Bác sĩ khuyên nên vo gạo từ 2 đến 3 lần và không vo trực tiếp trong lòng nồi cơm điện để giảm thiểu độc tố, tránh làm trầy xước lớp chống dính.
Cơm trắng là món ăn cốt lõi trên mâm cơm của nhiều gia đình. Tuy nhiên, nếu cây lúa bị nhiễm kim loại nặng trong quá trình canh tác, việc tiêu thụ lâu dài có thể trở thành mối đe dọa tiềm ẩn đối với sức khỏe.
Về vấn đề này, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu cơ thể liên tục hấp thụ các chất độc hại này, chúng sẽ tích tụ lại, làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận, bệnh lý về xương và thậm chí là hơn 5 loại bệnh ung thư. Do đó, người tiêu dùng tuyệt đối không được chủ quan trong tất cả các khâu từ chọn mua, vo gạo cho đến bảo quản.
Mối nguy hại từ gạo nhiễm cadimi và asen
Bác sĩ Nhan Tông Hải, Giám đốc Khoa Độc chất học Lâm sàng, Bệnh viện Trường Canh Lâm Khẩu (Đài Loan) cho biết, trong quá trình sinh trưởng, cây lúa có thể hấp thụ các kim loại nặng như cadimi (Cd) và asen (As) từ đất hoặc nguồn nước tưới bị ô nhiễm.
Bác sĩ Nhan Tông Hải dẫn chứng, vùng duyên hải Tây Nam Đài Loan trước đây từng ghi nhận tình trạng người dân bị bệnh "chân đen" (một dạng hoại tử do tắc mạch ngoại vi) do uống nước giếng khoan nhiễm asen vô cơ trong thời gian dài. Tình trạng này cũng làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh ung thư bàng quang, ung thư gan, ung thư phổi và ung thư da. Điều này cho thấy tác hại của kim loại nặng đối với sức khỏe là vô cùng đáng ngại.
Khi gạo chứa cadimi, khoảng 6% lượng kim loại này sẽ bị cơ thể hấp thụ. Dù phần lớn được đào thải ra ngoài, nhưng nếu tiêu thụ đều đặn mỗi ngày, cadimi vẫn sẽ tích tụ dần trong xương và thận.
Đối với xương, nồng độ cadimi quá cao sẽ khiến xương bị giòn, dẫn đến gãy xương tự phát. Căn bệnh "Itai-itai" (bệnh đau đớn) nổi tiếng trong lịch sử Nhật Bản chính là hậu quả của ngộ độc cadimi. Đối với thận, cadimi tích tụ tại đây có thể gây tổn thương chức năng thận, thậm chí dẫn đến suy thận.
Bên cạnh đó, Bác sĩ Nhan chỉ ra rằng asen vô cơ cũng là chất gây ung thư nhóm 1 (nhóm có nguy cơ cao nhất). Ngoài việc phá hủy gan và thận, nó còn gây ra các tổn thương về da và bệnh mạch máu ngoại vi. Bất kể là cadimi hay asen, việc tiếp xúc lâu dài đều có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư bao gồm: ung thư phổi, ung thư gan, ung thư bàng quang và ung thư da.
Về nguồn gốc gây ô nhiễm kim loại nặng, bác sĩ Nhan Tông Hải phân tích rằng bên cạnh các yếu tố môi trường tự nhiên, việc một số nhà máy xả nước thải công nghiệp chưa qua xử lý đúng quy chuẩn ra môi trường cũng là nguyên nhân khiến đất nông nghiệp bị ô nhiễm thông qua hệ thống tưới tiêu, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hạt gạo.
Bác sĩ đặc biệt lưu ý, cadimi có tính tích lũy cực kỳ cao trong cơ thể người, với chu kỳ bán rã (thời gian để đào thải một nửa lượng chất độc) có thể kéo dài từ 20 đến 30 năm. Vì vậy, ngay cả khi lượng ăn vào mỗi lần rất nhỏ, sự tích tụ qua hàng năm trời vẫn sẽ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.
Bác sĩ khuyên nên vo gạo từ 2 đến 3 lần và không vo trực tiếp trong lòng nồi cơm điện. Ảnh: Bùi Thủy
Cách vo gạo giảm thiểu rủi ro
Trước mối quan tâm lớn của người dân về cách xử lý gạo an toàn, bác sĩ Nhan Tông Hải đưa ra những lời khuyên thực tế sau:
-
Vo gạo từ 2 đến 3 lần: Trước khi nấu, bạn nên vo gạo ít nhất 2 đến 3 lần. Việc này giúp rửa trôi một phần các chất ô nhiễm bám trên bề mặt hạt gạo.
-
Không vo gạo trực tiếp trong lòng nồi cơm điện: Đây là sai lầm phổ biến cần bỏ ngay. Đặc biệt với các loại nồi có lớp chống dính, việc chà xát hạt gạo trực tiếp vào lòng nồi dễ làm trầy xước lớp phủ này, vô tình làm tăng nguy cơ phơi nhiễm các hóa chất độc hại khác từ vỏ nồi.
Gạo hữu cơ (Organic) có hoàn toàn sạch kim loại nặng?
Nhiều người thắc mắc liệu gạo hữu cơ có an toàn tuyệt đối hay không. Bác sĩ Nhan Tông Hải nhấn mạnh, chứng nhận hữu cơ chủ yếu đảm bảo rằng quá trình canh tác không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (thuốc trừ sâu), chứ không đồng nghĩa với việc gạo hoàn toàn không có nguy cơ nhiễm kim loại nặng.
Do đó, khi mua sắm, người tiêu dùng vẫn nên chọn các thương hiệu có uy tín lớn để đảm bảo tính minh bạch về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.
Bí quyết bảo quản gạo chống độc tố nấm mốc và vi khuẩn
Để bảo vệ an toàn cho bữa ăn hàng ngày, Giám đốc Khoa Độc chất khuyên người dân:
- Ưu tiên mua gói nhỏ hoặc hút chân không: Nên chọn các bao bì dung tích nhỏ để sử dụng nhanh, tránh lưu kho quá lâu.
- Bảo quản trong tủ lạnh: Sau khi mở bao bì, nên cho gạo vào ngăn mát hoặc ngăn đá tủ lạnh để bảo quản. Cách này giúp ngăn ngừa gạo bị ẩm mốc, từ đó triệt tiêu nguy cơ sinh ra độc tố vi nấm Aflatoxin (chất gây ung thư gan cực mạnh).
- Xử lý cơm thừa đúng cách: Cơm sau khi nấu chín nên được thưởng thức hết trong ngày. Nếu bắt buộc phải tích trữ, hãy nhanh chóng cho vào tủ lạnh để làm lạnh sâu, giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn Bacillus cereus gây ngộ độc thực phẩm.
Mỹ Ý (Theo HK01)
