Nhiều người ở miền nam Iran từng bất bình với chính phủ giờ đây chuyển nỗi giận dữ sang phía Mỹ, cho rằng chính những cuộc không kích liên tục đang hủy hoại cuộc sống của họ.
Miền nam Iran, khu vực giáp eo biển Hormuz, là mục tiêu chính trong các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào cảng biển, cơ sở năng lượng và hạ tầng giao thông từ đầu tháng này. Mỹ tuyên bố đây là những đòn không kích nhằm hạn chế năng lực của Iran trong đe dọa hoạt động hàng hải qua eo biển chiến lược.
Trong khi đó, Tehran cáo buộc Washington không chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự, mà phá hủy cả những công trình dân sự trọng yếu.
Khu vực miền nam nghèo khó của Iran hồi đầu năm chứng kiến nhiều cuộc biểu tình của người dân nhằm bày tỏ nỗi bất bình với nền kinh tế trì trệ. Tuy nhiên, sau khi trở thành nơi hứng chịu phần lớn các cuộc không kích của Mỹ tháng này, nhiều người cho biết nỗi giận dữ của họ đang hướng về Tổng thống Mỹ Donald Trump và chiến dịch không kích liên tục đã làm đảo lộn cuộc sống của dân thường.
Khói bốc lên từ một cảng biển gần eo biển Hormuz sau cuộc không kích của Mỹ tại Kuhestak, tỉnh Hormozgan, miền nam Iran ngày 8/7. Ảnh: Reuters
"Ông Trump hủy hoại cuộc sống của chúng tôi còn nhiều hơn bất cứ ai khác", Amin, chủ một nhà nghỉ nhỏ phục vụ khách du lịch ở miền nam Iran, nói với Reuters hôm 20/7. Theo Amin, các cuộc không kích của Mỹ khiến tình trạng khó khăn kinh tế của Iran càng thêm trầm trọng.
Tâm lý bất bình với chính quyền ở Tehran đã âm ỉ nhiều năm tại miền nam Iran, trong đó có các cộng đồng dân tộc thiểu số cho rằng mình bị gạt ra bên lề, nhưng không ai trong số những người được Reuters phỏng vấn cho hay xung đột làm gia tăng sự ủng hộ đối với làn sóng biểu tình mới phản đối chính phủ.
"Tôi cảm thấy ngột ngạt", Amin nói thêm.
Ông Trump từng công khai kêu gọi người dân Iran nổi dậy, khi tuyên bố phát động chiến dịch không kích ngày 28/2. Tuy nhiên, những phong trào như vậy đến nay chưa xuất hiện, ngay cả ở những nơi từng là điểm nóng biểu tình hồi tháng 1.
Reza, 62 tuổi, cựu binh từng tham chiến cuộc chiến Iran - Iraq, cho biết con trai ông đã bị bắt trong các cuộc biểu tình quy mô lớn hồi đầu năm. Dù vậy, ông vẫn sẵn sàng cầm súng nếu phải chiến đấu chống lại một cuộc tấn công trên bộ của Mỹ.
"Nếu đất nước cần, tôi sẽ lại cầm vũ khí. Không phải vì chính quyền này, mà vì mảnh đất dưới chân mình. Đó là điều ít nhất tôi có thể làm để báo đáp quê hương", Reza, sống tại thành phố Abadan, tỉnh Khuzestan, cho hay.
Nhóm được phỏng vấn bao gồm cả những người từng tham gia các cuộc biểu tình và tự nhận bản thân không ủng hộ các lãnh đạo ở Tehran. Tuy nhiên, không ai trong số họ ủng hộ việc nối lại biểu tình vào thời điểm này.
Vị trí 4 tỉnh miền nam Iran và eo biển Hormuz. Đồ họa: Gemini/Huyền Lê
Tuy nhiên, các lãnh đạo Iran cũng bày tỏ lo ngại nếu chiến sự kéo dài và nền kinh tế rơi vào khó khăn hơn nữa, nỗi bất bình của người dân có thể lan rộng, ngay cả trong nhóm cử tri nòng cốt là tầng lớp thu nhập thấp và trung bình.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã thừa nhận điều này khi phát biểu trước các quan chức tư pháp ở Tehran ngày 20/7, nhấn mạnh mặt trận quan trọng nhất hiện nay là kinh tế và sinh kế của người dân.
"Nếu áp lực kinh tế làm nảy sinh bất mãn trong xã hội và sau đó lan rộng, nền tảng xã hội vững chắc mà nhân dân đã xây dựng để hỗ trợ nhà nước có thể bị tổn hại", ông Pezeshkian nói.
Những cộng đồng bị lãng quên
Khu vực miền nam Iran, gồm các tỉnh Hormozgan, Bushehr, Khuzestan và Sistan-Baluchistan, nắm giữ phần lớn trữ lượng dầu mỏ và khí đốt của đất nước và nằm ngay gần eo biển Hormuz chiến lược.
Dù vậy, người dân miền nam Iran, chủ yếu là các nhóm thiểu số, vẫn thường phàn nàn về tình trạng thiếu đầu tư, cơ hội việc làm hạn chế và dịch vụ công yếu kém. Mỗi mùa hè, hệ thống điện thường xuyên quá tải và mất điện giữa thời tiết nắng nóng gay gắt.
Nỗi bất bình của họ trải rộng từ quyền được sử dụng tiếng mẹ đẻ trong trường học và tòa án, cho tới các chính sách bị cho là làm suy thoái môi trường địa phương, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng dịch vụ công. Chính quyền Iran bác bỏ mọi cáo buộc phân biệt đối xử theo khu vực, sắc tộc hay tôn giáo.
Cây cầu tại tỉnh Hormozgan bị hư hại nặng, không còn khả năng lưu thông sau cuộc không kích của Mỹ ngày 19/7. Ảnh: AFP
"Những trận mưa bom của Mỹ chỉ khiến vấn đề của chúng tôi thêm trầm trọng. Mất điện đồng nghĩa mất nước nhiều giờ trong cái nóng như thiêu đốt này", Hadi, chủ cửa hàng tạp hóa ở tỉnh Khuzestan, nói. "Tôi yêu Iran, nhưng không ủng hộ những người ngồi trong phòng điều hòa rồi kêu gọi tiếp tục chiến sự. Cuộc chiến này phải chấm dứt. Quá đủ rồi".
Majid, kỹ sư 41 tuổi sống tại thành phố Konarak, cho biết chiến sự đã khiến nỗi sợ hãi bao trùm một địa phương vốn nhiều năm bị lãng quên.
Những trận bom trong 10 đêm liên tục đã gây ra tình trạng mất điện đặc biệt nghiêm trọng tại các tỉnh có nhiệt độ mùa hè thường xuyên vượt 40 độ C. Nhiều gia đình không thể sử dụng điều hòa trong thời tiết nắng nóng, trong khi nguồn cung nước sinh hoạt cũng bị gián đoạn vì hệ thống bơm phụ thuộc vào điện.
Tại tỉnh Bushehr, nơi đặt nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động duy nhất của Iran, học sinh trung học Samad cho biết cậu không thể tập trung ôn thi vì những trận bom diễn ra hàng đêm. "Tôi từng mong có tự do, nhưng hãy nhìn xem ông Trump đã mang đến điều gì cho chúng tôi", Samad nói.
Huyền Lê (Theo Reuters)
