành phố Melitopol và Mariupol.
Vị trí cầu Kerch và cao tốc R-280 nối Nga với bán đảo Crimea. Đồ họa: IWS
Tuy nhiên, những bước tiến trong công nghệ UAV tầm trung, gồm các mẫu do Ukraine tự phát triển, hoạt động qua mạng Starlink, và dòng Hornet tích hợp trí tuệ nhân tạo do Mỹ sản xuất, đã giúp nước này giành lợi thế.
UAV Ukraine giờ đây có thể tiến hành các đòn tấn công dọc hành lang trên bộ nối tới Crimea, bao gồm cả việc nhắm vào các xe bồn chở nhiên liệu đang lưu thông trên tuyến cao tốc R-280.
Kể từ cuối tháng 5, Ukraine cũng đã tấn công các kho chứa dầu và nhà máy lọc dầu ở Crimea, cùng với ba điểm trung chuyển nối vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát với bán đảo, gồm Armyansk, Henichesk và Chonhar, trong đó điểm cuối cùng đã bị tấn công ít nhất ba lần trong tháng 6, theo quân đội Ukraine.
Một cuộc tấn công bằng UAV đã đánh trúng cầu đường sắt trên tuyến Kerch-Dzhankoi, con đường mà lực lượng Nga sử dụng để vận chuyển thiết bị và nhiên liệu từ Crimea ra mặt trận phía nam Ukraine. Đòn tập kích đã gây ra hỏa hoạn, đe dọa làm tê liệt giao thông vận tải hàng hóa và hành khách.
Hàng chục nghìn UAV của Ukraine đang đe dọa khu vực nằm sâu khoảng 320 km phía sau chiến tuyến, thuộc khu vực Nga kiểm soát tại Ukraine.
"Thực tế không còn con đường nào an toàn cho lực lượng đang kiểm soát ở miền nam và miền đông của đất nước chúng ta", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu đầu tháng này.
Cầu qua eo biển Kerch nhìn từ xa vào tháng 7/2023. Ảnh: AP
Trong cuộc họp chính phủ tuần nay, ông Putin đã đề cập đến các cuộc tấn công bằng UAV vào Crimea và tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trên bán đảo. Ông khẳng định chiến dịch của Ukraine "không làm thay đổi và không thể thay đổi thực tế tại mặt trận, nơi lực lượng Nga đang giải phóng hết khu dân cư này đến khu dân cư khác". Ông cũng không đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào về việc chấm dứt giao tranh.
Tuy nhiên, nhiều người Nga vẫn cảm thấy lo lắng về việc tới Crimea du lịch trong mùa hè này. Các blogger quân sự ủng hộ Điện Kremlin đã kêu gọi chính quyền ở Crimea khuyến cáo người dân Nga không nên mạo hiểm tới bán đảo vào thời điểm này.
"Đi du lịch đến Crimea vào lúc này là nguy hiểm! Chúng ta có thể thấy rõ điều này qua các cuộc tấn công vào tàu hỏa, xe buýt và ô tô đã dẫn đến những thương vong về người", Alexander Sergeyev, blogger ủng hộ chính phủ Nga sống tại Crimea từ năm 2014, nói.
Thanh Tâm (Theo Washington Post, Meduza)
