Phó thủ tướng: Cần tăng giám sát việc thực thi pháp luật ở cấp tỉnh, cấp xã

Sáng 30-7, phát biểu tại diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu nêu rõ năm 2026 và nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chính phủ kiến nghị chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật, bởi đây là một trong các điểm nghẽn lớn nhất hiện nay.

Tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát

Ông đề xuất cần giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới được ban hành, các lĩnh vực được phân cấp, phân quyền mạnh, những chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp hoặc hoạt động bộ máy Nhà nước.

Ông cho rằng qua giám sát cần phân định rõ nội dung nào do pháp luật quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu khả thi; nội dung nào do hướng dẫn chậm, không thống nhất; nội dung nào do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực và né tránh, đùn đẩy.

Đặc biệt ông đề nghị cần tăng cường khảo sát, giám sát việc thực thi pháp luật ở cấp tỉnh, cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp.

Trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ông lưu ý cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ, các điều kiện đảm bảo thực hiện bao gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số, năng lực quản trị.

Theo ông, cần kịp thời phát hiện những vấn đề như phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện, cấp trên buông lỏng kiểm tra…

Với các kết luận giám sát của Quốc hội, theo Phó thủ tướng, cần gắn với mục tiêu, thời hạn, kết quả giải quyết, làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, đúng pháp luật.

"Cần tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát", ông nói thêm.

Phó thủ tướng đề cập cần hoàn thiện cơ chế giám sát của Quốc hội, HĐND với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán với hoạt động quản lý của Chính phủ.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho rằng giám sát cần chú trọng phát hiện những điểm nghẽn về thể chế, những bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện.

Cùng với đó quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính.

Bà nhấn mạnh trong giám sát cần chú trọng phát hiện những điểm nghẽn về thể chế, những bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện.

Cũng cần quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính.

Đề xuất gắn kết quả thực hiện kiến nghị giám sát với lấy, bỏ phiếu tín nhiệm

GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, đề nghị mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ chủ thể thực hiện, thời hạn thực hiện, trách nhiệm báo cáo và giải trình khi không hoàn thành.

Ông đề xuất cần có cơ chế rõ ràng để chuyển các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật để xử lý dân sự, hành chính, hình sự, đồng thời gắn kết quả thực hiện kiến nghị giám sát với việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm với những người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu, phê chuẩn.

Kèm theo đó cần coi việc thực hiện các nghị quyết, kết luận về giám sát của Quốc hội là một tiêu chí để đánh giá đảng viên, cán bộ trong việc thực hiện nhiệm vụ.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ đề nghị Quốc hội cần giám sát chặt chẽ hơn việc thực hiện các chính sách thu hẹp khoảng cách từ đầu tư hạ tầng giáo dục, y tế, văn hóa cho vùng khó khăn đến các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho nhóm yếu thế.

Đồng thời đánh giá mức độ hài lòng và tính công bằng trong thụ hưởng chính sách của người dân ở từng vùng, từng nhóm dân cư.

Ông cho hay cần xây dựng cơ chế theo dõi thường xuyên, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp, từng cá nhân trong thực hiện các kiến nghị của Quốc hội và định kỳ đánh giá kết quả thực hiện và công khai trước Quốc hội, cử tri và Nhân dân.

"Một cuộc giám sát chỉ thực sự thành công khi những tồn tại, điểm nghẽn được khắc phục, những chính sách bất cập được sửa đổi và người dân cảm nhận được sự thay đổi tích cực từ chính sách đó", ông Tạ Văn Hạ nói thêm.