Chính phủ trình Quốc hội luật hóa 6 điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự với cán bộ năng động, sáng tạo có vi phạm nhưng vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí.
Sáng 3/8, Quốc hội nghe tờ trình dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày tờ trình, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cho biết dự thảo nhằm tạo cơ sở pháp lý bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nghị quyết thể hiện chính sách nhân văn, khoan hồng, lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội làm căn cứ lựa chọn hình thức xử lý phù hợp. Các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính được ưu tiên; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng. Tuy nhiên, những người lợi dụng cơ chế này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực sẽ bị xử lý nghiêm.
Dự thảo nêu cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự khi người có hành vi vi phạm đáp ứng đủ 6 điều kiện: Không tham nhũng; hành vi thực hiện vì lợi ích chung; hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; không có khiếu nại, tố cáo hoặc khiếu nại, tố cáo đã được giải quyết dứt điểm; không gây thất thoát, lãng phí tài sản hoặc đã khắc phục toàn bộ hậu quả; người vi phạm khai báo rõ sự việc, góp phần hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm.
Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang trình bày tờ trình sáng 3/8. Ảnh: Ngọc Thành
Giải trình sự cần thiết ban hành nghị quyết, Chính phủ cho rằng pháp luật về đầu tư, quản lý vốn và tài sản nhà nước, đất đai, tài chính, ngân sách, mua sắm công, cổ phần hóa, đấu thầu còn chồng chéo, mâu thuẫn. Quản lý nhà nước còn nặng về tiền kiểm, cơ chế xin - cho, trong khi yêu cầu phát triển đòi hỏi quyết định nhanh, linh hoạt, sáng tạo.
Trong khu vực kinh tế nhà nước, nhất là doanh nghiệp nhà nước, dự án đầu tư và quản lý tài sản công, việc thực hiện nhiệm vụ thường liên quan khối lượng tài sản lớn, thủ tục nhiều tầng nấc và chịu sự điều chỉnh của nhiều luật chuyên ngành. Thực tế có trường hợp vi phạm do quy định chưa rõ, chính sách thay đổi, yêu cầu xử lý tình huống cấp bách, rủi ro khách quan của thị trường hoặc quyết định kinh doanh không đạt kết quả như dự kiến.
Khu vực kinh tế tư nhân cũng còn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao. Một số điều kiện kinh doanh bất cập, chi phí tuân thủ cao, môi trường pháp lý chưa thật sự ổn định, dễ dự báo.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân (đầu tiên, từ trái qua) tại phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội, sáng 3/8. Ảnh: Hoàng Phong
Ủy ban Kinh tế và Tài chính - cơ quan thẩm tra, đồng tình về sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm xử lý những vấn đề cấp thiết khi một số luật chưa được sửa đổi, bổ sung; tháo gỡ vướng mắc trong giải quyết các vụ việc, vụ án. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị Chính phủ lượng hóa tiêu chí phân loại vi phạm và điều kiện áp dụng chính sách khoan hồng; thiết lập cơ chế kiểm soát, giám sát chặt chẽ để ngăn lợi dụng, bảo đảm không có vùng cấm, ngoại lệ.
Trong bối cảnh Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các luật liên quan đang được sửa đổi, Ủy ban cho rằng nghị quyết chỉ quy định những vấn đề thực sự cấp thiết, xác định rõ nội dung sẽ tiếp tục được luật hóa để tránh chồng chéo.
Dự thảo nghị quyết sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Sơn Hà
