Vụ người di cư Morocco tràn vào Tây Ban Nha: Ý tạm đình chỉ hiệp ước, châu Âu đồng loạt phản ứng

Theo Hãng tin Reuters ngày 31-7, Ý cho biết sẽ tạm đình chỉ việc áp dụng các quy định đi lại tự do trong khối Schengen đối với Tây Ban Nha, động thái sẽ ảnh hưởng đến hoạt động đi lại bằng đường hàng không và đường biển giữa hai nước.

Khu vực Schengen hiện gồm 29 nước châu Âu, cho phép người dân đi lại giữa các nước thành viên mà không phải kiểm tra biên giới nội khối.

Ý siết kiểm soát biên giới, châu Âu đồng loạt phản ứng

Cụ thể, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cho biết việc tạm đình chỉ cơ chế Schengen với Tây Ban Nha là một "biện pháp đặc biệt" nhằm "bảo vệ an ninh quốc gia và ngăn chặn những tác động có thể xảy ra đối với đất nước chúng tôi".

Bộ Nội vụ Ý xác nhận nước này đã đóng các cửa ngõ nhập cảnh bằng đường biển và đường hàng không đối với người đến từ Tây Ban Nha, song nhấn mạnh biện pháp này không ảnh hưởng đến việc đi lại của công dân Tây Ban Nha và các nước Liên minh châu Âu (EU) tới Ý.

Ngoại trưởng kiêm Phó thủ tướng Ý Antonio Tajani nhận định việc tạm đình chỉ cơ chế Schengen "đã được các hiệp ước cho phép và trong tình hình hiện nay là điều không thể tránh khỏi".

Ông gọi cuộc khủng hoảng tại Ceuta là "trách nhiệm chung" của toàn bộ EU, đồng thời kêu gọi các nước thành viên phối hợp để ngăn chặn các dòng người di cư không được kiểm soát tiến vào lãnh thổ khối.

Trong khi đó Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez khẳng định Madrid đang phối hợp với Morocco để nhanh chóng hồi hương những người nhập cảnh trái phép.

Ông gọi làn sóng vượt biên này là "sự vi phạm toàn vẹn lãnh thổ của Tây Ban Nha" và cho rằng các đường dây buôn người đã lợi dụng phán quyết mới của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha để phát tán thông tin sai lệch, lôi kéo người di cư.

Khủng hoảng tại Ceuta cũng làm dấy lên lo ngại trên khắp châu Âu. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen khẳng định EU không thể để bất kỳ ai vào lãnh thổ khối mà không tuân thủ các quy định, trong khi Pháp thông báo sẽ tăng gấp năm lần lực lượng cảnh sát tại khu vực biên giới với Tây Ban Nha từ ngày 1-8.

Bộ Ngoại giao Mỹ cũng chỉ trích chính sách nhập cư của Madrid, cho rằng vụ việc là hệ quả trực tiếp từ chính sách tạo điều kiện cho làn sóng nhập cư trái phép.

Tổng thống Donald Trump gọi cảnh tượng tại Ceuta là "một cuộc xâm lược", đồng thời cho rằng đây là lời cảnh báo đối với Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Làn sóng vượt biên chưa từng có ở Ceuta

Theo Bộ Nội vụ Tây Ban Nha, khoảng 50.000 người đã vượt biên vào Ceuta kể từ sáng 30-7 (giờ địa phương), trong khi chính quyền địa phương ước tính con số thực tế có thể lên tới 60.000 người. Đến tối 31-7, khoảng 48.300 người đã tự nguyện quay trở lại Morocco.

Giới chức Ceuta cho biết ít nhất 57 người đã thiệt mạng trong cuộc di cư. Phần lớn nạn nhân chết đuối khi bơi qua biển hoặc bị giẫm đạp trong lúc tìm cách vượt qua đê chắn sóng và hàng rào biên giới.

Làn sóng vượt biên được nghi ngờ bùng phát sau khi mạng xã hội lan truyền thông tin về phán quyết mới của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha, theo đó những người di cư bị chặn trên biển khi tìm cách đến Ceuta hoặc Melilla không thể bị trả ngay về Morocco.

Dù các chuyên gia cho rằng quy định này không ngăn cản việc trục xuất sau đó, nhiều thanh niên Morocco vẫn coi đây là cơ hội để đặt chân tới châu Âu.

Tình trạng kinh tế khó khăn tại Morocco cũng được xem là một nguyên nhân quan trọng.

Theo số liệu chính thức, cứ 4 thanh niên Morocco trong độ tuổi 15 - 24 thì có một người không có việc làm, không đi học hoặc không tham gia đào tạo nghề. Biển lặng vào thời điểm này trong năm cũng khiến việc bơi vượt biên trở nên dễ dàng hơn.

Ceuta và Melilla là hai thành phố tự trị của Tây Ban Nha nằm ở Bắc Phi, đồng thời là hai đường biên giới trên bộ duy nhất giữa EU và châu Phi.

Hai khu vực này thường xuyên chứng kiến các nỗ lực vượt biên của người di cư, nhưng quy mô của đợt tràn qua lần này được đánh giá lớn nhất từ trước đến nay, tạo thêm sức ép đối với chính sách nhập cư của Tây Ban Nha cũng như toàn bộ EU.