Nhiều trường nghề tại Phần Lan đang đẩy mạnh thu hút sinh viên quốc tế - Ảnh: OECD
Trong buổi giao lưu giữa sinh viên Trường cao đẳng Công nghệ cao Đồng An và đại diện các cơ sở dạy học nghề từ Phần Lan ngày 24-6, ông Sami Puttonen - Giám đốc Đối tác quốc tế của TAKK, một trường nghề nổi tiếng tại Tampere (Phần Lan) - cho biết Phần Lan hiện chỉ có khoảng 5,6 triệu dân.
Khi dân số ít và ngày càng nhiều người bước vào tuổi nghỉ hưu, nền kinh tế sẽ cần thêm lực lượng trẻ để duy trì hoạt động sản xuất, dịch vụ, chăm sóc xã hội và các lĩnh vực thiết yếu khác. Vì vậy, nếu thiếu nguồn nhân lực trẻ từ bên ngoài, lực lượng lao động của Phần Lan sẽ chịu áp lực lớn trong những năm tới.
Theo số liệu thống kê của Phần Lan, cuối năm 2025, nhóm từ 65 tuổi trở lên đã chiếm khoảng 24% dân số nước này. Đây là nền cảnh khiến câu chuyện thu hút sinh viên quốc tế học nghề gắn trực tiếp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, chứ không dừng ở hoạt động tuyển sinh.
"Sinh viên quốc tế có thể trở thành một phần của lời giải nếu được đào tạo bài bản, học ngôn ngữ, thực tập trong môi trường địa phương và từng bước tham gia thị trường lao động Phần Lan. Các trường nghề theo đó muốn tìm kiếm những người học có mục tiêu rõ ràng, chọn ngành gắn với nhu cầu lao động và sẵn sàng hòa nhập lâu dài", ông Puttonen nói.
Năm 2025, Phần Lan có hơn 324.000 người học giáo dục nghề. Các nhóm ngành có nhiều người học gồm kỹ thuật - sản xuất - xây dựng, dịch vụ, sức khỏe và phúc lợi.
Giáo dục nghề tại Phần Lan được xem là một lộ trình mở. Sau bậc giáo dục cơ bản, học sinh có thể chọn trung học phổ thông theo hướng học thuật hoặc giáo dục nghề nghiệp.
Ông Puttonen cho biết khoảng một nửa học sinh Phần Lan chọn hướng nghề sau bậc giáo dục cơ bản. Người học nghề có thể đi làm sau tốt nghiệp, đồng thời vẫn có cơ hội học tiếp lên các bậc cao hơn.
Đặc biệt, giáo dục nghề ở Phần Lan không bị xem như lựa chọn cuối cùng. Ngay cả những người đã đi làm, có bằng đại học hoặc thạc sĩ, vẫn có thể quay lại trường nghề để học thêm một văn bằng mới, cập nhật kỹ năng hoặc chuyển sang một lĩnh vực nghề nghiệp khác.
Hệ thống giáo dục nghề Phần Lan hiện có khoảng 160 văn bằng, được xây dựng theo hướng năng lực. Mỗi sinh viên có lộ trình học tập cá nhân, dựa trên kỹ năng sẵn có, kinh nghiệm, năng lực ngôn ngữ và mục tiêu nghề nghiệp.
Phần Lan đã đưa việc thu hút nhân lực quốc tế vào chương trình Talent Boost 2023-2027, do Bộ Kinh tế và Việc làm cùng Bộ Giáo dục và Văn hóa điều phối.
Chương trình này hướng đến nhập cư dựa trên việc làm và giáo dục, nhằm bổ sung kỹ năng cho thị trường lao động, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, việc làm và đổi mới sáng tạo.
Trong chương trình này, Phần Lan xác định bốn quốc gia mục tiêu để thúc đẩy tuyển dụng quốc tế là Ấn Độ, Brazil, Việt Nam và Philippines. Trọng tâm gồm người có trình độ cao, nhân lực trong lĩnh vực y tế - phúc lợi xã hội, các ngành xuất khẩu và lao động thời vụ.
Tuy vậy, các chính sách thu hút nhân lực quốc tế của Phần Lan đi kèm yêu cầu giữ chân người học và người lao động một cách bền vững.
Chính phủ Phần Lan nhấn mạnh cần hỗ trợ học tiếng Phần Lan hoặc tiếng Thụy Điển trong quá trình học tập và làm việc, đồng thời ngăn chặn bóc lột lao động nước ngoài.
Một lớp học nghề tại Helsinki, Phần Lan - Ảnh: NUORTEN
Nhu cầu tuyển người học nghề lớn, nhưng cần thận trọng
TS Vũ Đình Bảy, hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ cao Đồng An, cho rằng nhu cầu lao động kỹ thuật, lao động nghề đang trở thành bài toán chung của nhiều quốc gia, nhất là các nước có tốc độ già hóa dân số nhanh hoặc đang thiếu nhân lực trong các ngành sản xuất, dịch vụ, chăm sóc, cơ khí, công nghệ.
Vì vậy, ngày càng nhiều cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế tìm đến các trường nghề Việt Nam để hợp tác đào tạo, tuyển sinh theo các chương trình chuyển tiếp hoặc chuẩn bị nguồn lao động kỹ năng cho thị trường của họ.
Theo ông Bảy, đây là cơ hội để người học nghề Việt Nam tiếp cận môi trường đào tạo quốc tế, nâng cao tay nghề, học thêm ngoại ngữ và mở rộng cơ hội việc làm. Với các trường nghề, hợp tác quốc tế cũng tạo thêm động lực đổi mới chương trình, thiết bị, phương pháp đào tạo và chuẩn đánh giá kỹ năng.
Tuy nhiên, các trường cần nhìn nhận hợp tác này một cách thận trọng, chọn đối tác có năng lực thật, chương trình rõ ràng, ngành nghề gắn với nhu cầu lao động thực tế và quyền lợi người học được bảo đảm bằng các cam kết minh bạch.
Ông Bảy lưu ý các chương trình đưa người học ra nước ngoài theo hướng học nghề, chuyển tiếp hoặc làm việc sau đào tạo phải đặt chất lượng đào tạo lên trước. Người học cần được chuẩn bị kỹ về ngoại ngữ, văn hóa, kỷ luật lao động, kỹ năng thích ứng và hiểu biết pháp lý cơ bản tại nước đến.
