Ở tuổi 34, nữ kiến trúc sư Iryna Terekh đang chèo lái Fire Point, cỗ máy sản xuất hàng nghìn drone mỗi tháng phục vụ các đòn tập kích tầm xa của Ukraine.
Với mái tóc dài buộc đuôi ngựa, áo sơ mi trắng, áo khoác màu be cùng quần jean ống rộng, cô nổi bật giữa ngành công nghiệp vốn chủ yếu do những người đàn ông mặc vest thống lĩnh.
Rời khỏi các gian trưng bày tại Triển lãm Hàng không Quốc tế Farnborough tuần qua ở Anh, cô đã có một cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn AFP tại khu Mayfair, trung tâm London, để nói về những mục tiêu tương lai của Fire Point.
Iryna Terekh, giám đốc điều hành (CEO) công ty sản xuất drone và tên lửa Fire Point của Ukraine, tại London hôm 22/7. Ảnh: AFP
Một tháng trước, Fire Point từng gây chú ý tại triển lãm quốc phòng Eurosatory ở Pháp khi liên tục phát video ghi lại cảnh đòn tập kích bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine khiến một nhà máy lọc dầu gần thủ đô Moskva, Nga, bốc cháy ngùn ngụt.
"Bước tiếp theo phải vượt trội hơn nữa", Terekh nói, đồng thời thêm rằng cô muốn lần xuất hiện trước công chúng tới đây của Fire Point phải tạo được tiếng vang lớn.
Nhiều tháng qua, Terekh liên tục phải bảo vệ Fire Point trước nghi vấn tham nhũng cùng hàng loạt cáo buộc khác, như được nhà nước ưu ái trao cho các hợp đồng công béo bở, vì công ty phát triển quá thần tốc.
Terekh cho biết từ năm 2022 đến 2024, chính quyền Ukraine đã ráo riết tìm kiếm các nhà sản xuất có khả năng cung ứng vũ khí, đồng thời khẳng định công ty luôn sẵn sàng đón nhận các đợt kiểm toán và luôn đề cao tính minh bạch.
Tên lửa Flamingo của Fire Point tại triển lãm ở Pháp hồi tháng trước. Ảnh: AFP
Thiết kế trên khăn giấy
Terekh lớn lên tại Kharkov, miền đông Ukraine. Từ ngôi nhà thời thơ ấu của cô ở Saltivkam, một trong những khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất do những đợt pháo kích của Moskva trong chiến sự, người ta có thể nhìn thấy cả thành phố Belgorod thuộc Nga.
Cô đã sống ở Kiev từ lâu và cho biết mình đã có con, nhưng từ chối tiết lộ thêm thông tin "vì lý do an toàn". Dù được đào tạo chuyên ngành kiến trúc, cô chưa từng hành nghề, mà thay vào đó chuyển sang điều hành vài công ty xây dựng.
Hình ảnh được cho là đám cháy bốc lên từ nhà máy lọc dầu Omsk, Nga, ngày 6/7 sau đòn tập kích bằng drone của Ukraine. Video: X/Tendar
Khi Nga phát động chiến dịch tại Ukraine hồi năm 2022, người bạn của cô là Denys Shtilerman, một thành viên sáng lập Fire Point, đã đề nghị Terekh về cùng gây dựng công ty.
Theo Terekh, những ý tưởng đầu tiên về chiếc drone tầm xa FP-1 của Ukraine đã được phác thảo ngay trên khăn giấy tại nhà hàng yêu thích của họ vào cuối năm 2022.
Một bản mẫu thử nghiệm đã được lắp ráp từ garage vào đầu năm 2023 và chỉ trong ba tuần sau, họ xuất xưởng thêm 7 chiếc. "Chúng tôi chỉ ngủ ba tiếng mỗi đêm và làm việc theo ca", cô nhớ lại.
Đáp lại những kẻ giễu cợt dự án chỉ là kiểu làm tự phát hay tay ngang, Terekh khẳng định cô "rất tự hào" về xuất phát điểm của mình. "Quân đội Ukraine hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào lực lượng tình nguyện viên", cô nói và cho rằng các sản phẩm của Fire Point vì thế phải "đơn giản, dễ hiểu và dễ sản xuất hàng loạt".
"Nếu bạn là người giỏi nhất trong phòng, hãy rời đi và tìm một nơi khác khiến bạn thấy mình chỉ giống như kẻ tập sự", Terekh nói thêm.
Hàng nghìn drone
Các chuyên gia quốc phòng và đại diện ngành công nghiệp phương Tây đánh giá Fire Point là một trong những nhân tố đóng góp then chốt vào các đòn tập kích tầm xa của Ukraine nhằm vào Nga.
Lính Ukraine triển khai drone FPV trong buổi huấn luyện tại tỉnh Zaporizhzhia tháng 11/2024. Ảnh: Lữ đoàn Cơ giới số 65 Ukraine
Terekh từ chối tiết lộ doanh thu của công ty, nhưng cho biết năng lượng sản xuất hiện đã lên tới hàng nghìn chiếc drone mỗi tháng. Theo cô, con số sản lượng từng được công bố trước đây như 3.000 drone và 30 tên lửa Flamingo mỗi tháng nay đã tăng lên đáng kể.
Cô thừa nhận những cáo buộc và nghi vấn nhắm vào Fire Point đã để lại ít nhất một tác động rõ rệt khi vài dự án bắt tay với đối tác nước ngoài bị chậm tiến độ tới vài tháng do phải tiến hành thêm các quy trình kiểm duyệt.
"Những quy trình này vẫn chưa hoàn thành", Terekh nói.
Khao khát của cô hiện nay là góp phần xây dựng một liên minh phòng thủ tên lửa đạn đạo quy mô lớn, "điều chưa từng có trên thế giới", nơi Fire Point kỳ vọng sẽ đóng vai trò chủ chốt.
Vũ Hoàng (Theo AFP, AP, Reuters)
