Người thân và bạn bè đứng chờ bên hàng rào gắn dây thép gai tại cửa khẩu Bab Sebta của Morocco, gần thành phố Fnideq ngày 2-8, để đón những người thân trước đó đã vượt biên vào Ceuta - Ảnh: AFP
Chỉ trong vài ngày cuối tháng 7, hàng chục nghìn người đã tìm cách vượt hàng rào biên giới để vào Ceuta - vùng lãnh thổ tự trị của Tây Ban Nha nằm trên bờ biển Bắc Phi.
Theo Hãng tin AFP, tính đến ngày 2-8, ít nhất 72 người đã thiệt mạng trong làn sóng vượt biên quy mô lớn này.
Ceuta, cùng với Melilla, từ lâu đã là "cửa ngõ" quen thuộc mà người di cư châu Phi - trong đó đông đảo nhất là người Morocco - tìm cách vượt qua để đặt chân lên đất châu Âu.
Thất nghiệp và khủng hoảng xã hội
Theo số liệu chính thức được Đài CNN dẫn lại, tỉ lệ thất nghiệp ở nhóm thanh niên Morocco từ 15-24 tuổi ở mức rất cao, khoảng 37,2%.
Giáo sư Daniel Thym (Đại học Konstanz, Đức) nhận định sức hút của châu Âu đối với giới trẻ Morocco mang tính "cấu trúc", đặc biệt khi nền kinh tế Tây Ban Nha đang tăng trưởng tốt.
Theo Ngân hàng Thế giới, kiều hối từ người Morocco đang sinh sống ở nước ngoài nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của nước này.
Điều này cũng góp phần khiến việc sang châu Âu làm việc trở thành một chiến lược cải thiện thu nhập của nhiều gia đình, thay vì chỉ là lựa chọn cá nhân.
Không chỉ Morocco, các nước láng giềng như Tunisia và Algeria cũng đối mặt tình trạng tương tự. Theo kênh Euronews, tỉ lệ thanh niên thất nghiệp ở Tunisia thậm chí lên tới 38% trong năm 2025.
Bên cạnh thất nghiệp, các nhà nghiên cứu cho rằng hệ thống y tế, giáo dục xuống cấp cùng lạm phát cũng góp phần khiến nhiều thanh niên Morocco muốn rời đi.
Theo khảo sát Afrobarometer năm 2024, dù thế hệ trẻ Morocco có trình độ học vấn cao hơn các thế hệ trước, họ vẫn khó tìm được việc làm phù hợp. Hiện khoảng 1/3 thanh niên nước này rơi vào nhóm "không đi học, không đi làm, không được đào tạo" (NEET).
"Tôi đến đây để tìm kiếm một tương lai tốt đẹp hơn", cô Dounia Kherradi đến từ Lqliaa, Morocco, cho biết.
Hàng nghìn người di cư phá cổng biên giới cao 10m trên đất liền để vào vùng lãnh thổ Ceuta hôm 31-7 - Ảnh: AP
Mạng xã hội và các tin đồn
Ngoài ra, trong đợt vượt biên vừa qua, nhiều người di cư trẻ tuổi cho biết họ quyết định lên đường sau khi xem các video trên mạng về những người đã vượt biên thành công trước đó.
CNN dẫn lời một thiếu niên 16 tuổi nói rằng cậu và người anh họ đã đi bộ 12 tiếng đồng hồ để tới biên giới sau khi xem các video như vậy, với niềm tin đơn giản rằng di cư là cách để "cải thiện cuộc sống".
Trên mạng xã hội, một số người di cư kể lại rằng lực lượng biên phòng Morocco "hầu như không làm gì" khi chứng kiến hàng nghìn người vượt biên, thúc đẩy làn sóng những người khác nhanh chóng lên đường.
Reuters cũng cho biết điều kiện biển lặng cuối tháng 7 khiến việc bơi qua vùng biển quanh Ceuta trở nên dễ dàng hơn, góp phần khiến số người vượt biên tăng đột biến.
Theo Tạp chí Forbes, trước đó, một tin đồn lan truyền trên mạng xã hội về phán quyết của Tòa án tối cao Tây Ban Nha hồi tháng 6 đã bị hiểu sai, góp phần thổi bùng làn sóng vượt biên.
Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha cho rằng tin đồn thất thiệt đã khiến nhiều người tin rằng người di cư cập bến bằng đường biển sẽ được phép ở lại.
Đáng chú ý, giới chức Tây Ban Nha còn cáo buộc các đường dây buôn người đã cố tình phát tán thông tin sai lệch để trục lợi từ dòng người di cư.
Bản đồ các lãnh thổ Ceuta và Melilla của Tây Ban Nha ở Bắc Phi - Ảnh: BRITANNICA
