Tôi được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, đang giảm cơm, kiêng đồ chiên rán nhiều tháng, nhưng kết quả kiểm tra lại cho thấy mỡ gan không giảm, vì sao? (Trần Thu Hoài, 37 tuổi, Vinh)
Trả lời:
Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ quá mức trong tế bào gan. Bệnh có thể liên quan đến rượu bia hoặc các rối loạn chuyển hóa. Trong đó, phổ biến nhất hiện nay là gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (gan nhiễm mỡ không do rượu - NAFLD). Thể này thường gặp ở người thừa cân, béo bụng, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu hoặc ít vận động...
NAFLD không chỉ phụ thuộc vào lượng chất béo hay tinh bột trong khẩu phần, vì vậy không ít trường hợp dù ăn rất ít cơm, hạn chế dầu mỡ như bạn nhưng lượng mỡ trong gan không thay đổi.
Một sai lầm thường gặp là giảm cơm nhưng lại ăn nhiều thịt đỏ, phủ tạng động vật, tăng lượng đạm quá mức. Khi tổng năng lượng nạp vào nhiều, phần năng lượng dư thừa được chuyển hóa thành triglyceride và tích tụ tại gan. Chế độ ăn giàu chất béo bão hòa từ thịt mỡ, bơ, kem, nội tạng động vật cũng có thể thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ trong gan.
Chế độ ăn giàu chất béo bão hòa từ thịt mỡ, nội tạng động vật có thể thúc đẩy tích tụ mỡ trong gan. Ảnh: Ly Nguyễn
Tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống chứa nhiều đường fructose như trà sữa, nước ngọt, bánh kẹo, nước ép trái cây... cũng thúc đẩy gan tổng hợp chất béo mới, làm tăng mỡ ở gan. Khẩu phần ăn thiếu chất xơ có thể khiến rối loạn chuyển hóa kéo dài, làm giảm hiệu quả cải thiện mỡ gan.
Bên cạnh đó, thói quen ngồi nhiều, ít tập luyện có thể khiến cơ thể giảm tiêu hao năng lượng, tăng kháng insulin và tiếp tục tích tụ mỡ trong gan.
Bạn đã giảm cơm và hạn chế dầu mỡ nhưng có thể chưa đủ. Bạn cần xây dựng chế độ ăn lành mạnh gồm tăng cường chất xơ, rau xanh, trái cây nguyên quả, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt... giúp làm chậm hấp thu đường, cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Hạn chế đường, đồ uống có đường, thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn. Kiểm soát cân nặng hợp lý, duy trì vận động thường xuyên, ít nhất 150 phút mỗi tuần vận động thể lực cường độ vừa.
Nếu mỡ gan không cải thiện sau một thời gian thay đổi lối sống, người bệnh nên đến bác sĩ để được đánh giá mức độ tổn thương gan, các yếu tố nguy cơ chuyển hóa và điều trị phù hợp.
ThS.BS Nguyễn Huy Thành
Khoa Tiêu hóa - Gan mật - Tụy
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
