Hà NộiSuốt 6 tháng, Hoa tin mình lên cân nên siêng năng tập luyện để giảm béo, nhưng bụng cô vẫn to lên, rồi cơn đau kéo đến gây chán ăn, mệt lả, sụt cân.
Tại Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bác sĩ Ngô Văn Tỵ phát hiện Hoa có khối u buồng trứng đường kính 20 cm. Sinh thiết trả về kết quả ung thư buồng trứng giai đoạn hai.
Hoa suy sụp, không tin mình mắc ung thư ở tuổi 19. Bác sĩ giải thích các kịch bản phẫu thuật. Nếu tế bào ác tính đã xâm lấn rộng, kíp mổ buộc cắt bỏ toàn bộ phần phụ để loại trừ mầm bệnh, đồng nghĩa cô mất khả năng mang thai. Nếu bệnh còn khu trú, các bác sĩ vẫn có thể áp dụng phẫu thuật bảo tồn sinh sản, giữ lại tử cung và một phần buồng trứng lành.
"Vậy con nên giữ tử cung hay giành lấy mạng sống?", câu hỏi của Hoa ám ảnh bác sĩ Tỵ. Người mẹ ngồi bên nắm tay cô gái: "Không sinh được thì mình nhận con nuôi, miễn con còn sống". Cuối cùng, thiếu nữ chọn lên bàn mổ.
Ca phẫu thuật lấy trọn khối u mà không xảy ra tai biến. Nhìn bệnh nhân nằm thiêm thiếp với ống truyền dịch cắm trên tay, bác sĩ Tỵ vẫn nặng lòng vì chặng điều trị phía trước còn dài.
Hoa nằm trong số ngày càng nhiều phụ nữ trẻ Việt Nam mắc ung thư phụ khoa. Theo GLOBOCAN 2022, mỗi năm cả nước ghi nhận khoảng 4.600 ca ung thư cổ tử cung mới và hơn 2.500 ca tử vong. Ung thư buồng trứng thêm khoảng 1.800 ca mắc mới và gần 1.100 ca tử vong. Phần lớn bệnh nhân đến viện khi bệnh đã sang giai đoạn muộn, khi khối u không còn phát tín hiệu rõ ràng, khiến tỷ lệ sống sau 5 năm tụt xuống dưới 30%.
Bác sĩ Tỵ nói điều khiến ông trăn trở là độ tuổi bệnh nhân trẻ dần. Với phụ nữ lớn tuổi, phác đồ hướng thẳng đến mục tiêu kéo dài sự sống. Nhưng với cô gái đôi mươi chưa lập gia đình, cắt tử cung và buồng trứng không dừng ở việc mất khả năng sinh con. Nó giáng một đòn kép lên cả cơ thể lẫn tâm lý.
Người trẻ đón nhận tin dữ theo cách dữ dội hơn. "Họ không nghĩ ung thư gõ cửa ở tuổi này, càng không khi gia đình không ai mắc bệnh", bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại 1, Bệnh viện K, nói.
Cảm giác tương lai đóng sập đẩy nhiều người vào trầm cảm, giận dữ, kiệt sức. Một nghiên cứu của Đại học Quốc gia Singapore công bố năm 2022, theo dõi hơn 20.000 bệnh nhân ung thư khởi phát khi còn trẻ, ghi nhận nhóm này mang nguy cơ trầm cảm và rối loạn lo âu cao hơn suốt phần đời còn lại, ngay cả khi ung thư đã lui bệnh.
Bác sĩ Tỵ và kíp mổ đang can thiệp cho bệnh nhân. Ảnh: Bác sĩ cung cấp
Ở Việt Nam, sức ép còn đến từ định kiến. Nhiều người vẫn đóng khung giá trị người phụ nữ vào khả năng sinh con, buộc các cô gái mất thiên chức phải chuẩn bị tinh thần đối diện những lời bàn tán và nguy cơ đổ vỡ hôn nhân. Bác sĩ Nam cho rằng chính lối nghĩ này cần thay đổi, bởi giá trị một con người không nằm ở buồng trứng.
Trước những cú sốc đó, bác sĩ Nam thay đổi cách nói. Ông tránh các từ "ác tính", "di căn", "tiên lượng xấu", chia thông tin thành nhiều lớp và dò theo phản ứng của bệnh nhân. Nguyên tắc duy nhất ông giữ là không giấu sự thật. "Càng giấu, người bệnh càng nghi ngờ. Đến khi vỡ lẽ, họ không còn tin bác sĩ nữa", ông nói.
Vấn đề nằm ở chỗ ung thư buồng trứng gần như không có cách sàng lọc đại trà hiệu quả cho người khỏe mạnh, khác với ung thư cổ tử cung đã có xét nghiệm HPV và Pap smear. Vì thế bác sĩ khuyến cáo phụ nữ khám phụ khoa định kỳ mỗi 6 đến 12 tháng và đến viện ngay khi bụng to bất thường, đầy hơi kéo dài hay đau vùng chậu, những dấu hiệu Hoa từng nhầm là tăng cân. Phát hiện sớm mở ra cơ hội rất khác. Với ung thư cổ tử cung giai đoạn đầu, tỷ lệ sống sau 5 năm vượt 90%.
Hoa giờ bước vào những đợt hóa trị. Cô đánh đổi cơ hội làm mẹ để giữ lại mạng sống, đúng như lời người mẹ động viên trong phòng bệnh hôm ấy: "Miễn con còn sống".
Thùy An
