Tàu thuyền di chuyển tại eo biển Hormuz, ngoài khơi Bandar Abbas, Iran vào tháng 6 - Ảnh: REUTERS
Đài CNN ngày 12-7 dẫn lời một nguồn thạo tin cho biết Oman đã soạn thảo một đề xuất nhằm quản lý giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz.
Hai lộ trình qua eo biển Hormuz
Theo đó, Oman đề xuất hai tuyến đường chính cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Tuyến đường đầu tiên cho phép tàu thuyền bám sát bờ biển và vùng lãnh hải của Oman ở phía nam eo biển.
Ngoài ra các tàu cũng có thể đi qua tuyến phía bắc sát bờ biển và vùng lãnh hải của Iran, men theo khu vực phía bắc eo biển gần đảo Qeshm. Tuyến đường này cần sự cho phép từ Tehran, song sẽ không bị áp phí.
Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 11-7 đã có cuộc gặp người đồng cấp Oman Sayyid Badr Albusaidi tại thủ đô Muscat để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và các nỗ lực ngoại giao sau những diễn biến quân sự gần đây trong khu vực.
Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố chuyến thăm Oman của ông Araghchi là một phần trong tiến trình tham vấn song phương giữa hai quốc gia, liên quan đến eo biển Hormuz.
Vị thế đặc biệt để 'gỡ rối' bất đồng
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có cuộc trao đổi với người đồng cấp Oman Sayyid Badr Albusaidi về tình hình eo biển Hormuz - Ảnh: REUTERS
Cựu đại sứ Anh tại Iran Nicholas Hopton nhận định: "Oman vốn rất thông thạo trong việc trao đổi với Iran, đồng thời cũng có quan hệ tốt với phương Tây. Oman có vị thế rất thuận lợi để giúp 'bãi mìn' ngoại giao này tìm ra lối thoát", theo Đài Al Jazeera.
Theo ông Hopton, Oman còn sở hữu vị trí địa lý đặc biệt hữu ích cho tiến trình ngoại giao Mỹ - Iran khi có biên giới giáp eo biển Hormuz.
Khác với Qatar hay Pakistan, những nước cũng làm trung gian cho thỏa thuận Mỹ - Iran, Oman là bên có chủ quyền và sở hữu bờ biển giáp trực tiếp eo biển Hormuz. Do đó ngoài Tehran và Washington, chỉ Oman mới có thẩm quyền thực chất để quyết định các vấn đề liên quan đến eo biển này.
Bên cạnh đó, biên bản ghi nhớ do Mỹ và Iran ký kết hồi tháng trước quy định rằng Tehran “sẽ tiến hành đối thoại với Oman để xác định việc quản lý và triển khai các dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai”.
Theo giới chuyên gia, khuôn khổ ngừng bắn quy định rõ ràng về việc hai bên sẽ cùng trao đổi về việc quản lý eo biển Hormuz, do đó chuyến thăm Oman của Ngoại trưởng Iran lần này càng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào tháng 2-2026, Oman từng giữ vai trò trung gian cho các vòng đàm phán giữa Tehran và Washington.
Tuy nhiên kể từ tháng 2, Oman thường tỏ thái độ thẳng thắn và thậm chí trở thành bên chỉ trích công khai quyết định phát động chiến tranh của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Vào tháng 5, có thông tin cho rằng Oman và Iran đang cân nhắc thu phí các tàu quá cảnh qua eo biển Hormuz. Ngay sau đó, Washington đã đưa ra lời đe dọa đối với đồng minh lâu năm của mình.
Dù vậy đến thời điểm hiện tại, Oman vẫn giữ lập trường trung lập và hài hòa trong cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, đồng thời cũng là bên có khả năng giao tiếp hiệu quả với cả Washington và Tehran.
