Chuẩn bị đi du lịch dài ngày ở vùng nông thôn, chị Ánh Tuyết, 51 tuổi, đến trung tâm tiêm chủng để được tư vấn vaccine viêm não Nhật Bản.
Chị Ánh Tuyết sống tại phường Phú Nhuận, TP HCM. Hè này, gia đình chị dự định đưa các con đi một số tỉnh miền Bắc, kết hợp tham quan ruộng bậc thang, mô hình chăn nuôi và ở lại vùng quê khoảng một tháng. Trước chuyến đi, chị tìm hiểu các bệnh lây qua muỗi đốt và quyết định tiêm vaccine viêm não Nhật Bản.
Chị cho biết từng đọc thông tin về người lớn mắc viêm não Nhật Bản, phải điều trị kéo dài và có nguy cơ để lại di chứng thần kinh. Điều khiến chị lo hơn là giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện sốt, đau đầu, dễ nhầm với các bệnh nhiễm virus thông thường.
"Gia đình tôi sẽ đi qua nhiều nơi có đồng ruộng, cây cối và chuồng trại. Tôi muốn chủ động phòng bệnh trước chuyến đi để yên tâm hơn", chị Tuyết nói.
Chị Ánh Tuyết tiêm vaccine viêm não Nhật Bản Imojev tại VNVC Hoàng Văn Thụ để phòng bệnh trước khi đi du lịch, kết hợp về quê chơi. Ảnh: Diệu Thuần
Tương tự, anh Thanh Hiếu, 42 tuổi, ở phường Hiệp Bình Chánh, TP HCM, cũng đi tiêm vaccine viêm não Nhật Bản tại VNVC Hiệp Bình Chánh. Anh là kỹ sư xây dựng, thường xuyên làm việc tại các công trình ở miền Trung và miền Tây. Nhiều công trình nằm gần cây cối, đồng ruộng, chuồng trại hoặc khu vực có vật dụng đọng nước nên anh và đồng nghiệp khó tránh muỗi đốt.
Anh Hiếu cho biết gia đình có hai con nhỏ. Bé lớn đã được tiêm phòng một số bệnh lây qua muỗi theo tư vấn của bác sĩ, còn bé nhỏ mới hơn 4 tháng tuổi. Vì thường xuyên đi công trình, anh muốn giảm nguy cơ mắc bệnh, nhất là trong mùa mưa.
"Bệnh nào có vaccine và phù hợp với độ tuổi, nguy cơ của gia đình, tôi đều hỏi bác sĩ để tiêm cho mình và các con", anh nói và cho biết vợ anh cũng đã tiêm vaccine viêm não Nhật Bản trước mang thai.
Theo bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm do virus viêm não Nhật Bản gây ra. Virus lây sang người qua vết đốt của muỗi Culex. Muỗi nhiễm virus sau khi đốt các vật chủ mang mầm bệnh, chủ yếu là lợn và một số loài chim nước.
Bệnh thường lưu hành ở nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam. Trẻ em là nhóm được chú ý nhiều, nhưng người lớn chưa có miễn dịch hoặc không được tiêm nhắc theo lịch vẫn có nguy cơ mắc bệnh nếu phơi nhiễm với muỗi truyền bệnh.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể sốt, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi. Một số trường hợp tiến triển nặng thành viêm não, rối loạn tri giác, co giật, suy hô hấp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ tử vong ở người có triệu chứng nặng có thể lên tới 30%; khoảng 20-30% người sống sót gặp di chứng thần kinh, nhận thức hoặc hành vi lâu dài.
Bác sĩ Khương cho biết nguy cơ mắc bệnh phụ thuộc vào nơi đến, thời gian lưu trú, mùa bệnh và hoạt động ngoài trời. Người đi du lịch, làm việc hoặc sinh sống tại vùng nông thôn, khu vực có ruộng lúa, ao hồ, chăn nuôi, nhất là trong mùa mưa, nên được tư vấn phòng bệnh trước chuyến đi.
Muỗi Culex đốt vật chủ mang virus viêm não Nhật Bản chủ yếu là lợn và chim, sau đó đốt người sẽ làm lây truyền bệnh. Ảnh: Vecteezy
Viêm não Nhật Bản hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và xử trí biến chứng. Vì vậy, phòng bệnh bằng vaccine và tránh muỗi đốt có vai trò quan trọng.
Việt Nam hiện có các vaccine phòng viêm não Nhật Bản cho trẻ em và người lớn, gồm Jevax (Việt Nam), Jeev (Ấn Độ) và Imojev (Thái Lan). Tùy loại vaccine, độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm, bác sĩ sẽ tư vấn phác đồ phù hợp. Người từng tiêm vaccine bất hoạt trong chương trình tiêm chủng trước đây cần lưu ý các mũi nhắc để duy trì miễn dịch. Trường hợp lịch tiêm nhắc khó tuân thủ, trẻ và người lớn nên đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn loại vaccine phù hợp, kết thúc lịch tiêm.
Ngoài tiêm vaccine, người dân nên mặc quần áo dài tay, ngủ màn, vệ sinh nơi ở, dọn vật dụng đọng nước và che chắn chuồng trại. Khi xuất hiện sốt cao, đau đầu, nôn ói, lơ mơ, co giật hoặc các dấu hiệu thần kinh, người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm, không tự theo dõi tại nhà.
Phúc Long
