Con tôi 20 ngày tuổi, sinh mổ, thường phát ra tiếng khụt khịt khi bú mẹ và ngủ. Đây có phải dấu hiệu nguy hiểm? (Minh Thư, 29 tuổi, Hà Nội)
Trả lời:
Trẻ sơ sinh có tiếng khụt khịt mũi không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng không nên chủ quan. Nhiều trường hợp chỉ là hiện tượng sinh lý, nhưng một số bé cần được bác sĩ đánh giá sớm để loại trừ bệnh lý.
Trẻ sơ sinh có đường thở nhỏ và hẹp. Dịch nhầy, sữa thừa hoặc không khí đi qua dễ tạo ra tiếng thở thô, tiếng khụt khịt mũi, đặc biệt khi ngủ, bú. Tình trạng này thường tự cải thiện khi trẻ lớn hơn.
Trẻ sinh mổ có nguy cơ bị ảnh hưởng tới hô hấp sau sinh cao hơn trẻ sinh thường. Sinh mổ có thể ảnh hưởng đến sự chuyển tiếp của hệ hô hấp tuần hoàn của trẻ từ trong tử cung ra ngoài môi trường sau sinh. Hệ hô hấp gặp tình trạng hấp thu dịch trên đường thở và trong phổi chậm hơn dẫn đến vấn đề về hô hấp cao hơn so với trẻ sinh thường. Ngoài ra, trẻ sinh mổ có nguy cơ mắc bệnh lý về hô hấp và các vấn đề về miễn dịch - dị ứng hơn so với trẻ sinh thường.
Trẻ sơ sinh đang được da kề da với mẹ giúp ổn định nhịp thở. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Nếu bé chỉ có tiếng thở thô, khụt khịt mũi nhưng vẫn bú tốt, da hồng hào, ngủ yên, không sốt, không thở nhanh và không rút lõm lồng ngực, cha mẹ có thể theo dõi tại nhà. Phụ huynh giữ mũi bé thông thoáng bằng cách nhỏ nước muối sinh lý rồi lau nhẹ.
Cha mẹ nên học cách đếm nhịp thở cho trẻ sơ sinh. Khi bé nằm yên, không khóc, không bú, quan sát lồng ngực hoặc bụng bé nâng lên hạ xuống và đếm trong một phút. Nhịp thở bình thường của trẻ dưới 6 tháng là 30-60 một phút.
Ngược lại, trẻ khụt khịt mũi nhiều, kèm theo tiếng thở khò khè có thể là dấu hiệu bệnh lý. Cha mẹ cần đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế gần nhất để khám.
Một số trẻ có thể phát ra tiếng thở rít (thở rít thanh quản) khi bú hoặc khóc, đó có thể do sụn thanh quản còn mềm nhưng có thể cải thiện dần theo thời gian. Tuy nhiên, nếu tiếng thở rít liên tục, kèm theo dấu hiệu bất thường hô hấp khác thường liên quan đến bệnh lý viêm thanh quản cấp tính, trẻ cần được khám, chẩn đoán và điều trị sớm.
Bạn cần đưa bé đi khám ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu gồm thở nhanh hơn 60 lần một phút, thở gắng sức, rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng, tím môi hoặc đầu chi, bú kém, bỏ bú, quấy khóc nhiều, ngủ li bì, sốt hoặc ho. Đây là những dấu hiệu cho thấy bé có thể đang gặp vấn đề hô hấp cần được xử trí kịp thời.
Khi chăm sóc trẻ sơ sinh tại nhà, hãy giữ phòng sạch sẽ, thoáng đãng, độ ẩm vừa phải. Tránh khói thuốc, mùi hương mạnh, gió lạnh thổi trực tiếp vào trẻ. Ưu tiên cho trẻ bú sữa mẹ để tăng sức đề kháng. Không tự ý cho trẻ dùng thuốc ho, thuốc kháng sinh hoặc mẹo dân gian khi chưa rõ nguyên nhân.
ThS.BS Nguyễn Thu Vân
Phó trưởng khoa Sơ sinh
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
