Thoạt nhìn sao chổi tối và các tiểu hành tinh có vẻ giống nhau - Ảnh: NASA/JPL-CALTECH
Ban đầu được phân loại là tiểu hành tinh, sao chổi tối 1998 SH2 chỉ bị lộ bản chất thật sau khi các nhà khoa học phát hiện nó không xuất hiện đúng vị trí dự đoán, theo trang IFLScience ngày 20-7.
1998 SH2 được phát hiện lần đầu năm 1998. Dựa trên quỹ đạo đã tính toán từ nhiều năm quan sát, các nhà khoa học dự đoán nó sẽ bay ngang Trái đất vào cuối tháng 8-2025, ở khoảng cách gần nhất khoảng 3,1 triệu km.
Nhóm nghiên cứu của NASA đã chuẩn bị quan sát bằng radar - phương pháp có độ chính xác rất cao trong việc xác định vị trí và đặc điểm của các vật thể gần Trái đất - song 1998 SH2 hoàn toàn không nằm ở vị trí dự kiến.
Ban đầu, nhóm nghi ngờ thiết bị gặp trục trặc. Tuy nhiên khi chuyển sang quan sát bằng kính thiên văn quang học, họ vẫn tìm thấy vật thể này ở một vị trí khác với dự đoán.
Điều đó cho thấy quỹ đạo của nó đã bị thay đổi bởi một tác động nào đó.
Nhóm nghiên cứu nhanh chóng loại trừ khả năng quỹ đạo 1998 SH2 bị ảnh hưởng bởi lực hấp dẫn từ các hành tinh, do không có thiên thể nào đi đủ gần để gây ra sự thay đổi lớn như vậy.
Họ đưa ra giả thuyết rằng 1998 SH2 tạo lực đẩy bằng cách phun khí vào không gian. Lực đẩy từ dòng khí này, tương tự nguyên lý hoạt động của tên lửa, đủ để làm quỹ đạo của vật thể thay đổi theo thời gian.
Để kiểm chứng, nhóm nghiên cứu sử dụng Kính viễn vọng Canada - Pháp - Hawaii tại Hawaii, Mỹ cùng Kính thiên văn rất lớn (VLT) và Kính thiên văn Đan Mạch của Đài quan sát Nam Âu (ESO) tại Chile.
Những hình ảnh có độ phân giải cao cuối cùng đã phát hiện một chiếc đuôi mờ nhưng rõ ràng phía sau vật thể.
Phát hiện này xác nhận 1998 SH2 không phải là tiểu hành tinh mà là một "sao chổi tối" - loại sao chổi rất khó nhận biết vì chỉ giải phóng một lượng khí cực nhỏ, không tạo ra chiếc đuôi sáng nổi bật như các sao chổi thông thường.
Điều đặc biệt là lần này các nhà khoa học không phát hiện sao chổi nhờ nhìn thấy chiếc đuôi trước, mà chính sự sai lệch trong chuyển động đã dẫn họ đến kết luận.
Theo NASA, đây là trường hợp hiếm hoi mà bản chất của một sao chổi được nhận diện thông qua quỹ đạo trước khi được xác nhận bằng hình ảnh.
Vật thể có đường kính khoảng 383m này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc liên tục theo dõi các thiên thể gần Trái đất.
Nếu những vật thể được cho là tiểu hành tinh thực chất là sao chổi tối và có thể tự thay đổi quỹ đạo, các đánh giá về nguy cơ va chạm với Trái đất có thể cần được cập nhật thường xuyên hơn.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Astronomy.
