Lionel Scaloni - 'gã mít ướt' của Argentina

1 giờ trước 3

Lionel Scaloni bị các học trò trêu là "Gã mít ướt", nhưng sự nhạy cảm, khả năng kết nối con người và cách xây dựng tập thể giàu tình cảm của ông đưa Argentina trở lại đỉnh cao bóng đá thế giới.

Sân vận động Lusail ở Qatar được thiết kế dựa trên hình ảnh chiếc đèn lồng Arab. Trước trận chung kết World Cup 2022 tại đây, trong phòng thay đồ Argentina, nhiều người nghĩ Lionel Scaloni sẽ thắp lên ngọn lửa chiến đấu trong lòng các cầu thủ.

Đó là bài phát biểu quan trọng nhất trong sự nghiệp cầm quân của Scaloni. Nhà cầm quân sinh năm 1978 bắt đầu bằng việc giao nhiệm vụ cho Angel Di Maria: liên tục tấn công vào vị trí của hậu vệ cánh Jules Kounde bên phía Pháp. "Fideo, cậu sẽ khiến cậu ta gặp ác mộng bên cánh trái. Hãy nhắm vào vị trí đó", ông nói.

Vẫn còn nhiều chỉ dẫn chiến thuật cần truyền đạt, nhưng rồi ông không thể tiếp tục. Trong bộ phim tài liệu ba tập El metodo Scaloni, người ta thấy HLV tuyển Argentina nghẹn lại và bật khóc. Scaloni quay sang nhờ trợ lý Pablo Aimar tiếp tục chỉ dẫn. Lionel Messi sau này kể lại: "Tôi không thể, Pablo. Tôi không thể". Nhưng Aimar cũng xúc động đến mức không thể tiếp tục.

Khi ấy, Walter Samuel - một thành viên khác trong ban huấn luyện và từng là trung vệ thép của Argentina và Inter Milan - bất ngờ cảm nhận ánh mắt của các cầu thủ hướng về mình. Ông không muốn tiếp quản khoảnh khắc đó. "Không, không, không", Samuel phản ứng. Sau này, cựu danh thủ 48 tuổi gọi đó là "bài phát biểu tệ nhất lịch sử".

Các cầu thủ Argentina vẫn thường lấy chuyện ấy ra trêu Scaloni. Họ gọi ông là "llorona" (Gã mít ướt), vì ông thầy không thể che giấu khía cạnh nhạy cảm của mình. Và HLV 48 tuổi cũng không cố làm điều đó. "Tôi thấy ổn. Tôi là chính mình", Scaloni một lần nói về việc ông mau nước mắt.

Scaloni từng rơi nước mắt khi Messi lập hat-trick trong trận mở màn World Cup thắng Algeria. Sau màn ngược dòng trước Ai Cập ở vòng 1/8, ông nói: "Tôi không thể ngẩng đầu lên được, xin lỗi. Tôi quá xúc động. Nhìn nhóm cầu thủ này đi, thật tuyệt vời. Tôi phải rời khỏi đây".

Trong thể thao đỉnh cao, nhiều người thường đề cao khả năng giữ bình tĩnh dưới áp lực. Các VĐV và HLV được khuyên không để lộ những điểm yếu từng bị xem là sự thiếu cứng rắn. Điều này càng thú vị khi đặt trong bối cảnh bóng đá Argentina.

Một quan điểm phổ biến cho rằng bóng đá Argentina gắn liền với hình ảnh mạnh mẽ, gai góc - những cầu thủ rắn rỏi, những pha va chạm quyết liệt, tinh thần không khoan nhượng. Walter Samuel từng là trung vệ khiến đối thủ e ngại bởi phong cách mạnh mẽ như một chiến binh. Trợ lý Roberto Ayala cũng nổi tiếng với lối chơi máu lửa.

Tinh thần ấy vẫn còn trong đội tuyển Argentina hiện tại. Rodrigo De Paul được gọi là "vệ sĩ" của Messi. Cristian Romero nổi tiếng với lối chơi quyết liệt, đôi khi vượt qua giới hạn, hay Leandro Paredes nổi tiếng với tình huống phạm lỗi với Nathan Ake rồi sút thẳng bóng về phía khu kỹ thuật của của tuyển Hà Lan ở tứ kết World Cup 2022.

Tuy nhiên, hình ảnh ấy dường như đối lập với Scaloni - người đàn ông dễ xúc động. Nhưng ông không mất quyền kiểm soát phòng thay đồ sau khoảnh khắc ở Lusail. Và Argentina cũng không mất chức vô địch.

Sau 101 trận dẫn dắt đội tuyển, Scaloni không chỉ giúp Argentina chấm dứt 36 năm chờ đợi để vô địch World Cup, mà còn đưa đội bóng này trở lại ngôi vương Copa America sau 28 năm. Ông tiếp tục giúp Argentina bảo vệ danh hiệu Copa America năm 2024 bằng chiến thắng trước Colombia, đồng thời xây dựng nền tảng để đội tuyển tiếp tục cạnh tranh tại World Cup 2026.

Quan trọng hơn, Scaloni biến một đội tuyển từng bị xem là hỗn loạn thành một tập thể giống như một CLB - một gia đình. Và trong gia đình đó, các thành viên có thể cùng cười, cùng khóc. "Không dễ để quản lý 30 cầu thủ và khiến tất cả đều cảm thấy hài lòng", Paredes nói. Nhưng Scaloni làm được điều đó. Và Argentina chiến thắng nhờ điều ấy.

Tại Copa America 2021, giải đấu diễn ra trong "môi trường bong bóng" vì Covid-19, Messi từng có bài phát biểu nổi tiếng trước trận chung kết với Brazil. Anh không khóc, mà nhấn mạnh 45 ngày hy sinh của toàn đội. "45 ngày không phàn nàn về đồ ăn, khách sạn, sân tập. 45 ngày không được gặp gia đình. 45 ngày! Emi Martinez trở thành cha nhưng chưa thể gặp và bế con gái. Tất cả vì điều gì? Vì khoảnh khắc này!", thủ quân tuyển Argentina nói.

Nhiều người cố tìm kiếm những xu hướng chiến thuật hiện đại trong cách vận hành của Scaloni. Nhưng sức mạnh thật sự của Argentina nằm ở các mối quan hệ. "Làm cho con người tốt hơn để trận đấu tốt hơn", De Paul nhận xét.

Trong suốt hành trình World Cup, Scaloni thường giảm nhẹ vai trò của sơ đồ chiến thuật và nhấn mạnh yếu tố cảm xúc. Sau trận thắng ngược Ai Cập ở vòng 1/8, ông nói: "Tôi làm HLV trưởng để trải nghiệm những khoảnh khắc như thế. Không phải vì tôi thích sơ đồ 4-3-3".

Dù vậy, dấu ấn của Scaloni vẫn hiện diện rõ ràng. Ở World Cup 2022, Argentina bắt đầu giải với một đội hình và kết thúc bằng một đội hình khác. Leandro Paredes, Papu Gomez và Lautaro Martinez dần mất vị trí sau vòng bảng. Alexis Mac Allister, Enzo Fernandez và Julian Alvarez vươn lên.

Scaloni cùng ban huấn luyện, trong đó có Matias Manna - người từng viết blog về triết lý bóng đá của Pep Guardiola - liên tục điều chỉnh đội bóng. Họ thay đổi dựa trên hoàn cảnh. Paredes ở giải lần này cũng được đưa trở lại đội hình một cách từ từ, thay thế vai trò của Thiago Almada.

Nhưng điều quan trọng là Scaloni nhìn cầu thủ như những con người, không phải quân cờ trên bàn cờ chiến thuật. "Đó là lý do ông ấy sẽ trở thành HLV vĩ đại nhất lịch sử đội tuyển Argentina", thủ môn Emiliano Martinez nói.

Scaloni không phải mẫu HLV theo trường phái lý thuyết như Cesar Luis Menotti hay Carlos Bilardo - hai nhà cầm quân từng giúp Argentina vô địch World Cup. Với ông, bóng đá không thể chỉ được giải thích bằng sơ đồ và ý tưởng. "Có những thời điểm trong trận đấu khi chiến thuật và kế hoạch bị lãng quên", Scaloni thừa nhận.

Tất nhiên, kế hoạch vẫn quan trọng. Cầu thủ cần hiểu nhiệm vụ của mình. Nhưng bóng đá còn là trái tim, bản năng và ý chí không bao giờ bỏ cuộc. Đó là thứ Scaloni rèn luyện cho các học trò. Và cũng vì thế, ông xúc động khi chứng kiến đội bóng thi đấu.

Với Scaloni, đứng bên bếp nướng cũng quan trọng không kém đứng trước bảng chiến thuật. Những bữa asado - tiệc nướng truyền thống Argentina - nơi các cầu thủ cùng ăn uống, trò chuyện, tạo sự gắn kết, có giá trị chẳng kém hàng giờ phân tích video.

Trước trận tứ kết World Cup, Scaloni từng nói: "Chúng tôi rút ngắn buổi tập để đi ăn asado. Đây là điều chúng tôi coi trọng. Không chỉ có những gì diễn ra trên sân".

HLV trưởng tuyển Arentina cũng nhắc lại ký ức từ năm 1997, khi Argentina vô địch giải U20 thế giới. Khi đó, Pablo Aimar và Walter Samuel cũng có mặt bên cạnh ông. "Chúng tôi đã trải qua rất nhiều điều cùng nhau", ông nói. "Những thứ ấy quan trọng với tôi. Nhiều năm sau, khi gặp lại, bạn có thể nhớ về bữa asado từng chia sẻ, về những lần uống mate cùng nhau. Đó là những điều không thể quên. Chúng tôi tin rằng nó tạo nên một tập thể, và khi có một tập thể mạnh, chúng tôi sẽ mạnh hơn".

Argentina của Scaloni đặt bản sắc lên trên giáo điều. Đề cao trí tuệ cảm xúc hơn là sự tính toán thuần túy. Coi tinh thần quan trọng không kém chiến thuật. Đội bóng này không muốn về nhà. Họ muốn tiếp tục ở bên nhau. "Vì Malvinas. Vì Diego. Vì kỳ World Cup cuối cùng của Leo", lời bài hát của người hâm mộ Argentina vang lên.

"Cảm giác". Người ta thường dùng từ đó để giải thích những điều khó nhìn thấy. Đó là cách nhiều người nói về thành công của Zinedine Zidane tại Real Madrid - nhờ hào quang của một Quả Bóng Vàng và nhà vô địch World Cup.

Nhưng Scaloni không có lợi thế ấy. "Tôi chưa bao giờ là một cầu thủ lớn. Tôi chỉ là người hỗ trợ. Tôi là một người tốt", ông từng nói. Một người mà theo De Paul là "biết chính xác phải chạm vào nút nào trong mỗi con người".

Khi trận đấu trở nên hỗn loạn, Scaloni thoải mái chấp nhận sự bất định hơn nhiều HLV khác. Ông hiểu rằng bóng đá đôi khi được quyết định bởi những yếu tố ngoài chuyên môn - những thứ mà một HLV không thể kiểm soát.

"Chúng tôi biết mình sẽ phải chịu đựng. Điều đó nằm trong máu, trong DNA của chúng tôi, và nó giúp chúng tôi bình tĩnh", Scaloni nói sau khi Argentina vào bán kết. "Ở Qatar, chúng tôi chưa có nhiều kinh nghiệm, kể cả tôi. Những tình huống như vậy rất khó khăn. Nhưng giờ đây chúng tôi hiểu cảm giác bị đối thủ áp đảo, bị gỡ hòa. Hôm nay, đội bóng biết cách giữ bình tĩnh. Và tất nhiên, chúng tôi sẽ không bao giờ bỏ cuộc".

Bóng đá Argentina khiến con người phải đối diện với cảm xúc của mình. Và không ai sống cùng cảm xúc ấy nhiều hơn người mà họ gọi là "llorona".

Hồng Duy tổng hợp

Đọc toàn bộ bài viết