Như Thanh Niên đã thông tin, ngày 10.7, UBND tỉnh Quảng Trị phối hợp Ban Chỉ đạo về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị, tổ chức hội thảo về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi (xã Nam Hải Lăng) nhằm thống nhất các thông tin, chứng cứ từ những tư liệu, nhân chứng để triển khai phương án tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Các liệt sĩ bị san lấp sau khi hy sinh ?
Tại hội thảo, ông Bùi Đức Lộc, nguyên chiến sĩ Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 cho biết ông là người trực tiếp tham gia trận đánh tại Câu Nhi xảy ra vào ngày 26.5.1972.
Đại đội 9 chia làm 3 mũi cơ động vượt qua sông để đánh vào làng Câu Nhi. Khi đang tiến công đến cầu Câu Nhi, có 1 chiến sĩ vướng mìn sáng nên bị lộ.
Ông Bùi Minh Hiệu, nhân chứng sau trận đánh tại cầu Câu Nhi, phát biểu tại hội thảo
ẢNH: BÁ CƯỜNG
"Các chiến sĩ bị địch tấn công bất ngờ tại lô cốt ở phía bắc cầu Câu Nhi, rất nhiều bộ đội đã hy sinh tại vườn chè của dân, trong đó có đại đội trưởng Nguyễn Hồng Đinh", ông Lộc nói.
Cá nhân ông Lộc sau khi bị tấn công đã cơ động rút về phía nam, sau đó cũng bị thương ở chân.
Đến ngày 27.5.1972, ông Bùi Minh Hiệu được đưa về làm Đại đội trưởng Đại đội 9 và nắm danh sách có 17 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 9 quay về sau trận đánh.
Theo các cựu chiến binh, ban đầu số lượng bộ đội của Đại đội 9 tham gia trận đánh được xác định khoảng 110 người. Như vậy, có 93 người không trở về trong đó có 83 người xác định được tên tuổi.
Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị khảo sát tại khu vực trước đó sử dụng radar xuyên lòng đất và phát hiện ra khác biệt về địa chất
ẢNH: BÁ CƯỜNG
Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Minh Hiệu cho biết sáng nay 10.7 khi đến viếng đền thờ liệt sĩ tại Câu Nhi, trên bia khắc thông tin của 83 liệt sĩ được cho là đã hy sinh, ông phát hiện có tên của 2 người mà ông khẳng định còn sống sau trận chiến. Ông Hiệu đề nghị các đơn vị xác minh, chỉnh sửa lại thông tin, số liệu nói trên để công tác tìm kiếm diễn ra hiệu quả nhất.
Ban Chỉ đạo về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị đã ghi nhận được ý kiến của ông Trần Văn Hòa, người lính lái xe thuộc đơn vị công binh của quân đội Việt Nam Cộng hòa. Ông Hòa cùng đơn vị với người lái máy ủi, san lấp thi thể bộ đội hy sinh tại Câu Nhi.
"Sau trận chiến 1 ngày, ông Hòa lái xe chở hàng ra Câu Nhi thấy rất nhiều bộ đội hy sinh, nằm rải rác trong khu vườn chè. Nhiều ngày sau, khi trở ra lại Câu Nhi, ông thấy thi thể các chiến sĩ đã bị ủi lấp", trích báo cáo của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị.
Quyết tâm tìm kiếm các liệt sĩ còn lại
Khu vực xảy ra trận đánh tại Câu Nhi phần lớn xảy ra trong diện tích đất của gia đình ông Bùi Hữu Tuấn (75 tuổi, ở xã Nam Hải Lăng).
Theo ông Tuấn, từ năm 1992 – 1993, trong quá trình làm vườn đã phát hiện 10 hài cốt liệt sĩ và đã báo với lực lượng chức năng.
Đoàn công tác khảo sát thực địa, khoanh vùng vị trí nghi có mộ tập thể tại Câu Nhi
ẢNH: BÁ CƯỜNG
Ngoài ra, hộ gia đình các ông Phạm Hữu Nghĩa, Phạm Hữu Lâm cũng cho biết trong quá trình làm vườn đã phát hiện, quy tập thêm 10 hài cốt liệt sĩ nhưng không nhớ rõ thời gian.
Tiếp đó, giai đoạn 2024 – 2025, Đội 584 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị đã tìm kiếm, quy tập được thêm 9 hài cốt liệt sĩ. Từ đó, tổng số liệt sĩ đã tìm thấy tại Câu Nhi là 29, trong đó có 1 liệt sĩ đã xác minh được thông tin.
Ban tổ chức hội thảo xác định còn khoảng 26 – 54 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập tại khu vực Câu Nhi. Trong thời gian tới, các lực lượng chức năng sẽ kết hợp máy múc để đào tìm. Khi tìm thấy dấu hiệu nghi là hài cốt liệt sĩ sẽ huy động nhân công mở rộng tìm kiếm bằng phương pháp thủ công.
Thời gian dự kiến thực hiện tìm kiếm khoảng 30 ngày với lực lượng là Đội 584 và dân quân xã Nam Hải Lăng.
Các chiến Đội 584 dùng máy quét kim loại để vừa dò tìm các di vật trong quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ tại Câu Nhi
ẢNH: BÁ CƯỜNG
Trước đó, vào ngày 27.6, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị phối hợp với Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần – kỹ thuật (Bộ Quốc phòng) dùng radar xuyên đất để kiểm tra thực địa. Bước đầu, nhận thấy có tín hiệu một số khu vực có địa chất không đồng nhất với các khu vực xung quanh.
Nhen nhóm hy vọng từ chiến dịch 500 ngày đêm
Trước khi diễn ra hội thảo, đoàn công tác đã đến dâng hương tại Đền thờ liệt sĩ Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 tại Câu Nhi và khảo sát thực địa tại khu vực nói trên.
Trong lúc cả đoàn đang tập trung nắm các thông tin, khoanh vùng khu vực nghi có mộ liệt sĩ, bên ngoài xuất hiện người phụ nữ đứng nhìn từng huyệt mộ đã được đào xới.
Đó là bà Đỗ Thị Thìn (74 tuổi, ở Hà Nội), người đã hơn 30 năm qua đi tìm người anh họ hy sinh tại chiến trường Quảng Trị.
Bà Đỗ Thị Thìn có hơn 30 năm đi tìm thông tin của người anh họ hy sinh tại Quảng Trị
ẢNH: BÁ CƯỜNG
"Anh họ tôi là liệt sĩ Nguyễn Văn Toán ở tỉnh Hà Tây cũ. Anh Toán học cùng đại học, trên tôi 2 lớp. Lúc tổng động viên năm 1970 thì anh ấy đi bộ đội, lúc đó đang học Đại học Nông nghiệp. Năm 1972, nghe tin anh đã hy sinh. Tôi cũng thân với anh, có lúc còn nằm mơ thấy anh ấy nên quyết tâm đi tìm kiếm", bà Thìn nói.
Công việc tìm kiếm được bà Thìn bắt đầu từ hơn 30 năm trước. Ban đầu, bà chỉ nghĩ liệt sĩ Toán hy sinh ở sông Thạc rồi có thể được đưa về an táng đâu đó tại các nghĩa trang. Bà đi khắp các nghĩa trang liệt sĩ ở Quảng Trị để tìm kiếm, nhưng vô vọng.
Gần đây, từ các thông tin trên báo chí về chiến dịch 500 ngày đêm, bà Thìn nắm được có thông tin liệt sĩ Toán hy sinh tại trận chiến Câu Nhi.
"Tôi cứ nghĩ là việc tìm thấy anh Toán vô vọng rồi, nhưng nhờ có chiến dịch nên cơ hội được nhen nhóm. Hôm nay ở hội thảo, tôi thấy các cơ quan chức năng rà soát, đưa ra các thông tin rất kỹ lưỡng và khu vực này đã tìm được 29 hài cốt liệt sĩ, tôi mong sắp tới khi triển khai tìm kiếm, anh Toán sẽ sớm được trở về quê hương", bà Thìn xúc động nói.
