Quân đội Mỹ có thể chịu nhiều thiệt hại, như mất quyền sử dụng loạt căn cứ chiến lược, nếu ông Trump thực sự cắt quan hệ với Tây Ban Nha.
"Tây Ban Nha là đối tác tồi tệ trong NATO. Họ không tham gia và không đóng góp. Tôi không muốn liên quan gì tới Tây Ban Nha. Hãy cắt đứt toàn bộ hoạt động thương mại với họ, kể cả các chuyến thăm", Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm 8/7, trong cuộc họp báo chung với Tổng thư ký NATO Mark Rutte.
Nguyên nhân dẫn đến lời đe dọa được cho là vì chính quyền Thủ tướng Pedro Sanchez đã không cho quân đội Mỹ sử dụng căn cứ hải quân Rota và sân bay quân sự Moron để triển khai lực lượng tấn công Iran. Lãnh đạo Mỹ còn bất bình vì Tây Ban Nha từ chối tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP như mục tiêu mà NATO đề ra.
Ảnh vệ tinh chụp căn cứ Rota. Ảnh: Google Earth
Trong nỗ lực nhằm hàn gắn bất đồng, Thủ tướng Sanchez khẳng định quan hệ giữa Tây Ban Nha và Mỹ vẫn "rất tích cực" và ông đã trao đổi với Tổng thống Trump, trong đó hai bên thảo luận về World Cup 2026. "Hoàn toàn không có căng thẳng gì cả, trái lại còn rất thân thiện", Thủ tướng Sanchez nói.
Đài BBC dẫn các nguồn tin từ chính phủ Tây Ban Nha cho biết Madrid "không có kế hoạch thay đổi mối quan hệ kinh tế, văn hóa, xã hội tuyệt vời" với Washington.
Đây không phải lần đầu Tổng thống Trump dọa cắt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha. Lãnh đạo Mỹ từng đưa ra tuyên bố tương tự vào tháng 3, nhằm phản ứng lại quan điểm của Thủ tướng Sanchez về xung đột Trung Đông. Không có gì thay đổi đối với quan hệ thương mại song phương sau đó.
Giới chuyên gia nhận định những lời đe dọa của ông Trump khó trở thành hiện thực, do Mỹ sẽ đối mặt với nhiều nguy cơ nếu quyết tâm làm điều đó. "Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất sẽ là mất quyền sử dụng căn cứ Rota và Moron", Thomas Newdick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, cho hay.
Trong hai cơ sở này, quân cảng Rota ở tỉnh Cadiz, miền nam Tây Ban Nha, có vị trí chiến lược gần "cửa ngõ Địa Trung Hải", tuyến hàng hải kết nối Địa Trung Hải và Đại Tây Dương. Đây là một trong những căn cứ quân sự quan trọng nhất của Washington ở châu Âu, đóng vai trò then chốt trong nhiệm vụ hỗ trợ hoạt động của hải quân Mỹ và các đồng minh trên nhiều khu vực khác nhau.
Quân nhân Mỹ triển khai xuồng không người lái ở căn cứ Rota hồi tháng 1. Video: US Navy
Căn cứ Rota là trung tâm hậu cần kết nối Bắc Mỹ với châu Âu, Địa Trung Hải, châu Phi và Trung Đông. Cơ sở này hỗ trợ hoạt động vận chuyển nhân lực, thiết bị, nhiên liệu và vật tư thông qua 3 cầu cảng, một sân bay và những kho chứa vũ khí thuộc diện lớn nhất châu Âu.
Đơn vị đồn trú đáng chú ý nhất của Mỹ tại Rota là Hải đoàn Khu trục hạm số 60, một trong 3 hải đoàn tàu khu trục được triển khai thường trực ngoài lục địa Bắc Mỹ và là đơn vị tàu chiến tiền phương duy nhất của hải quân Mỹ ở châu Âu.
Mỹ cũng dự kiến triển khai Lực lượng Hải quân Tiền phương ở châu Âu với tổng cộng 6 chiến hạm đóng quân tại Rota. Tất cả đều được chỉnh sửa đáng kể và trang bị những hệ thống phòng vệ đặc biệt, được tối ưu hóa cho môi trường tác chiến ở châu Âu.
Các đơn vị quan trọng khác của hải quân Mỹ tại Rota là Phi đoàn Trực thăng Chiến đấu Hàng hải số 79, lực lượng vận hành trực thăng săn ngầm MH-60R Seahawk, và Đơn vị Xử lý Vật liệu nổ Lưu động số 8.
Trong khi đó, căn cứ không quân Moron nằm ở phía đông nam thành phố Seville tại miền nam Tây Ban Nha, đóng vai trò là một trong những điểm tập kết và triển khai lực lượng Mỹ tại châu Âu.
Vị trí căn cứ Rota và Moron. Đồ họa: Google Earth
Vị trí chiến lược khiến Moron trở thành căn cứ tiền phương phục vụ các hoạt động không quân, nhiệm vụ phản ứng nhanh và cung cấp hỗ trợ trong trường hợp xảy ra tình huống bất ngờ trên khắp châu Âu, châu Phi và Trung Đông.
"Căn cứ này có thể tiếp nhận và hỗ trợ lượng lớn máy bay, thực hiện hoạt động hậu cần, bảo dưỡng, liên lạc, an ninh với sự hỗ trợ từ nước chủ nhà. Tất cả đều nhằm giúp lực lượng Mỹ có thể triển khai nhanh chóng, duy trì hoạt động ở mọi thời điểm và địa điểm cần thiết", Newdick cho biết.
Trong số đơn vị Mỹ đồn trú tại Moron có Phi đoàn Căn cứ Không quân số 496, trực thuộc Không đoàn Vận tải số 86, được biên chế vận tải cơ C-130J và máy bay chở khách C-21A, C-37A. Không quân Mỹ cũng thường triển khai nhiều loại khí tài quan trọng đến Moron, trong đó có oanh tạc cơ chiến lược.
Moron còn là mắt xích quan trọng trong mạng lưới tiếp dầu trên không xuyên Đại Tây Dương và xuyên châu Âu của Mỹ. "Đây là cửa ngõ hậu cần then chốt cho các đợt điều chuyển lực lượng quy mô lớn nhằm tăng cường hiện diện quân sự ở châu Âu và Trung Đông, cũng như những đợt triển khai xuyên Đại Tây Dương", Newdick nhận xét.
Khu trục hạm USS Oscar Austin trở về căn cứ Rota ở Tây Ban Nha hồi tháng 6. Ảnh: US Navy
Moron và Rota đều nằm trong khuôn khổ Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Mỹ - Tây Ban Nha, trong đó cho phép lực lượng hai nước cùng vận hành căn cứ và chia sẻ cơ sở hạ tầng thiết yếu.
Cả hai cơ sở là đầu mối quan trọng trong mạng lưới quân sự toàn cầu của Mỹ, đóng vai trò là cầu nối chiến lược giữa châu Âu, châu Phi và Trung Đông, cho phép quân đội Mỹ cơ động và bố trí lực lượng trên nhiều chiến trường khác nhau.
Lực lượng Mỹ vẫn có thể tiếp tục hoạt động nhờ các cơ sở khác ở châu Âu, ngay cả khi bị cấm sử dụng căn cứ Moron và Rota. Dù vậy, họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn và tiêu tốn thời gian nếu muốn thay thế các năng lực mà Rota và Moron mang lại.
"Quyền tiếp cận các căn cứ trên, đặc biệt là Rota, có thể là quân bài mạnh nhất để Tây Ban Nha sử dụng trong trường hợp ông Trump hiện thực hóa lời đe dọa của mình", Newdick nhận định.
Phạm Giang (Theo War Zone, Reuters, AFP)
