Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam - Ảnh: D.LIỄU
Ngày 10-7, Bộ Y tế phối hợp cùng các đơn vị tổ chức lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số thế giới (11-7) tại tỉnh Hưng Yên với chủ đề "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng".
Không phải người trẻ ngại yêu hay ngại kết hôn
Tại sự kiện, Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) công bố kết quả khảo sát tương lai nhân khẩu học với sự tham gia của 108.926 người trẻ từ 18-39 tuổi, vừa được thực hiện tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.
Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam, khẳng định kết quả khảo sát cho thấy người trẻ không quay lưng với hôn nhân hay việc sinh con, nhưng họ cần những điều kiện đủ để biến mong muốn đó thành hiện thực.
Theo đó, khảo sát cho thấy gần 90% người trẻ xem an toàn kinh tế, sức khỏe và thể chất là những yếu tố quan trọng nhất trong cuộc sống. Khoảng 2/3 người tham gia vẫn nhìn nhận tương lai với tâm thế tích cực và lạc quan.
Hơn 2/3 người trẻ vẫn mong muốn kết hôn trong tương lai, dù là kết hôn ngay hay sau một thời gian chung sống. Điều này cho thấy những nhận định cho rằng thế hệ trẻ ngày càng thờ ơ với hôn nhân chưa phản ánh đầy đủ thực tế.
"Dù vậy, 40% người được khảo sát hiện vẫn độc thân và không hẹn hò - đây là tình trạng phổ biến nhất ở hầu hết các quốc gia. Đặc biệt, gần 1/4 những người từ 25-39 tuổi cho biết họ mong muốn có bạn đời nhưng vẫn đang độc thân và không hẹn hò.
Điều này không có nghĩa người trẻ không còn coi trọng các mối quan hệ. Ngược lại, khoảng cách giữa mong muốn và thực tế chủ yếu xuất phát từ các rào cản kinh tế.
Khảo sát cho thấy có tới 81% cho rằng an toàn tài chính là yếu tố quan trọng nhất khi cân nhắc xây dựng mối quan hệ lâu dài, trong khi 57% xem khó khăn về kinh tế và nhà ở là trở ngại lớn nhất", ông Matt Jackson chia sẻ.
Muốn có hai con nhưng cần sự ổn định
Đại diện UNFPA cho hay khảo sát cũng bác bỏ quan điểm cho rằng người trẻ không còn muốn sinh con. Quy mô gia đình được mong muốn phổ biến nhất vẫn là hai con.
Theo khảo sát ngay cả trong nhóm từ 35-39 tuổi chưa có con, 79% nam giới và 72% phụ nữ vẫn cho biết họ mong muốn có con trong tương lai. Tuy nhiên quyết định trở thành cha mẹ phụ thuộc rất lớn vào các điều kiện sống.
Có tới 88% người trẻ cho rằng họ cần sự an toàn về tài chính trước khi sinh con, 87% cần một công việc ổn định và 85% muốn bản thân thực sự sẵn sàng về mặt cảm xúc. Niềm vui và hạnh phúc mà con cái mang lại mới là động lực lớn nhất để người trẻ sinh con.
Ông Matt Jackson nhấn mạnh rào cản lớn nhất khiến người trẻ trì hoãn việc lập gia đình và sinh con không nằm ở việc họ thiếu mong muốn, mà đến từ những điều kiện sống chưa bảo đảm.
Có tới 72% người tham gia khảo sát cho rằng khó khăn về kinh tế và nhà ở là trở ngại lớn nhất đối với quyết định sinh con. Với việc xây dựng mối quan hệ lâu dài, 57% cũng đưa ra câu trả lời tương tự.
Bên cạnh đó, việc chưa tìm được người đồng hành phù hợp, những lo ngại về sức khỏe và sức khỏe sinh sản cũng là những yếu tố ảnh hưởng đáng kể.
Chính sách dân số cần hướng tới người trẻ
Theo ông Matt Jackson, thông điệp quan trọng đối với Việt Nam là không nên chỉ nhìn vào mức sinh, mà cần tập trung xây dựng những điều kiện giúp người trẻ tự tin thực hiện các kế hoạch về tương lai, các mối quan hệ và gia đình theo đúng mong muốn của họ.
Chính sách dân số ngoài khuyến khích sinh con cần đi kèm những giải pháp thiết thực như phát triển nhà ở phù hợp, mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em, hoàn thiện chế độ nghỉ thai sản cho cả cha và mẹ, thúc đẩy mô hình làm việc linh hoạt, bảo đảm sức khỏe sinh sản và tăng cường bình đẳng giới.
"Mục tiêu không phải là gây áp lực để người trẻ kết hôn hay sinh con, mà là tạo thêm lựa chọn, sự tự tin và những hỗ trợ cần thiết để họ có thể đưa ra các quyết định phù hợp với cuộc sống của mình", ông nhấn mạnh.
Thông điệp của Ngày Dân số thế giới 2026 cũng khẳng định đầu tư cho người trẻ, cho quyền và sự lựa chọn của họ chính là đầu tư cho tương lai chung của Việt Nam.
