"Tuổi này rồi bác còn làm được gì? Có công việc nào hợp không?" là những câu hỏi tư vấn viên Nguyễn Thị Hiền thường nghe khi đối diện là người cao tuổi đang đi tìm việc.
Chị Hiền tư vấn bình quân mỗi tháng khoảng 10 người cao tuổi đến tìm việc tại Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội. Những năm gần đây, số lượng ngày càng tăng khi xu hướng đi làm sau tuổi nghỉ hưu phổ biến hơn.
Các ông, các bà vốn cẩn trọng, ít gọi điện hoặc không quen tìm việc qua mạng nên thường trực tiếp đến nghe tư vấn, hỏi han cặn kẽ. Mỗi người đi làm sau tuổi nghỉ hưu với lý do khác nhau, có người cần thu nhập, nhưng cũng có người thèm trở lại môi trường giao tiếp, không muốn rảnh rỗi chân tay, ở nhà không ai nói chuyện.
Ca tư vấn gần nhất vào tuần trước, chị Hiền gặp giảng viên hơn 60 tuổi từng dạy ngoại ngữ trong trường đại học. Không chịu áp lực kinh tế, ông chỉ muốn làm cộng tác viên để được dùng tiếng Anh, sợ nghỉ hưu quá lâu khiến trí nhớ mai một.
Chị Hiền, nhân viên Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội trong ca làm việc. Ảnh: Hồng Chiêu
Song ngồi trước mặt chị Hiền phần lớn là nữ trên dưới 60 tuổi. Những người dù đã cầm trong tay sổ hưu nhưng đôi lúc vẫn phải gánh trách nhiệm gia đình, con cái. Họ thường đến tìm công việc chân tay như dọn dẹp, giúp việc theo giờ, xong việc là về để còn cơm nước cho chồng con, cuối tuần nghỉ để chơi với cháu.
17 năm kinh nghiệm, nữ tư vấn viên tự tin về kỹ năng đánh giá hồ sơ của người đi tìm việc. Ngoài kinh nghiệm và chuyên môn, chị thường ưu tiên giới thiệu nơi làm gần nhà, cường độ phù hợp sức khỏe và mong muốn của từng người. Các cuộc tư vấn cho người cao tuổi vì thế thường dài hơn so với nhóm lao động khác.
"Nhiều bác có hàng chục năm kinh nghiệm nhưng đôi lúc vẫn tự ti nghĩ mình tụt hậu sau vài năm nghỉ hưu", chị kể, vừa nghe vừa cập nhật lại thông tin thị trường lao động để họ nắm trước khi quay lại làm việc.
Không ít lần, bàn tư vấn thành nơi chị Hiền lắng nghe người đối diện bộc bạch về chuyện nhà đến những định kiến của gia đình, con cái khi họ đi làm sau tuổi nghỉ hưu. Mối liên hệ giữa chị và nhiều người vẫn duy trì sau khi họ đã tìm được việc làm, thông qua những tin nhắn hỏi thăm hoặc nhờ tư vấn thêm khi có ý định tìm việc mới.
"Những năm tới, số người cao tuổi đi tìm việc có thể nhiều hơn khi già hóa dân số tăng nhanh", nữ tư vấn viên nhận định. Song cơ hội của họ hiện phần lớn vẫn tập trung ở công việc giản đơn hoặc theo giờ.
Trong phiên giao dịch việc làm đầu tiên cho người cao tuổi hồi cuối tháng 6, Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội thống kê có khoảng 250 chỉ tiêu tuyển dụng, phần lớn là nhân viên an ninh, bảo vệ, tư vấn và chăm sóc khách hàng, bếp, phụ bếp, nhân viên tạp vụ, vệ sinh, sản xuất đồ thủ công, giúp việc theo giờ và một số công việc bán thời gian khác. 67% chỉ tiêu là lao động phổ thông, trình độ trung cấp - công nhân kỹ thuật chỉ 12% và 21% còn lại là nhóm cao đẳng - đại học.
Mức thu nhập dưới 7 triệu đồng mỗi tháng chiếm tỷ lệ lớn nhất, khoảng 40% tập trung vào các công việc giản đơn. Mức 7-10 triệu đồng chiếm 30% tổng chỉ tiêu tuyển dụng, dành cho vị trí bán hàng, bảo vệ, nhân viên bếp. Nhân viên an ninh, tư vấn có kinh nghiệm thu nhập bình quân 10-15 triệu, chiếm 15%. Mức 15 triệu đồng trở lên chiếm 5%, tập trung ở một số vị trí yêu cầu chuyên môn, nhiều năm kinh nghiệm. Đơn vị này đang xây dựng chuyên trang việc làm dành cho người cao tuổi tích hợp trên Cổng thông tin việc làm thành phố.
Ông Nguyễn Viết Quân, phụ trách tuyển dụng Công ty Anh Minh Group, cho biết nhu cầu tuyển dụng lao động lớn tuổi vẫn hiện hữu. Khoảng 10% vị trí tuyển của doanh nghiệp này dành cho lao động độ tuổi 55-65, song chủ yếu là bảo vệ, tạp vụ hoặc phụ bếp nếu vẫn còn đủ sức khỏe. Thu nhập dao động 7-8 triệu đồng, kèm phụ cấp, thưởng tùy thuộc tình hình kinh doanh. Những vị trí này thường tuyển được thông qua giới thiệu nội bộ, rất ít qua mạng hoặc các kênh khác.
Người cao tuổi nghe tư vấn tìm việc làm. Ảnh: Hồng Chiêu
Hồng Nhung, nhân viên tư vấn công ty dịch vụ chuyên giúp việc theo giờ vừa tư vấn vừa livestream giới thiệu về những ưu điểm của công việc để thu hút ứng viên. "Điều kiện đi làm rất đơn giản, các chị các cô chỉ cần tự túc phương tiện và thành thạo điện thoại thông minh", cô cho biết thêm trước khi đi làm sẽ có một ngày đào tạo cơ bản và kiểm tra kỹ năng.
Doanh nghiệp nhận ứng viên độ tuổi 18-55 cho vị trí dọn nhà theo giờ. Người trên dưới 60 tuổi sẽ phù hợp với dọn dẹp trung tâm tiếng Anh - công việc được cho là "nhàn hơn" nhưng số giờ làm kéo dài hơn. Chế độ bảo hiểm xã hội tự thỏa thuận nếu có nhu cầu với người làm 8 tiếng trở lên bởi công ty "chỉ là nhà cung cấp dịch vụ".
Theo nữ nhân viên, công việc mỗi ngày chia ba ca, mỗi ca bốn tiếng, tùy người làm sắp xếp được khung giờ nào thì đi lúc đó. Tiền công mỗi giờ dao động 60.000-100.000 đồng vào ngày thường, tăng khoảng 30% vào cuối tuần và gấp 2-2,5 lần vào ngày lễ Tết, cuối năm "làm không hết việc". Thu nhập bình quân mỗi ca 6-8 triệu đồng/tháng, là khoản thực tế người dọn dẹp nhận về. Phí môi giới khách hàng tự trả cho công ty.
Hồng Chiêu
