Hà NộiMỗi buổi sáng đến lớp, chị Dung lại dắt tay từng đứa trẻ nhỏ vào lớp, chỉnh áo, lau mặt, nghe tiếng cười ríu rít vang khắp phòng.
Suốt mười năm dạy mầm non ở Hà Nội, chị làm tất cả những điều đó cho con của người khác, trong khi căn nhà của chính mình vẫn lặng im. Câu chuyện của chị Dung không phải cá biệt. Việt Nam hiện có hơn một triệu cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản đang đối mặt với vô sinh, hiếm muộn, chiếm gần 8% tổng số cặp đôi trong nhóm tuổi này, theo thống kê của Bộ Y tế. Tỷ lệ này đặt Việt Nam vào nhóm quốc gia có gánh nặng vô sinh cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong bối cảnh tỷ lệ sinh chung của cả nước cũng đang giảm xuống mức thấp kỷ lục.
Nguyên nhân gây vô sinh trải rộng ở cả hai giới. Ở nam giới, các vấn đề phổ biến bao gồm tinh trùng yếu, mật độ thấp hoặc tỷ lệ dị dạng cao. Ở nữ giới, nguyên nhân thường gặp là tắc vòi trứng, rối loạn phóng noãn, niêm mạc tử cung mỏng hoặc bệnh lý tử cung. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 50% trường hợp vô sinh xuất phát từ yếu tố ở người nam, nhưng trong thực tế lâm sàng tại Việt Nam, phụ nữ vẫn thường là người đầu tiên và chủ yếu chịu áp lực thăm khám và điều trị.
Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã, Phó Giám đốc Bệnh viện Đồng Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bưu điện, cho biết để đi từ lần khám đầu tiên đến ngày đón em bé, một cặp vợ chồng phải đến bệnh viện từ 20 đến 30 lần. Riêng giai đoạn chẩn đoán ban đầu đã cần tối thiểu ba đến bốn buổi theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, kiểm tra tử cung, vòi trứng và buồng trứng. Chi phí cho giai đoạn này dao động từ 8 đến 10 triệu đồng, chưa tính các khoản phát sinh trong quá trình điều trị.
Bác sĩ Nhã chụp ảnh với con gái chị Dung tại buổi thành lập bệnh viện. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Gánh nặng tài chính đó nhân lên theo từng năm thất bại. Anh Đoàn, một quân nhân ở Hà Nội, kết hôn năm 2010 và bắt đầu hành trình tìm con ngay sau đó. Đặc thù công việc khiến anh thường xuyên vắng nhà, mỗi đợt điều trị bị gián đoạn rồi lại bắt đầu lại từ đầu. Hai vợ chồng đi khắp nơi, gặp đủ thầy lang, uống hàng trăm thang thuốc Nam thuốc Bắc.
"Tài sản trong nhà cứ thế lần lượt ra đi, còn hy vọng thì lụi tắt dần", anh kể. Gần một thập kỷ sau, khi cả hai đã chạm tới giới hạn chịu đựng, anh Đoàn đặt chân vào phòng khám của bác sĩ Nhã với một quyết định: đây là lần cuối cùng.
Chị Dung cũng đi đến quyết định tương tự vào năm 2015, khi đã 45 tuổi. Ở độ tuổi mà dự trữ buồng trứng suy giảm đáng kể, quá trình kích trứng của chị chỉ thu được ba noãn, một trong số đó không đạt chất lượng để thụ tinh. Cuối cùng, chị chỉ có duy nhất một phôi để chuyển. Một phôi, một cơ hội. Ca chuyển phôi thành công.
Những kết quả như vậy phản ánh bước tiến thực sự của y học hỗ trợ sinh sản tại Việt Nam. Kỹ thuật IVF trong nước hiện đạt tỷ lệ thành công trung bình từ 40 đến 50% mỗi chu kỳ ở phụ nữ dưới 35 tuổi, theo số liệu từ các trung tâm hỗ trợ sinh sản lớn.
Tỷ lệ này giảm dần theo tuổi, nhưng các kỹ thuật như xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT) và nuôi cấy phôi đến giai đoạn blastocyst đang giúp cải thiện cơ hội cho những trường hợp khó. Bên cạnh tiến bộ kỹ thuật, nhận thức xã hội cũng thay đổi rõ rệt. Nhiều gia đình không còn coi vô sinh là điều cần giấu giếm và chủ động tìm đến bác sĩ sớm hơn thay vì lần lữa qua nhiều năm với thuốc dân gian.
Bác sĩ Nhã khuyến cáo các cặp đôi nên khám sức khỏe tiền hôn nhân để đánh giá khả năng sinh sản từ sớm, giúp rút ngắn hành trình điều trị và tránh những năm tháng chạy theo các phương pháp thiếu cơ sở khoa học.
Từ ngày 18/7 đến hết ngày 26/7, Bệnh viện Đồng Tâm giảm 50% chi phí thực hiện thủ thuật chọc trứng và chuyển phôi trong chu kỳ IVF, tương đương khoảng 11 triệu đồng. Cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang được áp dụng mức ưu đãi này đến hết ngày 31/12/2026.
Bé trai con anh Đoàn năm nay 6 tuổi, khỏe mạnh và lanh lợi. Còn chị Dung, người phụ nữ từng dành cả thập kỷ chăm con của người khác, giờ mỗi buổi sáng còn có thêm một đứa trẻ nữa để dắt tay vào lớp, đứa trẻ mang họ của mình.
Thùy An
