Mỗi ngày làm việc hơn 10 tiếng với máy tính, chưa kể thời gian lướt điện thoại sau giờ làm, Thu Minh, 32 tuổi, gần đây phải nheo mắt mới đọc rõ những dòng email.
Ban đầu, Minh nghĩ bị mỏi mắt thông thường sau những ngày chạy deadline. Triệu chứng ngày càng nặng, mắt khô rát, nhìn mờ, đau nhức quanh hốc mắt. Cảm giác cộm xốn xuất hiện dày hơn, kéo dài đến tối, Minh khó tập trung làm việc và ngủ không ngon.
Bác sĩ chẩn đoán Minh mắc hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome - CVS), còn gọi là mỏi mắt kỹ thuật số. Hội chứng không chỉ dừng lại ở các vấn đề về thị lực mà còn bao gồm cả các biểu hiện ở hệ cơ xương khớp do sử dụng thiết bị điện tử kéo dài. Tình trạng này phổ biến ở dân văn phòng và những người thường sử dụng máy tính, điện thoại trong thời gian dài.
Nhìn vào màn hình liên tục sẽ gây hại cho mắt. Ảnh: Freepik
Theo BS.CK1 Tôn Quang Anh, Hệ thống Bệnh viện Mắt VISI, mắt không được thiết kế để duy trì trạng thái tập trung cường độ cao vào màn hình suốt nhiều giờ liền mỗi ngày. Tiếp xúc liên tục với màn hình điện tử tạo áp lực lớn lên hệ thống thị giác, gây rối loạn điều tiết, khô mắt và tổn thương bề mặt nhãn cầu.
Khi nhìn vật ở cự ly gần, cơ mi trong mắt phải co liên tục để điều tiết tiêu cự. Tình trạng này kéo dài hàng giờ, cơ điều tiết dễ rơi vào trạng thái quá tải gây mỏi mắt, nhìn mờ hoặc khó lấy nét khi chuyển tầm nhìn từ gần sang xa. Những tật khúc xạ chưa được điều chỉnh dù là rất nhỏ (như độ loạn thị thấp) cũng làm trầm trọng thêm đáng kể các triệu chứng của hội chứng thị giác màn hình.
Không chỉ vậy, nhìn màn hình còn làm giảm tần suất chớp mắt. Bình thường, một người chớp mắt khoảng 15-20 lần mỗi phút, nhưng khi tập trung làm việc, con số này giảm đáng kể. Khi ấy nước mắt bốc hơi nhanh hơn, làm bề mặt giác mạc khô gây cảm giác nóng rát, cộm xốn.
Theo bác sĩ, các triệu chứng thường xuất hiện âm thầm rồi tăng dần theo thời gian. Dấu hiệu phổ biến nhất là mỏi mắt, khô rát, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ vào cuối ngày. Một số người còn gặp tình trạng nhìn đôi, đau đầu, đau vai gáy, cứng cổ do tư thế ngồi sai trong thời gian dài. Nếu không điều chỉnh thói quen làm việc, tình trạng này có thể ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu suất lao động và chất lượng sống.
Hình ảnh đo thời gian vỡ màng phim nước mắt (TBUT) của một bệnh nhân, các mảng tối màu cho thấy những vùng giác mạc đang bị khô và mất đi lớp nước mắt bảo vệ. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo dân văn phòng nên áp dụng quy tắc 20-20-20 để giảm áp lực cho mắt: cứ sau 20 phút nhìn màn hình, dành 20 giây nhìn một vật cách khoảng 6 m. Ngoài ra, nên đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút, giữ khoảng cách từ mắt đến màn hình khoảng một cánh tay và hạn chế ánh sáng chói từ cửa sổ hoặc đèn chiếu trực tiếp.
Chớp mắt chủ động cũng là thói quen quan trọng nhưng thường bị bỏ quên. Khép kín mí mắt khi chớp giúp dàn đều màng phim nước mắt, bảo vệ giác mạc khỏi khô và kích ứng.
Trường hợp khô mắt kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định dùng nước mắt nhân tạo để bôi trơn bề mặt nhãn cầu. Người có tật khúc xạ chưa chỉnh đúng cũng cần đo kính lại để giảm áp lực điều tiết khi làm việc. Một số loại kính lọc ánh sáng xanh cũng có thể giúp giảm chói từ màn hình, tạo cảm giác dễ chịu hơn khi làm việc về đêm, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến nhịp sinh học và giấc ngủ.
Sau khi được tư vấn, Minh bắt đầu thay đổi thói quen. Cô đặt nhắc nhở nghỉ mắt mỗi 20 phút, hạn chế dùng điện thoại trước khi ngủ và duy trì nhỏ nước mắt nhân tạo theo chỉ định. Sau vài tuần, cảm giác khô rát giảm rõ rệt, mắt bớt nhức và giấc ngủ cũng cải thiện.
"Trước đây tôi nghĩ mỏi mắt là chuyện nhỏ, ai làm văn phòng cũng vậy, giờ mới hiểu mắt cần được nghỉ ngơi nhiều hơn", Minh nói.
Bác sĩ Quang Anh khuyến cáo không nên xem nhẹ các dấu hiệu ban đầu như mỏi mắt hay cộm rát. "Khô mắt và rối loạn điều tiết nếu phát hiện sớm thường kiểm soát tốt bằng thay đổi thói quen sinh hoạt, còn nếu để kéo dài, tình trạng có thể nặng hơn và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe thị giác", ông cho hay.
Lê Phương
