Mụn kháng trị ở cằm và quai hàm phái nữ, kèm rậm lông hoặc kinh nguyệt không đều, có thể là dấu hiệu sớm hội chứng buồng trứng đa nang.
BS.CK1 Nguyễn Trần Thảo Nguyên, tại hội nghị khoa học thường niên của Ánh Tú Clinic chiều 19/7, cho biết hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) thường diễn tiến âm thầm. Nhiều người chỉ có biểu hiện thừa cân hoặc thay đổi trên da nên không đi khám, đến khi phát hiện bệnh đã gặp các biến chứng như vô sinh.
Thực tế lâm sàng, bác sĩ da liễu thường là người đầu tiên nghi ngờ bệnh. Hầu như ngày nào phòng khám cũng tiếp nhận các cô gái 18-20 tuổi hơi thừa cân, nổi nhiều mụn viêm ở mặt. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 19-37% phụ nữ mắc PCOS có mụn trứng cá, khoảng 60% bị rậm lông kiểu nam. Nhiều người còn xuất hiện gai đen, u mềm treo ở cổ hoặc nách nên tìm đến phòng khám da liễu trước khi khám phụ khoa.
Nguyên nhân gây bệnh khá phức tạp nhưng chủ yếu liên quan đến mất cân bằng nội tiết, khiến buồng trứng tăng sản xuất androgen. Hormone này không chỉ làm rối loạn rụng trứng mà còn gây hàng loạt biểu hiện trên da và rối loạn chuyển hóa.
Mụn do buồng trứng đa nang có đặc điểm khá điển hình là nhiều mụn viêm, tập trung ở vùng cằm, quanh miệng, góc hàm, cổ hoặc lưng trên và thường tái phát dù đã điều trị. Bệnh nhân cũng có thể xuất hiện ria mép, lông vùng cằm, quanh rốn hoặc quầng vú dày hơn bình thường. Một số trường hợp rụng tóc kiểu thưa ở đỉnh đầu, kèm béo bụng, gai đen hoặc rạn da.
Bác sĩ Thảo Nguyên thăm khám cho một bệnh nhân. Ảnh: Ánh Tú
Bác sĩ lưu ý hội chứng buồng trứng đa nang không phải lúc nào cũng biểu hiện đầy đủ. Có người kinh nguyệt đều nhưng vẫn mắc bệnh, có người siêu âm buồng trứng bình thường hoặc xét nghiệm nội tiết không bất thường. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào một tiêu chuẩn rất dễ bỏ sót chẩn đoán.
Phụ nữ trẻ không nên chỉ nghĩ đến vấn đề da liễu nếu mụn viêm xuất hiện dai dẳng ở cằm, quai hàm hoặc cổ, tái phát sau nhiều đợt điều trị. Khi tình trạng này đi kèm rậm lông, kinh nguyệt không đều, béo bụng hoặc vùng da cổ, nách sẫm màu, người bệnh nên khám chuyên khoa để tầm soát hội chứng buồng trứng đa nang. Nguy cơ càng cao nếu mẹ hoặc chị em gái từng mắc buồng trứng đa nang, đái tháo đường, hoặc mụn thường bùng phát theo chu kỳ kinh nguyệt.
Theo bác sĩ Nguyên, điều trị mụn liên quan hội chứng buồng trứng đa nang cần giải quyết cả nguyên nhân nội tiết thay vì chỉ dùng thuốc trị mụn thông thường. Với những trường hợp nghi ngờ mụn do cường androgen, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng androgen như spironolactone ngay cả khi người bệnh chưa đủ tất cả tiêu chuẩn chẩn đoán buồng trứng đa nang, nhằm giảm mụn, hạn chế để lại sẹo và ngăn bệnh tiến triển. Tuy nhiên, việc dùng thuốc phải do bác sĩ chỉ định sau khi đánh giá từng trường hợp.
Dù điều trị bằng phương pháp nào, thay đổi lối sống vẫn là nền tảng. Người bệnh cần duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên và ăn uống lành mạnh để cải thiện tình trạng đề kháng insulin, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.
Lê Phương
