Loét chân kéo dài nhiều tuần, tái phát và lan rộng có thể là dấu hiệu của đái tháo đường, suy giãn tĩnh mạch, bệnh động mạch ngoại biên.
BS.CKI Trần Thị Huyền Trang, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết các vết trầy xước hoặc vết thương nhỏ ở chân thường sẽ liền da sau khoảng vài ngày đến khoảng 2-3 tuần nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, khi vết thương kéo dài quá 4-6 tuần, loét chân nhiều lần tại cùng một vị trí có thể là dấu hiệu của các bệnh lý tiềm ẩn.
Bệnh động mạch ngoại biên
Bệnh động mạch ngoại biên là một trong những nguyên nhân nguy hiểm nhất gây loét chân lâu lành. Bệnh xảy ra khi xơ vữa động mạch làm hẹp hoặc tắc các động mạch nuôi chi dưới. Khi lưu lượng máu đến chân giảm, mô không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất để phục hồi sau tổn thương, khiến một vết xước nhỏ cũng có thể tiến triển thành vết loét kéo dài.
Loét do bệnh động mạch ngoại biên thường xuất hiện ở đầu ngón chân, bàn chân hoặc gót chân. Vết loét ăn sâu, gây đổi màu da, cảm giác đau, hoặc tê bì mất cảm giác, nhất là về đêm. Tổn thương lâu ngày gây hoại tử đen, khô. Người bệnh có thể kèm theo dấu hiệu như chân lạnh, da khô, nhợt nhạt hoặc tím tái, chuột rút về đêm, lông chân thưa, mạch mu chân, ống gót bắt yếu hoặc không bắt được.
Dấu hiệu sớm điển hình của bệnh là đau cách hồi tức là người bệnh chỉ đi được một đoạn thì xuất hiện đau, nhức mỏi, cảm giác bỏng rát khó chịu và phải dừng nghỉ mới đỡ.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng thiếu máu nuôi chi dễ dẫn đến hoại tử, nhiễm trùng, phải cắt cụt chi. Đồng thời, do xơ vữa thường diễn ra ở nhiều hệ động mạch trong cơ thể, người mắc bệnh động mạch ngoại biên cũng có nguy cơ cao bị nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Biến chứng của đái tháo đường
Đái tháo đường cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây loét bàn chân. Khác với bệnh động mạch ngoại biên đơn thuần, loét ở người đái tháo đường thường là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp, gồm tổn thương thần kinh ngoại biên, giảm tưới máu do bệnh động mạch ngoại biên và nguy cơ nhiễm trùng cao.
Người đái tháo đường có tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài làm tổn thương dây thần kinh ngoại biên, khiến người bệnh giảm hoặc mất cảm giác đau ở bàn chân. Đồng thời, bệnh cũng thúc đẩy xơ vữa động mạch, làm giảm lưu lượng máu nuôi chi, suy giảm khả năng lành vết thương. Vì vậy, một vết xước nhỏ, vết phồng rộp do giày dép chật hoặc vết chai ở gan bàn chân cũng có thể tiến triển thành vết loét.
Vết loét thường xuất hiện ở gan bàn chân, đầu ngón chân hoặc vị trí chịu nhiều áp lực khi đi lại. Mặc dù ít gây đau do mất cảm giác, nhưng rất dễ nhiễm trùng và lan sâu đến gân, xương, dẫn đến cắt cụt chi nếu không được điều trị.
Suy tĩnh mạch mạn tính
Loét chân cũng có thể là biến chứng của suy tĩnh mạch mạn tính - giai đoạn tiến triển của bệnh suy giãn tĩnh mạch chân. Bệnh xảy ra khi van trong tĩnh mạch bị suy yếu, khiến máu khó trở về tim và ứ đọng ở chi dưới trong thời gian dài. Áp lực trong tĩnh mạch tăng kéo dài gây tổn thương da và mô dưới da, cuối cùng hình thành vết loét.
Bác sĩ siêu âm Doppler đánh giá tình trạng suy giãn tĩnh mạch ở người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường có cảm giác nặng chân, mỏi chân, đau tức hoặc nóng rát sau khi đứng lâu, hoặc ngồi nhiều kèm phù cổ chân, mu chân vào cuối ngày, giãn tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo dưới da. Nếu không được điều trị, bệnh có thể tiến triển với tình trạng da vùng cẳng chân sẫm màu, dày cứng, ngứa hoặc chàm tĩnh mạch. Loét chân thường xuất hiện ở giai đoạn muộn, quanh mắt cá chân, nhất là mặt trong cẳng chân. Vết loét có bờ không đều, chảy dịch, ít đau hơn loét do thiếu máu động mạch và thường kèm phù chân.
Nếu không được điều trị, vết loét kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm, dễ tái phát, nhiễm trùng, ảnh hưởng đến khả năng đi lại và chất lượng cuộc sống.
Nhiễm trùng
Nhiễm trùng có thể là nguyên nhân hoặc yếu tố khiến một vết loét trở nên khó lành. Vi khuẩn xâm nhập vào vết thương làm kéo dài phản ứng viêm, cản trở quá trình liền mô và có thể lan xuống các cấu trúc sâu như gân, khớp hoặc xương. Nguy cơ này cao hơn ở người đái tháo đường, bệnh động mạch ngoại biên hoặc suy giảm miễn dịch.
Vết loét nhiễm trùng thường sưng nóng, đỏ, đau, chảy mủ, có mùi hôi hoặc kèm sốt. Nếu không được điều trị sớm, nhiễm trùng có thể gây viêm xương tủy, nhiễm khuẩn huyết, kéo dài thời gian điều trị và làm tăng nguy cơ cắt cụt chi.
Bệnh tự miễn hoặc ung thư da
Các bệnh tự miễn như viêm mạch máu gây viêm và tổn thương thành mạch, làm giảm lưu lượng máu nuôi mô và cản trở quá trình liền vết thương. Người bệnh thường có vết loét đau nhiều, kèm ban xuất huyết, sưng đau khớp hoặc tổn thương ở nhiều vị trí trên cơ thể.
Trong khi đó, một số ung thư da có thể biểu hiện bằng vết loét kéo dài, bờ cứng, dễ chảy máu, ngày càng lan rộng hoặc không đáp ứng với biện pháp điều trị thông thường. Những trường hợp này cần được khám sớm, có thể phải sinh thiết để xác định chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Bác sĩ Trang khuyến cáo không nên coi loét chân lâu lành chỉ là một vết thương ngoài da. Phát hiện sớm nguyên nhân và điều trị đúng không chỉ giúp vết loét nhanh lành mà còn giảm nguy cơ hoại tử, cắt cụt chi cũng như các biến cố tim mạch nghiêm trọng.
Người bệnh nên đi khám sớm khi vết loét ở chân không có dấu hiệu lành sau khoảng 2-4 tuần dù đã được chăm sóc đúng cách, hoặc xuất hiện chảy mủ, có mùi hôi, sốt, chân lạnh. Những người mắc đái tháo đường, hút thuốc lá, có bệnh tim mạch, bệnh thận mạn hoặc các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch càng cần đi khám sớm.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, thăm khám và chỉ định các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân. Điều trị không chỉ tập trung vào chăm sóc vết loét mà quan trọng hơn là xử lý bệnh lý nền.
Ly Nguyễn
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
