Quảng NgãiChính quyền xã Tư Nghĩa xác định bà Hồ Thị Phó, 84 tuổi, là cháu dâu của ông Lê Tài, cán bộ gửi vàng trước khi đi B năm 1961.
Ngày 3/8, ông Nguyễn Đăng Vinh, Bí thư UBND xã Tư Nghĩa, cho biết địa phương bước đầu xác định được thân nhân của ông Lê Tài (tên khác Trung Liên, sinh ngày 15/10/1925), quê thôn Vạn An, xã Nghĩa Thương, huyện Tư Nghĩa cũ, nay thuộc xã Tư Nghĩa.
Ông Nguyễn Đăng Vinh, Bí thư xã Tư Nghĩa trò chuyện cùng bà Hồ Thị Phó. Ảnh: Ngọc Linh
Trước đó, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Hà Nội) công bố danh sách một số cán bộ từng gửi vàng trước ngày đi B để tìm thân nhân trao trả. Những người này đều là cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc sau năm 1954 rồi trở lại miền Nam công tác trong kháng chiến chống Mỹ.
Theo hồ sơ lưu trữ, ông Lê Tài là cán bộ Cục Quản lý muối, Bộ Công nghiệp nhẹ, lên đường ngày 28/12/1961. Hồ sơ ghi cha ông là Lê Tấn Huỳnh, mẹ Nguyễn Thị Cái (tức Luật), cùng tên các anh chị em trong gia đình.
Sau khi nhận được thông tin, chính quyền xã cùng các bậc cao niên trong họ Lê tại thôn Vạn An nhiều ngày dò hỏi nhưng chưa có kết quả. Địa phương sau đó đăng thông tin lên các nhóm cộng đồng và chuẩn bị phát trên hệ thống truyền thanh.
Sáng 2/8, bà Hồ Thị Phó đến UBND xã cho biết chồng mình có người chú tên Lê Tài từng tập kết ra Bắc. Khi cán bộ đến xác minh, bà xuất trình căn cước của chồng là ông Lê Tấn Hòe, trong đó ghi cha là Lê Dung - trùng với tên người anh của ông Lê Tài trong hồ sơ lưu trữ.
Bà Phó cũng nhớ được tên những người thân trong gia đình chồng, gồm Lê Thị Hấn, Lê Thị Nghi, Lê Thị An, cùng tên ông bà nội là Lê Tấn Huỳnh và Nguyễn Thị Cái (tức Luật), đều khớp với hồ sơ do Trung tâm Lưu trữ quốc gia III lưu giữ.
Theo bà Phó, bà về làm dâu năm 1960 và chỉ vài lần nghe chồng kể gia đình có người chú thứ sáu tập kết ra Bắc. Sau khi chồng qua đời, mỗi năm bà vẫn cúng vọng người chú này vào dịp Tết và Ngày Thương binh - Liệt sĩ, dù không biết ông còn sống hay đã mất.
Thông tin tiếp tục được đối chiếu với ông Lê Tấn Xuân, con trai bà Phó, hiện sống xa quê. Ông cũng xác nhận từng nghe cha kể về người chú đi B.
Ông Nguyễn Đăng Vinh cùng bà Hồ Thị Phó thắp hương trên bàn thờ cha ông Lê Tài. Ảnh: Ngọc Linh
Theo Bí thư xã Tư Nghĩa, cha mẹ, anh chị em và các cháu ruột của ông Lê Tài đều đã qua đời, hiện chỉ còn bà Phó sinh sống tại địa phương. Xã đã báo cáo Sở Nội vụ để thực hiện các thủ tục liên quan, đồng thời hỗ trợ gia đình liên hệ cơ quan chức năng nhận lại kỷ vật.
Hiện vật của ông Lê Tài gồm vàng, thẻ và sổ tiết kiệm nằm trong hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ dân sự đi B được Trung tâm Lưu trữ quốc gia III lưu giữ suốt 65 năm. Đến nay, hơn 55.700 hồ sơ đã xác định được quê quán hoặc thân nhân; số còn lại vẫn tiếp tục được xác minh.
Ngoài ông Lê Tài, Trung tâm đang tìm thân nhân hai cán bộ quê Quảng Nam cũ là ông Nguyễn Văn Kim (Tống) và ông Nguyễn Đông (Nguyễn Hữu Phán) để trao trả số vàng đã gửi trước ngày lên đường.
Theo bà Lê Thị Lý, cán bộ Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, trước khi đi B, cán bộ phải bí mật gửi lại tài liệu, thư từ, ảnh, sổ tiết kiệm, vàng và nhiều tư trang khác. Nhiều người đã hy sinh hoặc không trở lại nhận kỷ vật sau ngày đất nước thống nhất. Từ năm 1976, toàn bộ hồ sơ được bàn giao cho trung tâm bảo quản. Đến nay, đơn vị vẫn tiếp tục xác minh để trao trả cho chủ nhân hoặc thân nhân.
Phạm Linh
