Nhiều người châu Âu không đón nhận điều hòa vì cho rằng thiết bị này gây ồn, tiêu tốn điện, làm tăng phát thải và phá hỏng cảnh quan đô thị.
Dù đã mua điều hòa, Luca Funaro, 32 tuổi, vẫn phải vật lộn để vượt qua đợt nắng nóng kỷ lục hồi tháng 6 trong căn hộ ở thủ đô Paris, Pháp. Nguyên nhân là hàng xóm không chấp thuận cho anh lắp dàn nóng tại sân trong của tòa nhà vì thiết bị sẽ gây ồn.
Funaro, người phải sử dụng xe lăn và thiết bị hỗ trợ hô hấp vì mắc một căn bệnh di truyền hiếm gặp, đã khởi kiện hàng xóm ra tòa. Gia đình anh đã chi hàng nghìn USD cho vụ kiện kéo dài suốt hai năm và vẫn chưa có hồi kết.
"Nếu thời tiết quá nóng, người khuyết tật sẽ bị mất nước và gặp nhiều khó khăn trong việc hô hấp", Funaro nói.
Câu chuyện của Funaro phản ánh thực tế khác biệt ở châu Âu. Trong khi điều hòa đã phổ biến tại Mỹ hay nhiều nước châu Á, phần lớn người châu Âu vẫn cự tuyệt loại thiết bị làm mát này, dù các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều, ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống.
Dàn nóng điều hòa bên ngoài một ngôi nhà ở Auch, Pháp ngày 26/5. Ảnh: AFP
Theo Wall Street Journal, một trong những lý do người châu Âu nói không với điều hòa là thiết bị này từ lâu bị xem như biểu tượng của lối sống tiêu thụ nhiều năng lượng. Trong khi đó, châu Âu đang theo đuổi các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, khuyến khích tiết kiệm điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong mọi lĩnh vực.
Trong bối cảnh đó, nhiều người lo ngại việc sử dụng quá phổ biến điều hòa sẽ làm suy yếu nỗ lực đưa châu Âu trở thành khu vực đi đầu trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Một cuộc khảo sát gần đây tại Pháp cho thấy cứ 6 người thì có một người sẵn sàng chấp nhận chịu nóng để giảm tác động đến môi trường.
Quan điểm này cũng được phản ánh trong chính sách của nhiều thành phố. Giới chức London, Anh yêu cầu các dự án mới phải ưu tiên những giải pháp như thông gió tự nhiên, che nắng và tăng khả năng cách nhiệt trước khi cân nhắc lắp điều hòa.
Tại Geneva, Thụy Sĩ, việc lắp đặt điều hòa còn phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt về sử dụng năng lượng.
Điều hòa còn bị cho là tạo ra những tác động tiêu cực trong môi trường đô thị. Dàn nóng liên tục xả nhiệt ra bên ngoài, góp phần làm nhiệt độ đường phố tăng cao trong các đợt sóng nhiệt. Với những thành phố có mật độ xây dựng dày đặc như Paris, Lyon hay Barcelona, hiệu ứng này càng được chú ý.
Một người dân làm mát bên đài phun nước gần tháp Eiffel ở Paris, Pháp ngày 24/6. Ảnh: AP
Tiếng ồn cũng là nguyên nhân gây tranh cãi. Tại nhiều khu dân cư ở Pháp, các quy định về tiếng ồn rất nghiêm ngặt. Nếu quạt gió điều hòa tạo tiếng ồn quá ngưỡng cho phép, cư dân xung quanh có thể yêu cầu chủ nhà tắt hệ thống hoặc phản đối việc lắp đặt ngay từ đầu.
"Hàng xóm nghĩ tôi sẽ bật điều hòa suốt ngày đêm", Funaro nói về việc không được lắp điều hòa. "Điều đó không đúng. Tôi chỉ muốn bật một lúc để hạ nhiệt".
Christophe Sanson, luật sư chuyên xử lý các tranh chấp về tiếng ồn tại Pháp, cho biết văn phòng của ông đang xử lý hơn 100 vụ kiện liên quan đến điều hòa, tăng mạnh so với vài năm trước.
Theo luật Pháp, ban quản lý tòa nhà có thể cấm cư dân lắp điều hòa nếu thiết bị phát ra tiếng ồn vượt quá 5 dB vào ban ngày hoặc 3 dB vào ban đêm, tương đương âm thanh của một làn gió nhẹ.
"Đó là loại âm thanh có thể xuyên qua bê tông, nên gây khó chịu với nhiều người", ông Sanson nói. "Chúng ta cần tìm ra một giải pháp dung hòa".
Bên cạnh tiếng ồn, nhiều người châu Âu còn lo ngại điều hòa sẽ làm thay đổi diện mạo của các khu phố lịch sử.
Tại Paris, nhiều tòa nhà mang phong cách Haussmann với mặt tiền đá vôi đã tồn tại hơn một thế kỷ. Nếu dàn nóng được lắp ở mặt tiền, chính quyền địa phương có thể từ chối cấp phép vì cho rằng thiết bị làm ảnh hưởng đến giá trị kiến trúc. Ở nhiều khu chung cư, cư dân cũng phải nhận được sự đồng thuận của các hộ dân khác trước khi lắp đặt.
Điều đó khiến việc sở hữu điều hòa không đơn thuần là quyết định cá nhân, mà còn liên quan đến lợi ích của cả cộng đồng.
Tuy nhiên, những đợt nắng nóng liên tiếp trong vài năm gần đây đang buộc châu Âu phải dần thay đổi quan điểm về điều hòa, khi sóng nhiệt khiến cuộc sống thường ngày đảo lộn. Nhiều trường học ở Tây Âu phải đóng cửa vì nhiệt độ quá cao. Bệnh viện và viện dưỡng lão, vốn hiếm khi được trang bị điều hòa, trở nên ngột ngạt, một số tuyến đường sắt hoạt động hạn chế.
Theo Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, điều hòa là một trong những biện pháp thích ứng hiệu quả nhất trước các đợt nắng nóng cực đoan. Thông gió cơ học chỉ đạt hiệu quả trung bình, còn cây xanh đô thị có vai trò quan trọng nhưng khó thay thế điều hòa khi nhiệt độ ban đêm vẫn duy trì ở mức rất cao.
Radhika Khosla, nhà khoa học về khí hậu tại Đại học Oxford, cho rằng các quốc gia nên kết hợp thiết kế công trình hiệu quả hơn với việc sử dụng điều hòa để hạn chế mức tiêu thụ năng lượng của thiết bị.
"Điều hòa nên được sử dụng khi thực sự cần thiết, thay vì trở thành giải pháp mặc định cho mọi trường hợp", bà Khosla nói.
Ine Vandecasteele, chuyên gia thích ứng đô thị tại Cơ quan Môi trường châu Âu, cũng cho rằng điều hòa không nên trở thành giải pháp mặc định để ứng phó biến đổi khí hậu.
"Đây có thể là biện pháp tức thời để hỗ trợ những người dễ bị tổn thương hoặc sử dụng trong ngắn hạn. Nhưng về lâu dài, việc lắp đặt ngày càng nhiều điều hòa sẽ thải thêm nhiệt ra môi trường và làm quá trình nóng lên diễn ra nhanh hơn", Vandecasteele nói với CBS News, thêm rằng bà không bất ngờ trước kết quả khảo sát ở Pháp.
"Chúng tôi không làm vì mình. Chúng tôi làm vì các thế hệ tương lai", bà Vandecasteele nói.
Như Tâm (Theo WSJ, CBS News, euronews)
