Nhà nước bồi thường nếu người chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chịu thiệt hại?

Chiều 14-7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Đề xuất trường hợp được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết quyền được Nhà nước bồi thường khi có thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra là một quyền hiến định.

Theo ông, một trong những quy định mới là bổ sung quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Theo đó, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao, trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Người thân của người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.

Dự thảo luật quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân theo quy định của Luật Tố cáo và pháp luật khác có liên quan.

Đề nghị chưa mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban và thường trực một số cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành bổ sung nội dung này để thể chế quy định 231 của Bộ Chính trị.

Tuy nhiên, vài ý kiến còn băn khoăn khi một số luật đã đề cập đến từ tiêu cực nhưng chưa làm rõ nội hàm của khái niệm này, đồng thời biện pháp bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực chưa được quy định cụ thể trong văn bản quy phạm pháp luật nào.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị sửa đổi các luật có liên quan quy định nội hàm pháp lý của từ tiêu cực, cơ chế pháp lý bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực để bảo đảm đầy đủ, đồng bộ cơ sở thực hiện việc bồi thường cho các đối tượng này và người thân của họ trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Dự thảo cũng đề xuất mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế.

Khi góp ý dự luật, Bộ Tài chính đề nghị cần đánh giá tác động cụ thể đến nguồn lực ngân sách nhà nước và các tác động chính sách khác khi mở rộng phạm vi bồi thường Nhà nước trong lĩnh vực thuế từ 4 lên hơn 10 hành vi thì mới có cơ sở bổ sung vào luật.

Về nội dung này, Thường trực Ủy ban đề nghị chưa mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế mà giữ như quy định hiện hành.

Về miễn trách nhiệm hoàn trả, dự thảo luật bổ sung quy định: Thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại quyết định miễn hoàn trả khi người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý và thuộc trường hợp thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền cho phép và được cấp có thẩm quyền xác định đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung.

Thường trực Ủy ban cho rằng văn bản của Đảng và một số luật đã quy định về trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm dân sự, miễn trách nhiệm pháp lý đối với tổ chức, cá nhân có liên quan và cơ chế, chính sách đặc biệt trong một số lĩnh vực. Tuy nhiên, quy định của dự luật còn chưa bảo đảm tính thống nhất.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát bảo đảm tính thống nhất về căn cứ và phạm vi trách nhiệm bồi thường Nhà nước, từ đó xác định chính xác các trường hợp miễn trách nhiệm hoàn trả.

Thường trực Ủy ban đề nghị chỉnh lại quy định nêu trên để tránh tạo ra nhiều thủ tục trong việc xét duyệt trường hợp miễn hoàn trả, gây kéo dài thời gian và áp lực tâm lý cho người thi hành công vụ.