Chia sẻ tại hội nghị phản biện về dự thảo luật Nhà ở sửa đổi do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức sáng 15.7, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, dự thảo luật Nhà ở sửa đổi trước đây đưa nội dung “chung cư có thời hạn” theo tinh thần mới.
Tuy nhiên, qua rà soát và lấy ý kiến, cơ quan soạn thảo đã đưa nội dung này ra khỏi dự thảo và xác định nhà chung cư có thời hạn theo thiết kế, tuổi thọ công trình.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh
ẢNH: MTTQ
Về thời hạn sử dụng, ví dụ sau 50 năm hay 70 năm sẽ kiểm định lại. Nếu còn tốt được gia hạn sử dụng, nếu nguy hiểm phải phá dỡ và tiếp tục đầu tư xây dựng lại bằng tiền của người dân trong tòa nhà.
Trước đó, góp ý tại hội nghị, PGS-TS Lê Minh Thông, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cho biết “đánh giá rất cao đề xuất thời hạn sở hữu nhà chung cư trong dự thảo luật Nhà ở trước đây”.
Theo ông, đây là vấn đề thế giới đã triển khai, song tại Việt Nam, đặc thù là gắn sở hữu nhà với sở hữu đất. Các chính sách cũng theo hướng khuyến khích người dân mua để sở hữu nhà. Tuy nhiên, bây giờ xu hướng rất mới là chuyển từ mua sang thuê nhà.
“Do đó, việc đưa thời hạn sở hữu nhà ở chung cư sẽ thúc đẩy xu hướng thuê nhà. Chúng ta bỏ điều này là điều đáng tiếc, cần tiếp tục đào sâu nghiên cứu về vấn đề này. Hiện nay, tâm lý vẫn là mua nhà như một tài sản để lại cho con cháu, dẫn tới khi nhà xuống cấp, không xử lý được câu chuyện giải tỏa, phá dỡ khi hết thời hạn sử dụng đất.
“Kỹ thuật xây dựng cũng có tuổi thọ, không thể tồn tại sở hữu vĩnh viễn đối với một vật thể có tuổi thọ hữu hạn. Tôi đề nghị tiếp tục cân nhắc để thúc đẩy tâm lý thuê nhà chứ không phải tâm lý mua nhà để đầu cơ”, ông Thông chia sẻ.
Nhà ở thương mại giá phù hợp sẽ từ 40 - 50 triệu/m2
Góp ý thêm về nhà ở thương mại giá phù hợp, PGS-TS Lê Minh Thông khẳng định, từ "giá phù hợp" không mang tính pháp lý, dễ dẫn đến nguy cơ tùy tiện. Việc bổ sung nhà ở thương mại giá phù hợp phản ánh đúng yêu cầu thực tiễn cần một phân khúc trung gian cho người có thu nhập trung bình chưa đủ điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội nhưng khó mua nhà thương mại theo giá thị trường.
“Tuy nhiên, cần cân nhắc vì chưa làm rõ phù hợp với ai, theo tiêu chuẩn nào. Dự thảo quy định chủ đầu tư quyết định giá bán theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí và lợi nhuận định mức. Đây mới là giá tính theo chi phí, chưa chắc đã phù hợp với khả năng chi trả của người dân”, PGS-TS Lê Minh Thông nhấn mạnh.
Ông cũng bày tỏ băn khoăn nhà ở thương mại giá phù hợp vẫn là sản phẩm theo cơ chế thị trường. Nếu dự án được ưu đãi về đất đai, hạ tầng, thủ tục và lợi nhuận định mức mà chủ đầu tư được lựa chọn theo cơ chế không cạnh tranh thì cần đặt câu hỏi: Phần ưu đãi này có thực sự chuyển hóa thành giá rẻ cho người dân hay trở thành lợi nhuận của nhà đầu tư?
Chuyên gia này đề nghị chính sách ưu đãi của nhà nước phải đi kèm với đối ứng cụ thể. Nhà ở giá phù hợp vẫn phải bảo đảm chất lượng sống tối thiểu, an toàn phòng cháy chữa cháy, hạ tầng kỹ thuật và xã hội, tránh bị hiểu là tiêu chuẩn thấp.
Giải đáp thêm về nội dung này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, nhà ở thương mại giá phù hợp khác với nhà ở xã hội (nhà ở xã hội giới hạn diện tích dưới 70 m²). Nhà ở thương mại có thể làm rộng hơn, hình thức phát triển dự án đa dạng hơn, loại hình nhà phong phú hơn.
"Loại hình này được sự hỗ trợ của Nhà nước để giảm giá ở, là chính sách điều tiết thị trường bất động sản", ông Sinh nói. Để giảm giá với nhà ở thương mại giá phù hợp, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết, đất sẽ được giao theo bảng giá đất cố định, không phải đấu giá, đấu thầu hay nhân hệ số để điều chỉnh giảm giá.
Thứ hai, chi phí đầu tư xây dựng tính đúng, tính đủ để khuyến khích đầu tư nhà ở có chất lượng. Cơ quan quản lý không đưa ra "giá cứng" để tránh việc tiết kiệm quá mức làm ảnh hưởng chất lượng công trình.
Thứ ba, lợi nhuận phải được khống chế, kiểm soát. Dự kiến lợi nhuận định mức là 15% cộng chi phí hợp lý. Như vậy tính toán ra khoảng trung bình từ 40 - 50 triệu/m2 rất tiện ích và điều tiết được thị trường so với mức giá 70 - 100 triệu đồng/m2 hiện nay.
