Gây tranh cãi vì mở rộng các giải đấu và thương mại hóa bóng đá, nhưng Gianni Infantino vẫn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ đa số liên đoàn thành viên FIFA.
Khi lên nắm quyền tại FIFA năm 2016, Infantino là gương mặt của sự đổi mới. Bóng đá thế giới vừa trải qua cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, với loạt lãnh đạo FIFA bị điều tra tham nhũng dưới thời Sepp Blatter. Nhiệm vụ của Infantino khi đó là khôi phục niềm tin vào tổ chức quyền lực nhất bóng đá thế giới.
10 năm sau, hình ảnh của ông trở nên gây tranh cãi hơn nhiều. Các tổ chức nhân quyền chỉ trích FIFA ngày càng xa rời các cam kết về minh bạch và trách nhiệm xã hội. World Cup bị thương mại hóa quá mức. Việc mở rộng World Cup lên 48 đội, FIFA Club World Cup với quy mô chưa từng có, hay việc FIFA ngày càng xuất hiện bên cạnh các nguyên thủ quốc gia khiến Infantino thường xuyên gây tranh luận.
Tổng thống Donald Trump (trái) và Chủ tịch FIFA Gianni Infantino tại Nhà Trắng, Washington, DC, Mỹ ngày 6/5/2024. Ảnh: AFP
Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ, càng bị chỉ trích từ bên ngoài, ông càng nhận được sự ủng hộ bên trong FIFA. Infantino tái đắc cử vì không có đối thủ vào các năm 2019 và 2023. Ông nhiều khả năng sẽ tiếp tục thắng cuộc bầu cử năm 2027. Trong khi truyền thông phương Tây thường xuyên đặt dấu hỏi về di sản của Infantino, phần lớn trong 211 liên đoàn thành viên FIFA vẫn đứng về phía chủ tịch người Thụy Sĩ.
Giải thích nghịch lý này không đơn giản. Nếu nhìn từ góc độ người hâm mộ truyền thống, Infantino là hiện thân của xu hướng mở rộng không ngừng. World Cup 2026 sẽ có 48 đội và 104 trận, nhiều hơn đáng kể so với thể thức 32 đội từng tồn tại từ năm 1998 đến 2022. FIFA Club World Cup cũng được nâng quy mô lên 32 đội, tạo thêm áp lực cho lịch đấu vốn đã dày đặc của các cầu thủ.
Những thay đổi đó gây lo ngại về chất lượng chuyên môn, nguy cơ quá tải thể lực và sự bào mòn giá trị của các giải đấu. Giá vé ở nhiều sự kiện của FIFA tăng mạnh. Các nhà hoạt động nhân quyền tiếp tục đặt câu hỏi về những lựa chọn chủ nhà World Cup trong thời đại Infantino.
Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ của đa số liên đoàn thành viên FIFA, câu chuyện lại khác. Từ khi Infantino nhậm chức, FIFA đã đẩy mạnh chương trình phát triển bóng đá toàn cầu FIFA Forward. Khoảng 2,8 tỷ USD đã được phân bổ cho các liên đoàn thành viên, các liên đoàn châu lục và tổ chức khu vực trong giai đoạn 2016-2022. Hơn 1.600 dự án phát triển bóng đá được triển khai trên khắp thế giới.
Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn cùng các cầu thủ tuyển Việt Nam mừng chức vô địch ASEAN Cup 2024 tại sân Rajamangala, Bangkok, Thái Lan tối 5/1/2025. Ảnh: Đức Đồng
FIFA cho biết nguồn đầu tư dành cho phát triển bóng đá hiện cao gấp khoảng 7 đến 8 lần so với giai đoạn trước năm 2016. Mỗi liên đoàn thành viên có thể nhận tới khoảng 8 triệu USD trong chu kỳ 2023-2026, chưa kể các khoản hỗ trợ bổ sung dành cho những quốc gia có nguồn thu hạn chế.
Đối với nhiều nền bóng đá nhỏ ở châu Phi, Caribe, châu Đại Dương hay Trung Á, số tiền này không hề nhỏ. Đó là sân tập mới, trung tâm đào tạo mới, học viện trẻ mới hoặc đơn giản là kinh phí để đội tuyển quốc gia duy trì hoạt động. Vì vậy, điều mà người hâm mộ ở các cường quốc bóng đá nhìn thấy chưa chắc giống điều mà các liên đoàn thành viên FIFA nhìn thấy.
Nghịch lý Infantino bắt đầu từ đây. Ông có thể không được yêu mến trong các cuộc tranh luận trên truyền thông. Nhưng FIFA không được điều hành bằng các bài xã luận hay những cuộc khảo sát dư luận. FIFA vận hành theo nguyên tắc "mỗi liên đoàn một phiếu bầu".
Đức có một phiếu. Brazil có một phiếu. Quần đảo Cook cũng có một phiếu. Trong hệ thống đó, việc nguồn lực được phân bổ rộng rãi cho 211 thành viên trở thành yếu tố có ý nghĩa chính trị rất lớn.
Infantino cũng đã thành công về mặt tài chính. Theo báo cáo tài chính FIFA, doanh thu năm 2025 đạt 2,661 tỷ USD. FIFA cũng cho biết đã ký hợp đồng tương đương 93% doanh thu dự kiến của chu kỳ 2023-2026 và đang trên đường vượt mục tiêu doanh thu 13 tỷ USD cho cả giai đoạn.
Tháng 3/2026, FIFA tiếp tục công bố dự báo doanh thu kỷ lục 14 tỷ USD cho chu kỳ 2027-2030. Một phần đáng kể trong số đó sẽ tiếp tục được phân bổ cho chương trình FIFA Forward. Từ góc nhìn của các liên đoàn thành viên, đây là kết quả rất khó bỏ qua.
Đó cũng là lý do các chỉ trích nhằm vào Infantino thường gặp một giới hạn nhất định. Những người phản đối cho rằng ông đã biến FIFA thành một cỗ máy mở rộng vô tận, với ngày càng nhiều giải đấu, nhiều trận đấu và nhiều nguồn thu hơn. Họ lo ngại bóng đá đang bị chi phối quá mức bởi các mục tiêu thương mại.
Những người ủng hộ lại lập luận rằng chưa có chủ tịch FIFA nào phân phối nguồn lực mạnh tay như vậy cho các nền bóng đá nhỏ. Với họ, World Cup có 48 đội lại là cơ hội lịch sử để nhiều quốc gia lần đầu xuất hiện trên sân khấu lớn nhất thế giới. Như tại World Cup 2026, có 4 tân binh là Jordan, Uzbekistan, Cape Verde và Curacao.
Có lẽ di sản của Infantino sẽ được đánh giá rõ ràng hơn sau World Cup 2026. Nếu giải đấu mở rộng thành công về chuyên môn lẫn thương mại, ông sẽ có thêm bằng chứng để khẳng định các quyết định của bản thân là đúng đắn. Nếu những lo ngại về chất lượng, lịch đấu và sự quá tải trở thành hiện thực, các chỉ trích sẽ càng mạnh hơn.
Nhưng hiện tại, thực tế Gianni Infantino vẫn là một trong những chủ tịch FIFA gây tranh cãi nhất, đồng thời là một trong những người được ủng hộ mạnh nhất trong nội bộ tổ chức.
Xuân Bình tổng hợp
