Lãi suất tăng khi margin đang căng thẳng khiến nhà đầu tư có thể bán cổ phiếu tốt với giá rẻ, tạo cơ hội cho nhóm có sẵn tiền 'tươi'.
Trong báo cáo mới đây, SGI Capital - công ty quản lý quỹ The Ballad Fund - cho rằng lãi suất đang bước vào chu kỳ tăng khi một số ngân hàng đã đưa lãi suất huy động lên tới 9% một năm. Chiếu theo những gì đã diễn ra trong các chu kỳ lãi suất tăng trước đây, nhóm phân tích này nhận định cơ hội mua cổ phiếu tốt với giá rẻ đang đến gần.
Lãi suất thực trên thế giới đang có xu hướng neo cao do nhu cầu vốn cho hạ tầng AI bùng nổ và việc đảo nợ lãi suất thấp phát hành từ thời Covid-19 của các chính phủ và khối doanh nghiệp. Song song đó, dòng vốn đang trở lại Mỹ, buộc nhiều nước phải ưu tiên bảo vệ đồng nội tệ bằng cách tăng lãi suất. Xu hướng phổ biến này sẽ tạo áp lực lên tỷ giá và lãi suất đối với các quốc gia đang phát triển khác như Việt Nam. Kết hợp với bối cảnh thế giới, nhu cầu vốn trong nước cao để tài trợ cho các đại dự án hạ tầng và siêu đô thị sẽ tiếp tục chèn ép, kéo mặt bằng lãi suất tăng.
Định giá rẻ không chỉ đến từ chu kỳ, mà còn từ sự kết hợp giữa khối ngoại rút ròng, lãi suất tăng cao thu hút tiền gửi khỏi các kênh đầu tư, trong khi đòn bẩy nợ ở mức kỷ lục trên thị trường chứng khoán. Theo tính toán của SGI Capital, tổng mức margin tính trên free float (khối lượng cổ phiếu lưu hành tự do) ước tính đã tăng lên ngưỡng vượt 14%, tức cứ 100 đồng cổ phiếu đang thực sự lưu hành thì có khoảng 14 đồng được tài trợ bằng tiền vay margin. Đây là mức chưa từng thấy ở các thị trường lớn và khu vực.
Lãi suất nếu tiếp tục tăng sẽ kích hoạt quá trình hạ nợ vay trên thị trường chứng khoán, đưa mức định giá tài sản về mức rẻ hơn. Lãi suất quá thấp đã từng khiến nhà đầu tư FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) vay nợ để đầu cơ tài sản bất chấp chất lượng và định giá cao. Do đó, SGI Capital dự đoán rằng lãi suất tăng sẽ là quá trình đảo ngược ép người vay phải bán rẻ, kể cả những tài sản tốt nhất để trả nợ.
"Thói quen vay nợ lớn đã giúp nhà đầu tư kiếm lợi nhuận trong giai đoạn lãi suất thấp, nhưng sẽ trở thành con dao hai lưỡi khi lãi suất bước vào chu kỳ tăng, khiến tài sản giảm giá", nhóm phân tích nêu quan điểm.
Nhà đầu tư đang giao dịch tại một công ty chứng khoán ở TP HCM, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Gần đây, nhiều công ty chứng khoán cùng nêu thông điệp rằng nhiều cổ phiếu vẫn ở mức giá hấp dẫn, trước khi các chất xúc tác tăng trưởng xuất hiện. Trong báo cáo chiến lược tháng 7, Chứng khoán SSI cho rằng định giá vẫn ở mức hợp lý. Thị trường đang giao dịch ở P/E dự phóng năm 2026 chỉ hơn 10 lần, gần với mức bình quân dài hạn, tạo dư địa cho việc chọn lọc vị thế bất chấp diễn biến mạnh trước đó của chỉ số.
Tương tự, Chứng khoán Thiên Việt (TVS) ước tính P/E của VN-Index vào cuối tháng 6 đạt 13,8 lần, tăng nhẹ so với mức 13,7 lần vào cuối tháng 5. Mức định giá hiện tại của thị trường phản ánh khoảng trống thông tin hỗ trợ trong tháng 6 khi nhà đầu tư không có nhiều động lực để mua mới.
Nhóm phân tích đánh giá rằng kết quả kinh doanh quý II tích cực của toàn thị trường sẽ giúp điều chỉnh định giá VN-Index về mức hấp dẫn hơn trong tháng 7 và mở ra cơ hội mua mới trong ngắn hạn. TVS lưu ý thêm P/E của phần lớn nhóm ngành vẫn duy trì dưới mức trung bình 5 năm.
Cùng quan điểm, Chứng khoán Tiên Phong (TPS) chỉ ra nhiều nhóm ngành tăng trưởng lợi nhuận tích cực trong quý I nhưng vẫn đang giao dịch dưới mức định giá trung bình 5 năm theo P/B, cho thấy dư địa tái định giá vẫn còn hiện hữu nếu xu hướng tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục được duy trì trong quý II và các quý tiếp theo. Điều này tạo cơ sở để dòng tiền tiếp tục tìm kiếm cơ hội trên thị trường.
Định giá thị trường đang gần với mức bình quân dài hạn. Đồ họa: SSI
Song, định giá rẻ không đồng nghĩa với việc mọi quyết định giải ngân đều nắm chắc phần thắng. Trong bối cảnh thanh khoản còn yếu, TVS đưa ra khuyến nghị theo dõi diễn biến chỉ số tại mức 1.800 điểm và có thể mở mua sau khi VN-Index xác nhận tạo "đáy" quanh mức hỗ trợ này. Nếu giải ngân, nhà đầu tư được khuyên cân nhắc các nhóm cổ phiếu thu hút dòng tiền và dẫn dắt thị trường hay các nhóm có kết quả kinh doanh quý II tích cực.
Trước các tín hiệu vĩ mô trái chiều và giai đoạn ít thông tin trong tháng 7, SSI khuyến nghị chuyển trọng tâm từ diễn biến của chỉ số sang các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp. Nhà đầu tư cần ưu tiên doanh nghiệp có khả năng duy trì lợi nhuận rõ ràng đến nửa cuối năm, nhóm vốn hóa vừa có định giá hấp dẫn với động lực tăng trưởng riêng biệt, bảng cân đối vững mạnh và cổ tức ổn định. Các cơ hội tái định giá gắn với thoái vốn, IPO hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp cũng có thể cân nhắc theo dõi.
Còn theo SGI Capital, nhà đầu tư nên tiếp tục ưu tiên quản trị tốt thanh khoản và kiên nhẫn chờ đợi các điều kiện quan trọng xảy ra trước khi tiến hành giải ngân với quy mô lớn. Mặc dù mục tiêu và yêu cầu về lợi nhuận khi đầu tư vào các tài sản rủi ro như chứng khoán luôn cao, quản lý rủi ro hiệu quả vẫn là ưu tiên hàng đầu. Đây cũng là điều kiện cần thiết để vượt qua những thời điểm khó khăn và tận dụng tốt nhất các cơ hội lớn trên thị trường chứng khoán.
Tất Đạt
