Thứ ba, 30/6/2026, 17:00 (GMT+7)
Tăng cường rau xanh, bổ sung đủ protein và uống đủ nước giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe, hạn chế mất nước và mệt mỏi trong mùa nóng.
Chuyên viên dinh dưỡng Nguyễn Thị Thu Huyền, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết khi tuổi tác tăng lên, khả năng điều hòa thân nhiệt, cảm giác khát, chức năng của nhiều cơ quan trong cơ thể suy giảm. Do đó, người lớn tuổi dễ bị mất nước, rối loạn điện giải, mệt mỏi, tụt huyết áp. Chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng giúp người cao tuổi duy trì thể trạng, tăng sức đề kháng.
Bổ sung đủ nước
Theo chuyên viên Huyền, nhu cầu năng lượng của người cao tuổi thường thấp hơn người trẻ do khối cơ giảm, mức độ vận động ít. Tuy nhiên, nhu cầu về vitamin, khoáng chất, protein và nước không giảm. Vào mùa nóng, cơ thể mất nhiều nước qua mồ hôi, người cao tuổi nên bổ sung nước ngay cả khi không cảm thấy khát.
Lượng nước cần thiết thường khoảng 1,5-2 lít mỗi ngày, tùy theo thể trạng, mức độ vận động, tình trạng bệnh lý. Nguồn nước có thể đến từ nước lọc, sữa, canh, súp, nước ép trái cây ít đường hoặc các loại trà thảo mộc loãng.
Người mắc bệnh tim, suy thận hoặc phải hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn riêng của bác sĩ. Hạn chế uống nước đá lạnh vì có thể gây khó chịu đường tiêu hóa hoặc viêm họng. Tránh lạm dụng nước ngọt có gas, đồ uống nhiều đường, rượu bia, cà phê hoặc trà đặc do làm tăng nguy cơ mất nước.
Chọn thực phẩm dễ tiêu hóa
Thời tiết oi bức thường làm giảm tiết dịch tiêu hóa, khiến người cao tuổi ăn uống kém ngon miệng. Chức năng nhai nuốt cũng có thể suy giảm do mất răng hoặc bệnh lý răng miệng. Vì vậy, thực đơn mùa hè nên ưu tiên món ăn mềm, dễ nhai, dễ nuốt, dễ tiêu hóa.
Các món như cháo, súp, canh, bún hoặc phở là lựa chọn phù hợp. Những món ăn nhiều nước giúp bổ sung dịch, hỗ trợ hấp thu dinh dưỡng. Ưu tiên phương pháp chế biến như luộc, hấp, hầm thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ.
Tăng cường rau xanh, trái cây và chất xơ
Người cao tuổi thường có nguy cơ táo bón cao do giảm vận động, uống ít nước và chế độ ăn thiếu chất xơ. Khẩu phần ăn mùa hè nên tăng cường rau xanh và trái cây tươi. Đây là nguồn cung cấp vitamin C, vitamin A, folate, kali và nhiều chất chống oxy hóa giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tim mạch và làm chậm quá trình lão hóa.
Rau mồng tơi, rau dền, cải xanh, bí xanh, bầu, mướp giàu nước và chất xơ. Trái cây như cam, bưởi, thanh long, dưa hấu, dưa lưới, đu đủ hoặc chuối chứa vitamin, khoáng chất và bù đắp lượng điện giải mất qua mồ hôi.
Người mắc bệnh đái tháo đường cần lựa chọn loại trái cây phù hợp và kiểm soát khẩu phần theo hướng dẫn của bác sĩ. Nước ép trái cây không nên thay thế hoàn toàn trái cây tươi vì có thể làm giảm lượng chất xơ và khiến đường huyết tăng nhanh.
Người cao tuổi nên ưu tiên bổ sung nhiều rau xanh, nguồn đạm lành mạnh giúp tăng cường miễn dịch. Ảnh minh họa: Thành Trung
Bổ sung protein lành mạnh
Người cao tuổi cần được cung cấp đủ protein để duy trì khối cơ, tăng sức đề kháng, hỗ trợ phục hồi cơ thể. Thiếu đạm kéo dài có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, teo cơ, giảm khả năng vận động và tăng nguy cơ té ngã.
Nguồn đạm nên ưu tiên từ cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, sữa ít béo, đậu phụ và các loại đậu. Cá biển chứa nhiều axit béo omega-3 có lợi cho tim mạch và chức năng não bộ. Đạm thực vật giúp đa dạng thực đơn và hạn chế chất béo bão hòa. Hạn chế tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ, nội tạng động vật, món chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn.
Hạn chế muối và đường
Người cao tuổi cần kiểm soát lượng muối, đường trong khẩu phần ăn hằng ngày. Ăn quá mặn khiến cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp và tăng gánh nặng cho tim, thận. Dưa muối, cà muối, thịt chế biến sẵn, xúc xích, đồ hộp thường chứa nhiều natri nên cần hạn chế sử dụng. Có thể tăng hương vị món ăn bằng các loại rau thơm, hành, tỏi hoặc các loại gia vị tự nhiên. Tránh tiêu thụ nhiều bánh kẹo, nước ngọt hoặc các loại đồ uống chứa nhiều đường.
Không nên ăn quá no
Ăn quá no có thể khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động nhiều, gây cảm giác đầy bụng, khó tiêu, mệt mỏi và buồn ngủ. Người cao tuổi nên chia thành 4-6 bữa nhỏ trong ngày để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa và duy trì năng lượng ổn định. Bữa phụ có thể gồm sữa, sữa chua, trái cây mềm hoặc các loại hạt phù hợp.
Chú ý ăn chậm, nhai kỹ và dừng lại khi cảm thấy vừa đủ no. Bữa tối không nên ăn quá muộn hoặc nhiều chất béo, chất đạm vì có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản.
Chú ý an toàn thực phẩm
Người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm nên nguy cơ ngộ độc thực phẩm hoặc nhiễm khuẩn đường tiêu hóa cao hơn người trẻ. Chuyên viên Huyền khuyến cáo thực hiện nghiêm nguyên tắc ăn chín, uống sôi, sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng và bảo quản thực phẩm đúng cách. Thức ăn sau khi chế biến nên được sử dụng sớm. Nếu còn thừa, cần bảo quản lạnh ngay sau khi nguội và hâm nóng kỹ trước khi dùng lại.
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hợp lý, người cao tuổi cần duy trì vận động nhẹ nhàng, ngủ đủ giấc, tránh ra ngoài vào thời điểm nắng gắt hoặc nhiệt độ môi trường đạt đỉnh trong ngày. Khi có các dấu hiệu cảnh báo mất nước như khô miệng, khô môi, tiểu ít, chóng mặt, mệt lả hoặc lú lẫn cần đến bệnh viện kịp thời.
Trịnh Mai
Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp
