Houthi sở hữu nhiều loại tên lửa hành trình và đạn đạo diệt hạm, có thể tấn công mọi tàu đi qua eo biển Bab el-Mandeb ở nam biển Đỏ.
Nhóm vũ trang Houthi tại Yemen ngày 23/7 thông báo phóng loạt tên lửa đạn đạo, hành trình và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào tàu chở dầu Encelia và Layla của Arab Saudi, với lý do chúng vi phạm "lệnh phong tỏa" mà lực lượng này áp đặt tại biển Đỏ.
Truyền thông nhà nước Arab Saudi dẫn lời nguồn tin xác nhận tàu Encelia đã trúng đòn và xảy ra hỏa hoạn khi di chuyển ở biển Đỏ, song tất cả thành viên thủy thủ đoàn đều an toàn. Nguồn tin không nhắc đến tàu Layla.
Tên lửa đạn đạo diệt hạm Asef của lực lượng Houthi trong video đăng năm 2024. Video: Al Jazeera
Nasruddin Amer, phó lãnh đạo văn phòng truyền thông của Houthi, cho biết eo biển Bab el-Mandeb sẽ bị đóng cửa đối với toàn bộ tàu thuyền của Arab Saudi, để đáp trả điều mà ông gọi là "chiến dịch phong tỏa bất công đối với người Yemen trong hơn 10 năm qua", dường như đề cập thời điểm liên quân do Arab Saudi dẫn đầu can thiệp vào nội chiến Yemen.
Nằm ở cực nam của bán đảo Arab, eo biển Bab el-Mandeb là cửa ngõ ra vào phía nam biển Đỏ, nơi thường có khoảng 12% lưu lượng thương mại toàn cầu đi qua. Giới chuyên gia cho rằng những lời đe dọa của Houthi không phải không có cơ sở, do lực lượng này sở hữu nhiều loại vũ khí uy lực, đủ sức đe dọa toàn bộ tàu hàng và cả chiến hạm di chuyển trong khu vực.
Houthi đã trưng bày ít nhất 6 mẫu tên lửa đạn đạo diệt hạm tại các cuộc diễu binh tổ chức ở thủ đô Sanaa của Yemen những năm gần đây. Tất cả đều được trang bị đầu dò quang điện tử - hồng ngoại để tăng độ chính xác trong pha cuối, khi quả đạn lao xuống mục tiêu.
Một trong số đó là dòng Asef. Mohammed al-Basha, nhà phân tích người Yemen và là sáng lập viên của công ty tư vấn rủi ro Basha Report có trụ sở ở Mỹ, cho biết tên lửa có chiều dài 8,8 m và sở hữu thiết kế rất giống dòng Khalij Fars của Iran, vốn là biến thể diệt hạm của tên lửa đạn đạo Fateh-313.
Fateh-313 là bản nâng cấp từ Fateh-110, dòng tên lửa đạn đạo từng chứng minh hiệu quả thực chiến khi tập kích lực lượng Mỹ ở Iraq và mục tiêu tại Syria.
Asef được cho là có tầm bắn tới 500 km và mang đầu đạn nặng khoảng 380 kg, song một số nguồn tin cho rằng nó có thể trang bị đầu đạn lớn hơn. Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), có trụ sở tại Anh, cho biết dòng tên lửa này đủ sức bắn trúng mục tiêu ở khoảng cách tối đa 450 km.
Các loại tên lửa diệt hạm đã công khai của Houthi. Đồ họa: IISS
Tiếp đó là Tankil, có kích thước và tầm bắn lớn hơn Asef. Đây nhiều khả năng là biến thể diệt hạm của tên lửa đạn đạo tầm ngắn Raad-500 do Iran phát triển. H. I. Sutton, chuyên gia quân sự và tác chiến hải quân, nhận định Tankil có thiết kế hai tầng, trong đó tầng mang đầu đạn sẽ tách rời trong quá trình lao xuống mục tiêu để tăng khả năng vượt qua lưới phòng không đối phương.
Houthi còn có 3 mẫu tên lửa đạn đạo diệt hạm cỡ nhỏ gồm Faleq, Mayun và Al Bahr Al Ahmar, có thiết kế và công nghệ dẫn đường rất giống với sản phẩm của Iran, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy chúng là bản sao y nguyên. Hiện có rất ít thông tin về 3 loại tên lửa này, song IISS nhận định dòng Faleq có khả năng đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách gần 140 km.
Cuối cùng là Mohit, biến thể diệt hạm của tên lửa đất đối đất Qaher-2, vốn được hoán cải từ tên lửa phòng không S-75 Dvina do Liên Xô phát triển. Nó không ứng dụng thiết kế bắt nguồn từ Iran, song nhiều khả năng vẫn được Houthi phát triển với sự hỗ trợ của Tehran.
Nhóm vũ trang Yemen còn sở hữu nhiều loại tên lửa hành trình diệt hạm, trong đó dòng P-21 do Liên Xô sản xuất và C-801 của Trung Quốc là những mẫu đầu tiên mà lực lượng này sở hữu.
P-21 là phiên bản xuất khẩu của tên lửa diệt hạm cận âm P-15M/P-15U được Liên Xô ra mắt trong giai đoạn 1965-1972. Quả đạn có tầm bắn 40-80 km, mang đầu nổ lõm nặng 450 kg, sử dụng đầu dò radar chủ động và có thể kèm theo cảm biến hồng ngoại để đối phó biện pháp tác chiến điện tử.
Tên lửa đạn đạo diệt hạm Asef trong cuộc diễu binh của Houthi năm 2022. Ảnh: X/fab_hinz
Tên lửa hành trình C-801 là phiên bản xuất khẩu của dòng YJ-8 được Trung Quốc sản xuất và đưa vào biên chế từ đầu thập niên 1990. Đây được cho là tên lửa sao chép hoặc phát triển từ thiết kế tên lửa diệt hạm Exocet MM38 của Pháp.
Houthi dường như đã thu được tên lửa P-21 từ quân đội Yemen sau khi kiểm soát thủ đô Sanaa và các khu vực khác năm 2014, còn dòng C-801 được Iran chuyển cho nhóm vũ trang.
Trong tay lực lượng này còn có mẫu Al-Mandab 2 mới hơn, được đánh giá là phiên bản sao chép hoặc đổi tên từ dòng Ghadir do Iran phát triển. Bản thân Ghadir là biến thể nâng cấp của tên lửa diệt hạm C-802 Trung Quốc, có tầm bắn ước tính 300 km.
Có khả năng Houthi đã tiếp nhận các phiên bản C-802 do Iran sản xuất, trong đó có Noor và Ghader. Nhóm vũ trang còn được Iran cung cấp mẫu Sayyad dùng đầu dò radar chủ động và Quds Z-0 mang cảm biến quang điện tử - hồng ngoại. Cả hai có tầm bắn trên 800 km, đều là biến thể của tên lửa hành trình tấn công mặt đất Quds.
Một vũ khí khác mà Houthi sở hữu là tên lửa hành trình diệt hạm cỡ nhỏ Seji, đạt tầm bắn ước tính 110 km và mang đầu đạn nặng 100 kg.
Vị trí eo biển Bab el-Mandeb và Biển Đỏ. Đồ họa: Conversation
Các đơn vị tên lửa đối hải của Houthi từng thể hiện năng lực tác chiến khi đối đầu với lực lượng Mỹ trong chiến dịch Rough Rider hồi đầu năm 2025.
Ngày 30/4/2025, một tiêm kích đa năng F/A-18E và xe kéo bị rơi xuống biển khi đang di chuyển trong khoang chứa của tàu sân bay USS Harry S. Truman. Quan chức Mỹ giấu tên cho biết sự cố xảy ra khi tàu sân bay "cơ động ngoặt gấp" để tránh đòn tập kích từ nhóm Houthi.
Một tàu khu trục Mỹ hồi đầu năm 2024 cũng khai hỏa pháo Phalanx, lớp phòng thủ cuối cùng, và bắn hạ tên lửa hành trình Houthi chỉ vài giây trước khi nó lao trúng chiến hạm.
Mối đe dọa từ kho vũ khí của Houthi nhiều khả năng đã khiến Mỹ lo ngại, đến mức Tổng thống Donald Trump hôm 23/7 dọa giáng đòn "trừng phạt quân sự mạnh mẽ" vào Iran cũng như Houthi nếu nhóm vũ trang Yemen tiếp tục tấn công tàu thuyền.
Tuy nhiên, các quan chức giấu tên nói với hãng thông tấn Reuters rằng quân đội Mỹ đang bị hạn chế về nguồn lực, trong đó nhiều hệ thống cần được triển khai để đối phó Houthi lại đang phải làm nhiệm vụ trong chiến dịch tấn công Iran. "Chúng tôi đã rất bận rộn rồi", một quan chức nói, thêm rằng một số chiến hạm đang phải ở ngoài khơi lâu hơn bình thường.
Phạm Giang (Theo War Zone, Reuters, AP, AFP)
