TP.HCM thí điểm công chức làm việc tại nhà

Làm việc từ xa 1 - 2 ngày/tuần

Sở Nội vụ vừa trình UBND TP.HCM tờ trình xin chủ trương xây dựng và ban hành đề án xây dựng công sở hành chính thông minh, xác định 3 giai đoạn triển khai từ nay đến năm 2030.

Sở Nội vụ TP.HCM đang đề xuất thí điểm cho công chức làm việc từ xa

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Một trong những điểm mang tính đột phá của đề án là thí điểm cơ chế làm việc kết hợp, cho phép công chức thuộc các nhóm vị trí việc làm chuyên môn về tham mưu, nghiên cứu các nhiệm vụ trọng yếu, hoạch định chính sách, chiến lược được đăng ký làm việc từ xa 1 - 2 ngày/tuần. Thay vì điểm danh cơ học, cơ quan sẽ quản lý nhân sự bằng chất lượng sản phẩm đầu ra và duy trì kết nối qua giao ban trực tuyến. 

Nếu đề xuất được thông qua, TP.HCM dự kiến áp dụng cơ chế làm việc tại nhà luân phiên cho ít nhất 30% vị trí tham mưu, nội nghiệp (nội nghiệp là các hoạt động nghiệp vụ bên trong trụ sở, không phải đi ra ngoài thực địa) giai đoạn năm 2028 - 2029.

Bên cạnh đó, TP.HCM sẽ ban hành quy chuẩn khung năng lực số bắt buộc cho từng nhóm vị trí việc làm, tổ chức đào tạo thực chiến và đưa kỹ năng số thành tiêu chí tiên quyết trong tuyển dụng, quy hoạch, bổ nhiệm lãnh đạo.

Trao đổi với PV Thanh Niên, đại diện Sở Nội vụ cho biết đề án công sở hành chính thông minh là một nhánh trong Đề án xây dựng nền công vụ TP.HCM hoạt động hiệu lực, hiệu quả giai đoạn 2024 - 2030, được UBND TP.HCM ban hành tháng 11.2024. Theo đề án này, TP.HCM sẽ ứng dụng công nghệ thông tin để thí điểm chế độ làm việc từ xa, khuyến khích mở rộng và phát triển các hình thức họp, hội thảo trực tuyến.

Theo Sở Nội vụ, sau sáp nhập, TP.HCM trở thành siêu đô thị với diện tích hơn 6.700 km2 và dân số hơn 14 triệu người. Quy mô mới đặt ra áp lực lớn đối với bộ máy hành chính trong bối cảnh số lượng cơ quan chuyên môn và nhân sự giảm, trong khi khối lượng công việc tăng lên. Chưa kể, địa bàn rộng khiến cán bộ, công chức các phường, xã khu vực xa trung tâm tốn thời gian đi lại, có khi mất 2 - 3 giờ.

Về các bước tiếp theo, UBND TP.HCM sẽ báo cáo, đề xuất Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM xem xét, có ý kiến về các nội dung cơ bản của dự thảo đề án, đặc biệt là các phương hướng, giải pháp chiến lược cũng như lộ trình thực hiện cụ thể trước khi phê duyệt.

Chính sách đột phá, tính khả thi cao

PGS-TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ, cho biết làm việc từ xa hoặc làm việc kết hợp trong khu vực công không còn là giải pháp tình thế sau đại dịch Covid-19 mà đang trở thành xu hướng của nền công vụ hiện đại. Vấn đề chính của hoạt động công vụ không phải là công chức có mặt ở cơ quan bao nhiêu giờ mà là họ tạo ra giá trị và kết quả công việc như thế nào.

Sở Nội vụ TP.HCM đang đề xuất thí điểm cho công chức làm việc từ xa

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Theo ông Hưng, nhiều quốc gia như Estonia, Singapore, Hàn Quốc, Anh, Úc hay Canada đã từng bước chuyển từ mô hình quản lý dựa trên sự hiện diện sang quản lý dựa trên hiệu suất và sản phẩm đầu ra. Đặc biệt, nếu cho các nhân sự làm công tác nghiên cứu, tham mưu, hoạch định chính sách, xử lý hồ sơ điện tử hoặc phân tích dữ liệu làm việc linh hoạt sẽ giúp nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí vận hành và tạo điều kiện để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao vào khu vực công.

"Sau khi mở rộng địa giới hành chính, khoảng cách giữa nơi ở và nơi làm việc của một bộ phận đội ngũ cán bộ, công chức xa hơn. Nếu vẫn duy trì hoàn toàn mô hình làm việc truyền thống sẽ làm gia tăng chi phí thời gian, áp lực giao thông và ảnh hưởng đến hiệu quả công vụ", PGS-TS Vũ Tuấn Hưng nhận định.

Chuyên gia đánh giá TP.HCM có điều kiện tương đối thuận lợi về hạ tầng chuyển đổi số, chính quyền số và nhân lực số để thí điểm. Thành phố đang dẫn đầu trong việc triển khai các nền tảng số dùng chung, cơ sở dữ liệu, dịch vụ công trực tuyến, chữ ký số và quản lý văn bản điện tử. Ông Hưng cho biết đây là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành môi trường làm việc số, bảo đảm công việc vẫn được xử lý thông suốt dù cán bộ không đến trụ sở.

Đại biểu Lê Minh Đức, Phó trưởng ban Pháp chế HĐND TP.HCM, đánh giá việc thí điểm làm việc từ xa 1 - 2 ngày/tuần đối với nhóm công chức tham mưu, nội nghiệp không chỉ mang tính đột phá mà còn có tính khả thi rất cao. Mặt khác, chính sách này cũng thể hiện tính nhân văn, tạo sự cân bằng công việc - cuộc sống, ngăn chặn tình trạng "chảy máu chất xám" từ khu vực công sang khu vực tư.

"Khi dòng chảy công việc được số hóa hoàn toàn thông qua hệ thống quản lý văn bản, chữ ký số di động và văn phòng không giấy, việc họ ngồi tại công sở hay ở nhà không còn là yếu tố quyết định, mà quyết định nằm ở tiến độ và chất lượng văn bản tham mưu", ông Đức phân tích.

Cần có công cụ ghi nhận lỗi vi phạm công vụ

Dù ủng hộ thí điểm làm việc từ xa, nhưng PGS-TS Vũ Tuấn Hưng cho rằng việc triển khai cần thực hiện thận trọng và có lộ trình, bởi lẽ không phải mọi vị trí việc làm đều phù hợp với làm việc từ xa. Những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tiếp công dân, giải quyết thủ tục hành chính, kiểm tra hiện trường hoặc các nhiệm vụ đòi hỏi tương tác trực tiếp vẫn phải làm việc tại công sở. Điều quan trọng nhất là xây dựng hệ thống đánh giá công vụ dựa trên kết quả đầu ra, bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và khả năng kiểm soát chất lượng công việc. Khi đó, việc đánh giá kết quả sẽ có ý nghĩa hơn "chấm công".

Người dân làm hồ sơ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công P.An Nhơn, TP.HCM

ẢNH: SỸ ĐÔNG

Trong khi đó, đại biểu Lê Minh Đức lưu ý khi chuyển đổi sang làm việc từ xa, TP.HCM cần thiết lập 2 tầng giải pháp để giữ kỷ luật hành chính trên môi trường mạng. Về mặt pháp lý, UBND TP.HCM đã chủ động kiến nghị đưa vào dự thảo luật Đô thị đặc biệt, trao cho HĐND TP.HCM thẩm quyền ban hành các quy định về điều kiện làm việc đặc thù, linh hoạt đối với cán bộ, công chức trên địa bàn.

Về mặt công nghệ, đề án đã thiết kế cảnh báo thông minh dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên biệt quét toàn bộ "dòng chảy" công việc. Hệ thống sẽ tự động kích hoạt chế độ trên bảng điều khiển của lãnh đạo theo 3 cấp độ xử lý hồ sơ: sắp đến hạn, trễ hạn dưới 48 giờ và trễ hạn nghiêm trọng. Với hệ thống lưu vết thông minh này, công chức làm việc từ xa nếu để hồ sơ rơi vào trạng thái "cảnh báo đỏ", hệ thống sẽ lập tức ghi nhận lỗi vi phạm công vụ. "Đây là cơ chế giám sát còn chặt chẽ và minh bạch hơn cả việc ngồi tại văn phòng nhưng "sáng cắp ô đi, tối cắp ô về", ông Đức nói thêm.