TP.HCM tăng tốc dự án trọng điểm: Mặt bằng sạch đưa rạch Xuyên Tâm về đích sớm

Bồi thường thỏa đáng

Những ngày này, dọc hai bờ rạch Xuyên Tâm (TP.HCM) nhộn nhịp máy xúc, máy ủi, thiết bị công trình san phẳng mặt bằng. Nhiều đoạn đã đóng cừ bê tông sâu cả chục mét. Tuyến rạch Xuyên Tâm dài gần 9 km, kéo dài từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, đi qua 4 phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn. Đây là dự án trọng điểm về chỉnh trang đô thị, cải thiện vệ sinh môi trường của TP.HCM với tổng vốn đầu tư hơn 17.200 tỉ đồng. Để cải tạo tuyến rạch ô nhiễm này, 2.190 trường hợp phải di dời, trong đó 897 trường hợp giải tỏa một phần và 1.293 trường hợp giải tỏa toàn bộ.

Dự án rạch Xuyên Tâm đã hoàn tất bồi thường, dự kiến cuối năm 2027 sẽ hoàn thành

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Nhìn về phía bờ rạch chỉ còn xà bần ngổn ngang, bà Nguyễn Thị Bích Thủy (hẻm 194 Bạch Đằng, P.Bình Thạnh) cho biết gia đình bà là dân cố cựu, sinh sống hàng chục năm qua. Thấu hiểu cảnh ô nhiễm, cuộc sống chật chội nên khi nhà nước ban hành chính sách bồi thường hợp lý, gia đình bà đồng ý bàn giao mặt bằng. Tổng giá trị bồi thường nhà và đất gia đình bà nhận về hơn 1,6 tỉ đồng. Bên cạnh đó, phường bố trí suất tái định cư cho gia đình là căn hộ 1 phòng ngủ trên đường Nguyễn Hữu Cảnh nhưng phải trả thêm phần chênh lệch. Vì chưa bàn giao căn hộ, 8 người trong gia đình được hỗ trợ 2 triệu đồng/tháng/người tiền thuê nhà.

Sau khi giải tỏa, bà Thủy cho biết nhiều anh chị em trong gia đình đi thuê nhà chỗ khác, còn bà ở lại trong căn nhà nhỏ để trông người cháu và mưu sinh bằng xe nước giải khát trước nhà. "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Với gia đình mình, tôi thấy nhà nước bồi thường như vậy là xứng đáng", bà Thủy nhận định. Bởi theo bà, đa phần nhà cửa dọc tuyến rạch có diện tích nhỏ, một phần lấn chiếm, một số nhà rao bán nhưng không có người mua. Những trường hợp nhà bị giải tỏa một phần, người dân sửa sang lại và dự định buôn bán, kinh doanh khi dự án hoàn thành, nhà trổ ra mặt tiền đường.

Bà Nguyễn Thị Bích Thủy (hẻm 194 Bạch Đằng, P.Bình Thạnh, TP.HCM) kỳ vọng khi dự án rạch Xuyên Tâm hoàn thành, việc buôn bán sẽ thuận lợi hơn

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Công tác bồi thường dự án rạch Xuyên Tâm được Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang và Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đặc biệt quan tâm, trực tiếp kiểm tra, đôn đốc tiến độ. Đến cuối tháng 6.2026, 4 phường hoàn tất bồi thường, bàn giao 100% mặt bằng cho chủ đầu tư.

3 tháng "lột xác"

Những ai thường xuyên đi qua đường Bùi Hữu Nghĩa (P.Gia Định) sẽ cảm nhận rõ về sự thần tốc trong công tác bồi thường dự án rạch Xuyên Tâm. Nếu như 3 tháng trước, dãy nhà men theo tuyến rạch còn nhộn nhịp cảnh buôn bán, kinh doanh của các cửa hàng xe đạp, xe máy, sửa chữa xe thì nay đã dọn dẹp đến nơi ở mới, nhường mặt bằng cho dự án. Bồi thường xong, địa phương dựng hàng rào bằng tôn cao chừng 2 m để ngăn tái lấn chiếm cũng như xả rác bừa bãi.

Ở phía đối diện, một số căn nhà trong hẻm 142 Trường Sa (P.Gia Định) đang sửa chữa hoặc xây dựng nhà mới trên phần đất còn lại sau giải tỏa. Một người dân trong hẻm cho biết nhà ông bị phá dỡ phần lớn diện tích, chỉ còn lại khoảng 16 m2. Diện tích nhỏ, UBND phường chỉ cấp phép xây dựng 1 trệt 1 lầu. Người đàn ông này băn khoăn nhà đông người nên không đủ chỗ sinh hoạt, và mong muốn được xây dựng thêm gác.

Hàng chục căn nhà trên đường Bùi Hữu Nghĩa bị giải tỏa, nhường đất triển khai dự án rạch Xuyên Tâm

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Bà Nguyễn Thu Hiền, Chủ tịch UBND P.Gia Định, cho biết toàn phường có 869 trường hợp bị thu hồi đất, trong đó 606 trường hợp giải tỏa trắng, 263 trường hợp giải tỏa một phần, tổng kinh phí bồi thường hơn 3.900 tỉ đồng. Là địa phương có nhiều hộ phải giải tỏa nhất, P.Gia Định thống kê hơn 3.100 người dân phải di dời đến nơi ở mới. Bà Hiền cho biết thời điểm mới sáp nhập phường và nhận dự án từ UBND Q.Bình Thạnh cũ chuyển giao về, tiến độ bồi thường còn chậm do số lượng hồ sơ lớn, pháp lý đất đai phức tạp, nhiều hộ lấn chiếm kênh rạch phải xác minh thời điểm sử dụng.

Sau buổi làm việc của Bí thư Thành ủy và Chủ tịch UBND TP, hệ thống chính trị phường vào cuộc, hoàn thành bàn giao mặt bằng vào ngày 25.6. Chia sẻ kinh nghiệm, bà Hiền cho biết Đảng ủy P.Gia Định lập ban chỉ đạo về bồi thường, phân công nhân sự phụ trách tại các khu phố có hộ dân bị ảnh hưởng, đeo bám tiến độ thường xuyên. UBND phường thành lập tổ làm việc tập trung ở hội trường, gồm các phòng ban chuyên môn và ban bồi thường, giải phóng mặt bằng để thẩm định, xem xét các hồ sơ. Trong quá trình làm việc, các tổ xác định vướng mắc, trao đổi trực tiếp nên không tốn thời gian gửi văn bản qua lại giữa các đơn vị. "Một lãnh đạo phường phụ trách các tổ công tác này, giao KPI mỗi ngày phải giải quyết số lượng hồ sơ cụ thể để giám sát tiến độ", bà Hiền cho hay.

Vận dụng chính sách có lợi nhất cho người dân

Ngoài ra, P.Gia Định tổng hợp các hộ dân gặp khó khăn về giấy tờ pháp lý, hồ sơ thừa kế để nhờ văn phòng luật sư, văn phòng công chứng trên địa bàn hỗ trợ tư vấn miễn phí, giúp người dân hoàn thiện hồ sơ, nhận tiền bồi thường. Thực tế cho thấy không ít trường hợp nhận khoản kinh phí bồi thường thấp, khó kiếm nơi ở mới. "Nếu hộ có hoàn cảnh khó khăn thì UBND phường phối hợp MTTQ vận động nhà hảo tâm, chủ đầu tư, doanh nghiệp hỗ trợ thêm để họ có kinh phí trang trải cuộc sống và tìm nơi ở mới. Những hộ này khi được hỗ trợ kinh phí cảm thấy có sự chia sẻ, quan tâm của chính quyền địa phương, từ đó đồng thuận bàn giao mặt bằng", Chủ tịch UBND P.Gia Định nói.

Một căn nhà trong hẻm 142 Trường Sa (P.Gia Định, TP.HCM) xây dựng trên phần đất còn lại sau giải tỏa làm dự án rạch Xuyên Tâm

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Là địa phương có số hộ bị ảnh hưởng nhiều thứ 2, P.Bình Thạnh cũng hoàn thành vận động 874 hộ bàn giao mặt bằng. Ông Vũ Ngọc Tuất, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND P.Bình Thạnh, cho biết dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có chủ trương đầu tư từ những năm 1990 nên người dân rất mong đợi. Hàng chục năm qua, kênh rạch ô nhiễm ảnh hưởng xấu đến cuộc sống nên hầu hết người dân đồng thuận khi triển khai. Cũng theo ông Tuất, các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo luật Đất đai 2024 cũng có lợi hơn cho người dân.

Về chính sách tái định cư, ông Tuất cho biết có nhiều hình thức như bố trí nền đất, căn hộ chung cư và nhà ở xã hội. Hiện dự án nhà ở xã hội số 4 Phan Chu Trinh trên địa bàn phường với quy mô gần 900 căn đang được xây dựng, bố trí tái định cư cho người dân ở dự án rạch Xuyên Tâm. Khi dự án hoàn thành, người dân sẽ được thụ hưởng, cảm nhận sự thay đổi của dòng kênh. Lãnh đạo P.Bình Thạnh cho biết kết quả đạt được có sự hỗ trợ rất lớn của các khu phố, nhất là công tác vận động, giải thích để người dân hiểu được ý nghĩa và bàn giao mặt bằng.