Ngày 29/6, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết Tổng thống Donald Trump hiện tại không có quyền sa thải thành viên Hội đồng Thống đốc Fed Lisa Cook.
Trong phán quyết, Tòa án Tối cao cho biết bà Cook có thể tiếp tục giữ vị trí thành viên Hội đồng Thống đốc Fed trong thời gian theo đuổi vụ kiện nhằm bác bỏ các cáo buộc của chính quyền ông Trump. "Tổng thống đã không cho bà Cook sự bảo vệ về mặt thủ tục mà bà được hưởng theo luật. Nếu không có sự bảo vệ đó, bà sẽ không có cơ hội phản bác những cáo buộc mà Tổng thống đưa ra với mình", thông báo viết.
Thống đốc Fed Lisa Cook tại cuộc họp ở Washington tháng 6/2025. Ảnh: AFP
Cuối tháng 8/2025, Tổng thống Trump công bố lệnh sa thải bà Cook, với cáo buộc gian lận thế chấp. Chính quyền cho rằng bà khai báo cả hai bất động sản đã mua tại Michigan và Georgia là "nhà ở chính", giúp hưởng lãi vay thấp hơn so với xác định là nhà thứ hai hoặc bất động sản cho thuê.
Vài hôm sau, bà Cook nộp đơn kiện quyết định này. Ngày 9/9/2025, Thẩm phán Tòa án liên bang Washington (DC) Jia Cobb ban hành lệnh cấm tạm thời, ngăn ông Trump thực thi lệnh sa thải trong thời gian xử lý vụ kiện. Đáp lại, ông Trump tiếp tục yêu cầu Tòa Phúc thẩm Washington cho phép bãi nhiệm ngay lập tức, nhưng bị bác bỏ một tuần sau đó.
Với quyết định ngày 29/6, Tòa án Tối cao Mỹ cũng bác bỏ yêu cầu của ông Trump về đình chỉ lệnh của tòa cấp dưới. Cơ quan này đã nghe tranh luận của các bên hôm 21/1. Trong phiên điều trần, nhiều thẩm phán đã tỏ ra nghi ngờ lập luận của luật sư thuộc Bộ Tư pháp, rằng ông Trump có cơ sở pháp lý để sa thải bà Cook.
Theo Đạo luật Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, Tổng thống chỉ có thể bãi nhiệm một thống đốc Fed khi có "lý do chính đáng". Ông Trump cho biết muốn bãi nhiệm Cook vì cáo buộc gian lận thế chấp. Tuy nhiên, bà và nhiều người khác cho rằng nguyên nhân thực sự là bà không bỏ phiếu ủng hộ giảm lãi suất theo mong muốn của Tổng thống. "Việc này không liên quan đến những giấy tờ thế chấp được ký nhiều năm trước khi tôi trở thành thống đốc Fed", bà cho biết hôm 29/6.
Cook được cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm và là phụ nữ da màu đầu tiên giữ chức thống đốc Fed. Nhận xét về phán quyết của Tòa án Tối cao, bà cho rằng việc này củng cố một nguyên tắc đã làm nền tảng cho việc điều hành kinh tế suốt nhiều thế hệ: "Fed phải đưa ra mọi quyết định chính sách dựa trên bằng chứng và đánh giá độc lập, không chịu sự can thiệp chính trị".
Hà Thu (theo CNBC, Guardian)
