TP HCMCần tuyển 175 học sinh lớp 1 nhưng trường tiểu học ngay quận 1 cũ chỉ nhận được 75 hồ sơ, nhiều nơi tương tự.
"Năm ngoái, trường còn tuyển được hơn 100 em, cứ mỗi năm teo tóp thêm một chút", hiệu trưởng nói. Bà kể đã lường trước tình hình nên chủ động đến các trường mầm non tư vấn, gặp gỡ cha mẹ học sinh lớp Lá từ trong năm học, song vẫn không thể cải thiện.
Bức tranh tương tự tại nhiều trường thuộc khu vực nội thành, ở phường Bến Thành, Tân Định, Vĩnh Hội, Minh Phụng, Phú Thọ. Năm nay, TP HCM dự kiến có hơn 197.500 trẻ vào lớp 1 và 185.700 em vào khối 6, giảm lần lượt khoảng 6.100 và 2.200 so với năm ngoái.
Hiệu trưởng một trường tiểu học tại phường Bến Thành nói "tuyển mãi không đủ". Còn ở trường Tiểu học Lê Đình Chinh, phường Minh Phụng, hiệu trưởng Văn Nhật Phương cho biết có 126 suất học lớp 1 nhưng mới nhận được 114 hồ sơ, giảm hơn 30 em so với năm học trước. Với 5 lớp 1, sĩ số lớp từ 25 học sinh giảm còn 23.
Theo cô Phạm Thúy Hà, Hiệu trưởng trường Tiểu học Đặng Trần Côn, phường Vĩnh Hội, trường còn trống 25 chỗ học, nên sĩ số mỗi lớp 1 xuống dưới 30 em, trong khi trước kia là 35 em/lớp - đúng chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trường Tiểu học Hiệp Tân, phường Phú Thạnh cũng đang thiếu hơn 10 học sinh, hay trường THCS Phú Thọ thiếu 35/360 em, sĩ số từ 45 học sinh/lớp giảm xuống còn 40.
"Giờ chỉ còn chờ vào học sinh chuyển trường hoặc ở các khu vực khác đến", cô Nguyễn Ngọc Thảo, Hiệu trưởng, chia sẻ.
Theo các thầy, cô nói trên, hầu hết trường trên địa bàn không tuyển đủ học sinh, và đều giảm so với năm học trước. Tình trạng này do ba nguyên nhân chính.
Học sinh trường Tiểu học Bùi Văn Mới, phường Phước Long, tháng 9/2025. Ảnh: Quỳnh Trần
Một hiệu trưởng trường tiểu học nói có xu hướng người dân cho thuê nhà ở trung tâm rồi chuyển ra ngoại thành sống. Quy định tuyển sinh hiện nay căn cứ nơi ở hiện tại, nhóm này thường ưu tiên cho con học gần, đỡ di chuyển xa, tránh kẹt xe. Hơn nữa, chất lượng giáo dục giữa các trường ở khu vực trung tâm và vùng lân cận không còn chênh lệch nhiều. Nhiều trường ở ngoại thành có khuôn viên rộng, cơ sở vật chất mới, hấp dẫn phụ huynh hơn.
Lý do nữa là tỷ lệ sinh của thành phố giảm, một bộ phận người dân về quê sinh sống trong giai đoạn dịch Covid-19. Thầy Văn Nhật Phương nhận định lứa học sinh lớp 1 năm tới (sinh năm 2021) sẽ còn giảm sâu hơn do thời điểm đó đúng đỉnh dịch Covid-19.
Điểm mới trong quy định tuyển sinh cũng tác động đến các trường. Theo thầy Phương, phụ huynh có thể đăng ký trường gần nơi làm việc hoặc có con lớn đang học để tiện đưa đón dù không cư trú trên địa bàn, miễn là có minh chứng đi kèm. Trường Tiểu học Lê Đình Chinh có 10 trường hợp như vậy.
Các nhà giáo đánh giá sĩ số học sinh ít mang lại một số thuận lợi. Giáo viên nhẹ nhàng hơn ở khâu hồ sơ, sổ sách nên có nhiều thời gian quan tâm, theo sát, chăm sóc và hỗ trợ từng học sinh. Từ đó, phụ huynh yên tâm hơn.
Ông Nguyễn Thành Trung, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, phường Hòa Hưng, cho hay vài năm gần đây, khâu tuyển sinh của các trường ở một số khu vực trung tâm chưa từng đạt 100%. Một phần là do vùng ven tăng tốc xây trường, giải tỏa áp lực với các trường nội thành.
"Khi không còn áp lực với học sinh đông, các trường tăng tỷ lệ bán trú, giảm sĩ số", ông nói, cho biết hiện 100% bậc tiểu học được ăn, nghỉ bán trú, còn ở THCS khoảng 80%. Sĩ số ở hai bậc này lần lượt xấp xỉ 30 và 40 em/lớp, giúp nâng cao chất lượng.
Ở chiều ngược lại, sĩ số học sinh giảm ảnh hưởng đến các chương trình, hoạt động giáo dục vì ngân sách cấp về trường giảm so với trước, theo thầy Phương.
"Trường phải linh hoạt, cân đối để làm sao vẫn tổ chức đầy đủ", hiệu trưởng trường tiểu học ở quận 1 cũ nói trên cho hay. Do đó, trường tăng cường xã hội hóa, kêu gọi mạnh thường quân hỗ trợ để giảm chi phí. Với các chương trình ngoại khóa, trường mời luôn phụ huynh hỗ trợ, theo đặc thù chuyên môn, như các chương trình âm nhạc, tư vấn sức khỏe, pháp luật...
Trong khi nhiều trường gặp khó, trường Tiểu học Hòa Bình, phường Sài Gòn ghi nhận kết quả tích cực vì tuyển đủ 7 lớp, tăng một so với năm học trước.
"Năm 2024, trường tuyển được 130 em, năm vừa rồi tăng lên 190 học sinh còn năm nay là 210 em", bà Trịnh Thị Kim Quý, Hiệu trưởng nói. Bà nhìn nhận lý do chính là sự thay đổi trong cách điều phối của địa phương. Phường Sài Gòn có hai trường tiểu học, khi trường Nguyễn Bỉnh Khiêm đã tuyển đủ, phường chuyển phụ huynh đăng ký vào trường còn lại.
"Nhóm trường ở khu vực trung tâm, đặc biệt là nơi có sự thay đổi về dân cư, nếu chỉ chờ học sinh đến đăng ký thì sẽ rất khó", bà nhìn nhận.
Quyên Nguyễn
