Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo bằng năng lực dẫn dắt, điều tiết nền kinh tế, nhưng không dựa vào bao cấp, độc quyền, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật ngày 6/7 ban hành kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp thứ nhất, thống nhất với báo cáo của Đảng ủy Bộ Tài chính về cơ chế, chính sách và giải pháp thể chế hóa các chủ trương phát triển kinh tế nhà nước.
Theo kết luận, kinh tế nhà nước được tiếp cận như một chỉnh thể, gồm ngân sách nhà nước, tài sản công, đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước và vốn nhà nước, theo định hướng tại Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị.
Tổng Bí thư khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, nhưng không phải bằng khẩu hiệu, bao cấp, độc quyền, ưu đãi hành chính hay cơ chế xin - cho. Vai trò này phải được thể hiện bằng năng lực dẫn dắt, điều tiết, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và chi phối những lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược. Khu vực kinh tế nhà nước phải tuân thủ kỷ luật thị trường, kỷ luật tài chính, nâng cao chất lượng quản trị và trách nhiệm giải trình.
Ban Chỉ đạo yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước để xác định những quy định cần sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, trong đó có các nội dung phải xử lý ngay trong năm 2026.
Việc quản lý nguồn lực sẽ được chuyển từ cách phân tán sang quản trị thống nhất trong toàn bộ vòng đời, từ quy hoạch, phân bổ, giao quản lý, khai thác, sử dụng đến hạch toán, giám sát và đánh giá hiệu quả. Hiệu quả sử dụng, giá trị gia tăng và đóng góp cho phát triển bền vững sẽ là thước đo chủ yếu.
Đối với doanh nghiệp nhà nước, Ban Chỉ đạo yêu cầu đổi mới mạnh mẽ quản trị theo các chuẩn mực hiện đại, minh bạch và cạnh tranh; đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển các ngành, lĩnh vực then chốt có sức lan tỏa. Kết luận cũng nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết ngăn chặn lợi ích nhóm, sân sau, đầu tư theo nhiệm kỳ và tình trạng doanh nghiệp thua lỗ kéo dài nhưng không xác định rõ trách nhiệm.
Tòa nhà EVN ở Hà Nội, tháng 10/2024. Ảnh: Giang Huy
Ưu tiên thu hút FDI có công nghệ hiện đại
Ban Chỉ đạo thống nhất chuyển mạnh chính sách thu hút FDI theo hướng chọn lọc, ưu tiên các dự án có công nghệ hiện đại, tạo giá trị gia tăng cao, tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Ưu đãi đầu tư sẽ gắn với kết quả thực hiện và các cam kết cụ thể của nhà đầu tư về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, bảo vệ môi trường và tuân thủ pháp luật.
Ban Chỉ đạo yêu cầu không ưu đãi dàn trải, không chạy theo số lượng dự án hoặc quy mô vốn đăng ký, đồng thời không đánh đổi môi trường, an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, quốc phòng, an ninh và lợi ích lâu dài để thu hút các dự án ngắn hạn, hiệu quả lan tỏa thấp.
Việt Nam cũng sẽ nghiên cứu cơ chế thu hồi ưu đãi đối với nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết, đồng thời tăng cường kiểm soát chuyển giá, gian lận thương mại và các rủi ro về môi trường, dữ liệu, tài chính, quốc phòng và an ninh. Mục tiêu là để FDI không chỉ đầu tư vào Việt Nam mà còn đóng góp thực chất cho năng lực sản xuất, công nghệ, quản trị và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ban Chỉ đạo xác định ô nhiễm không khí tại Hà Nội, TP HCM và vùng phụ cận là vấn đề nghiêm trọng, cấp bách, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, chất lượng sống, năng suất lao động, môi trường đầu tư và phát triển bền vững.
Do đó, Ban Chỉ đạo yêu cầu thiết lập cơ chế điều phối liên vùng, kiểm kê toàn diện các nguồn phát thải, xây dựng hệ thống quan trắc và cảnh báo hiện đại, đồng thời kiểm soát chặt phát thải từ giao thông, xây dựng, công nghiệp, đốt rác và đốt phụ phẩm nông nghiệp. Quan điểm xuyên suốt là không để tình trạng ô nhiễm kéo dài mà không xác định rõ trách nhiệm, thời hạn khắc phục và tiêu chí đánh giá kết quả.
Vũ Tuân
