Tổng thống Mỹ Donald Trump đón Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman tại Nhà Trắng, ngày 18-11-2025 - Ảnh: REUTERS
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phê duyệt một thỏa thuận với Saudi Arabia, có thể mở đường cho vương quốc này sở hữu năng lực làm giàu uranium phục vụ chương trình hạt nhân dân sự, theo hai nguồn tin của Hãng tin AP.
Thỏa thuận dự kiến được công bố sớm nhất vào ngày 22-7 (giờ địa phương), có thời hạn 30 năm và hướng tới sự tham gia của các công ty Mỹ trong việc phát triển chương trình.
Điều này có thể mở đường cho việc xây dựng một cơ sở làm giàu uranium tại Saudi Arabia, sau khi hai bên hoàn tất một nghiên cứu chung.
Văn kiện dự kiến được trình lên Quốc hội Mỹ xem xét, song có thể vấp phải sự phản đối từ các nhà lập pháp, do lo ngại việc hỗ trợ Saudi Arabia làm giàu uranium sẽ khơi mào làn sóng phổ biến hạt nhân và chạy đua vũ trang mới trong khu vực.
Hiện Saudi Arabia là thành viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) - tổ chức chịu trách nhiệm thúc đẩy sử dụng hạt nhân vì mục đích hòa bình và thanh tra các nước nhằm đảm bảo không có chương trình vũ khí bí mật.
Tuy nhiên, thỏa thuận mới không bắt buộc Saudi Arabia phải áp dụng cơ chế giám sát an toàn hạt nhân tăng cường - thường được gọi là Nghị định thư bổ sung - với IAEA.
Thay vào đó, thỏa thuận về các biện pháp đảm bảo an toàn sẽ chỉ diễn ra trực tiếp giữa Mỹ và vương quốc này.
Thông tin công bố sắp tới diễn ra giữa lúc Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm vào Iran, một phần để xóa bỏ khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Tehran, trong khi nước này luôn khẳng định chương trình làm giàu uranium của mình chỉ vì mục đích hòa bình.
Nhà Trắng và giới chức Saudi Arabia tại Riyadh chưa phản hồi trước các yêu cầu bình luận. Báo Wall Street Journal là đơn vị đưa tin đầu tiên về diễn biến này.
Trước đây, cả ông Trump và cựu Tổng thống Joe Biden đều từng nỗ lực đạt thỏa thuận hạt nhân với quốc gia Trung Đông này nhằm chia sẻ công nghệ Mỹ.
Tuy nhiên, giới chuyên gia chống phổ biến hạt nhân cảnh báo bất kỳ máy ly tâm nào vận hành trên lãnh thổ Saudi Arabia cũng có thể mở đường cho một chương trình vũ khí hạt nhân - điều mà Thái tử Mohammed bin Salman từng tuyên bố sẽ theo đuổi nếu Iran sở hữu bom nguyên tử.
Trước đó, Saudi Arabia và Pakistan đã ký hiệp ước phòng thủ chung sau khi Israel tấn công các quan chức Hamas tại Qatar. Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan tuyên bố chương trình hạt nhân nước này "sẵn sàng được cung cấp" cho Saudi Arabia nếu cần.
Làm giàu uranium không đồng nghĩa sở hữu vũ khí hạt nhân, bởi một quốc gia còn phải làm chủ nhiều công đoạn khác, đơn cử như việc sử dụng thuốc nổ mạnh được điều khiển đồng bộ.
Tuy nhiên đây được xem là bước đệm quan trọng dẫn tới chế tạo vũ khí hạt nhân - vấn đề vốn khiến phương Tây lo ngại về Iran.
