Sạt lở đe dọa sinh kế hàng ngàn hộ dân ở An Giang

1 giờ trước 12

Sạt lở xảy ra từ đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu đến những cánh rừng ngập mặn ven biển của tỉnh An Giang, đe dọa sinh kế và sự an toàn của hàng ngàn hộ dân.

Những dòng sông không còn hiền hòa

Rạng sáng 22.6 vừa qua, người dân tổ 19, ấp Kinh Đào, xã Phú Hòa (tỉnh An Giang) hoảng hốt bởi tiếng đất đá đổ sụp xuống kênh Đòn Dong. Khoảng 45 m bờ kênh đổ sập, kéo theo hơn 5,5 m mặt đường nhựa xuống kênh. Giao thông cắt đứt, cột điện, đường ống cấp nước và khoảng 10 căn nhà dân đứng trước nguy cơ bị sạt lở cuốn xuống dòng nước bất cứ lúc nào.

Chưa đầy 2 ngày sau, sáng 24.6, tại khu vực bến sông Cái thuộc ấp Vĩnh Hiệp, xã Vĩnh Hòa, thêm một vụ sạt lở nghiêm trọng xảy ra khiến 3 căn nhà bị sập hoàn toàn xuống sông. Thiệt hại tài sản ước tính khoảng 1,7 tỉ đồng.

Đứng lặng nhìn nơi từng là căn nhà gắn bó hơn hai thập niên trôi theo dòng nước, ông Danh Năm (60 tuổi) chưa hết bàng hoàng. Ông nói: "Gia đình tôi sống ở đây hơn 20 năm, trước đây chưa từng xảy ra sạt lở như vậy. Khi sự việc xảy ra, chính quyền, quân sự, công an đến hỗ trợ rất nhanh. Gia đình chỉ mong Nhà nước tiếp tục quan tâm để sớm ổn định cuộc sống".

Trước đó, sáng ngày 7.6, bờ sông Hậu ở ấp Bình Phú 1, xã Bình Thạnh Đông cũng bất ngờ xuất hiện cung trượt dài khoảng 40 m, ăn sâu từ 5 -10 m vào đất liền, ảnh hưởng trực tiếp đến 6 hộ dân, với khoảng 30 nhân khẩu.

Những vụ sạt lở liên tiếp xảy ra chỉ trong chưa đầy một tháng cho thấy tình trạng này không còn diễn ra cục bộ mà đang xuất hiện với tần suất ngày càng dày và mức độ ngày càng nghiêm trọng.

Thông tin từ Sở Nông nghiệp - Môi trường tỉnh An Giang cho biết từ năm 2022 đến nay, nhiều điểm sạt lở lớn liên tục xuất hiện trên các tuyến sông Tiền, sông Hậu, sông Vàm Nao, rạch Ông Chưởng, kênh Tri Tôn, kênh Xép Năng Gù... Nhiều khu vực ghi nhận sạt lở liên tiếp, làm mất hàng trăm mét bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng trăm hộ dân.

Toàn tỉnh hiện có 56 đoạn sông, kênh, rạch được cảnh báo sạt lở với tổng chiều dài hơn 181 km. Trong đó có 4 đoạn đặc biệt nguy hiểm, 3 đoạn từ nguy hiểm đến đặc biệt nguy hiểm và 49 đoạn ở mức nguy hiểm. Đáng chú ý, mức độ nguy hiểm tiếp tục gia tăng, khi có khoảng 25 km được xếp vào nhóm đặc biệt nguy hiểm.

Theo ông Nguyễn Đức Duy, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp - Môi trường tỉnh An Giang, từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh xảy ra 30 vụ sạt lở, rạn nứt và sụt lún đất với tổng chiều dài khoảng 1,5 km, có 27 căn nhà buộc di dời khẩn cấp. Tổng thiệt hại tài sản gần 2 tỉ đồng. Thời tiết cực đoan cùng sự thay đổi dòng chảy khiến quá trình sạt lở ngày càng khó dự báo.

Bờ biển đang lùi dần vì sạt lở

Trong khi khu vực đầu nguồn đối mặt với sạt lở bờ sông thì vùng ven biển An Giang cũng đang hứng chịu áp lực xói lở lớn.

Sau khi hợp nhất địa giới, An Giang sở hữu hơn 200 km bờ biển, kéo dài từ Hà Tiên đến Tiểu Dừa, tiếp giáp tỉnh Cà Mau. Đây là khu vực có hệ sinh thái rừng ngập mặn, bãi triều và đầm phá rất quan trọng, tạo cho tỉnh thế mạnh nổi bật về phát triển kinh tế biển. Tuy nhiên, đây cũng là nơi chịu tác động trực tiếp của sóng biển, triều cường và biến đổi khí hậu.

Theo thống kê của tỉnh An Giang, khoảng 65 km bờ biển đang bị xói lở, trong đó 31 km ở mức đặc biệt nguy hiểm, 11 km ở mức nguy hiểm, với hơn 250 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp.

Chỉ trong 10 năm qua, trên 500 ha bãi bồi ven biển đã bị cuốn trôi, đồng nghĩa mỗi năm An Giang mất hàng chục ha đất. Không chỉ mất đất, vành đai rừng phòng hộ ven biển cũng bị thu hẹp từ 60 - 300 m, làm giảm đáng kể khả năng chắn sóng và bảo vệ hệ sinh thái.

Một trong những điểm nóng là đoạn đê biển dài khoảng 5 km, từ Đồn biên phòng Vàm Kim Quy đến kênh Mương Đào, thuộc xã Vân Khánh.

Từ tháng 6.2024, mưa lớn kéo dài kết hợp gió mùa Tây Nam mạnh khiến sóng biển liên tục đánh thẳng vào thân đê. Khoảng 1,5 km đê xuất hiện tình trạng sụt lún, nứt gãy; nhiều vị trí bị khoét sát chân đê, có đoạn gần đứt ngang, nước biển tràn vào nội đồng. Điều đáng nói là khu vực này trước đó đã được đầu tư kè rọ đá và hệ thống kè phá sóng, cho thấy sức tàn phá của thiên nhiên đang vượt xa dự báo trước đây.

Để khắc phục các đoạn đê bị sạt lở, Sở Nông nghiệp - Môi trường tỉnh An Giang kiến nghị UBND tỉnh chấp thuận đầu tư khẩn cấp với tổng kinh phí dự kiến khoảng 20 tỉ đồng.

Chạy đua giữ đất

Đến nay, tỉnh An Giang đã đầu tư xử lý được 95,41 km bờ sông, kênh, rạch bị sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở. Đồng thời, xây dựng 12 công trình kè ven biển với tổng chiều dài hơn 73 km, tổng kinh phí trên 1.000 tỉ đồng.

Các tuyến kè biển không chỉ có tác dụng giảm sóng, giữ đất mà còn tạo điều kiện để rừng ngập mặn tái sinh, góp phần phục hồi lá chắn tự nhiên trước biển.

Tuy nhiên, bờ sông, kênh rạch bị sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở cần đầu tư kinh phí rất lớn. Đối với sạt lở bờ sông, do nguồn lực địa phương còn hạn chế, Sở Nông nghiệp - Môi trường tỉnh An Giang đã tham mưu UBND tỉnh đề xuất Trung ương hỗ trợ đầu tư 3 dự án kè cấp bách tại 8 khu vực nguy hiểm, với tổng vốn khoảng 2.145 tỉ đồng.

Cụ thể là: kè khu vực đầu nguồn An Giang trị giá 856 tỉ đồng; kè bờ Tây sông Hậu 489 tỉ đồng và kè khu vực sông Hậu - sông Vàm Nao khoảng 800 tỉ đồng, với tổng chiều dài hơn 14 km.

Mặt khác, tỉnh xây dựng danh mục ưu tiên xử lý thêm 27,33 km bờ sông, với tổng kinh phí khoảng 4.485 tỉ đồng, nhằm tranh thủ nguồn vốn Trung ương và địa phương trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Đức Duy, từ đầu năm 2026 đến nay, Sở Nông nghiệp - Môi trường tỉnh An Giang đã tham mưu UBND tỉnh ban hành hơn 20 văn bản chỉ đạo về phòng, chống thiên tai và ứng phó thời tiết cực đoan. Tại nhiều địa phương, chính quyền tăng cường rà soát các khu vực nguy hiểm, cắm biển cảnh báo, theo dõi diễn biến sạt lở và chuẩn bị phương án di dời khẩn cấp khi cần thiết.

"Tỉnh kết hợp giữa giải pháp công trình và phi công trình. Tăng cường huy động các nguồn lực của Trung ương, địa phương và các tổ chức quốc tế để từng bước hoàn thiện hệ thống công trình phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, ổn định sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương", ông Duy cho biết thêm.

Đọc toàn bộ bài viết