Nguồn hình ảnh, Reuters
Được đăng 41 phút trước
Thời gian đọc: 6 phút
"Việc Trung Quốc hỗ trợ các thuyền viên Việt Nam trên vùng Biển Đông đang có tranh chấp cho thấy những yêu sách chủ quyền chồng lấn không nhất thiết cản trở sự hợp tác vì mục đích nhân đạo," một bài viết trên Liên hợp Tảo báo của Singapore đánh giá hôm 30/7.
Tác giả cũng cho rằng việc này trái ngược hoàn toàn với những vụ đối đầu giữa Trung Quốc và Philippines ở Biển Đông diễn ra trong tuần trước.
Tàu Khôi Nguyên đã gặp nạn vào tối ngày 25/7. Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) thông tin rằng pháo hiệu cứu nạn từ con tàu gặp nạn lần đầu tiên được tàu cứu hộ Nanhai Jiu 115 (Nam Hải Cứu 115) của Trung Quốc phát hiện vào tối hôm đó.
Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, lực lượng chức năng Trung Quốc và Việt Nam đã phối hợp thực hiện công tác cứu nạn. Ngày 31/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết đã có 48 thuyền viên, trong tổng số 62 người, được đưa vào bờ an toàn và đoàn tụ với gia đình. Một thi thể đã được tìm thấy.
Công tác cứu nạn hiện vẫn đang được thực hiện.
Khác với Philippines
Theo Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải Việt Nam, vị trí gặp tai nạn cách đảo Đá Lớn, thuộc quần đảo Trường Sa, khoảng 55 hải lý về phía tây.
Chính quyền tỉnh Hải Nam Trung Quốc hôm 26/7 thông tin tàu chìm tại khu vực vùng biển gần Đá Chữ Thập ở Trường Sa – rạn san hô mà Việt Nam tuyên bố chủ quyền nhưng Trung Quốc đã kiểm soát sau Hải chiến Trường Sa năm 1988.
Sau khi tai nạn xảy ra, nền tảng MarineTraffic chuyên theo dõi vị trí tàu thuyền và hoạt động hàng hải khẳng định tàu Khôi Nguyên 18 là tàu chở hàng của Việt Nam, có chiều dài gần 70m và độ rộng gần 11m.
Ngày 28/7, tờ New York Times dẫn thông tin từ một quan chức Việt Nam nắm rõ vụ việc cho hay tàu Khôi Nguyên 18 gặp sự cố khi đang thực hiện nhiệm vụ bồi đắp đảo nhằm củng cố chủ quyền. Người này cũng nói thêm rằng Khôi Nguyên 18 thường xuyên di chuyển giữa Cam Ranh, nơi có cảng quân sự lớn của Hải quân Việt Nam, và quần đảo Trường Sa.
Việc Trung Quốc cứu nạn tàu Việt Nam trái ngược với những va chạm căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines trong thời gian qua.
Mới đây nhất, vào hôm 21/7, quân đội Philippines đã công bố một video được cho là ghi lại cảnh lực lượng trên ca nô của Hải cảnh Trung Quốc dùng gậy đánh các binh sĩ trên xuồng cao su của Philippines tại Bãi Cỏ Mây.
Manila cũng đã nhiều lần cáo buộc lực lượng cảnh sát biển của Trung Quốc bắn vòi rồng vào tàu của mình.
Việt Nam và Philippines chọn cách tiếp cận khác nhau đối với Trung Quốc trong các tranh chấp trên Biển Đông.
Việt Nam chọn đường lối ngoại giao được đánh giá là mềm mỏng, tập trung vào những tuyên bố về chủ quyền biển, song song đó là việc tăng cường bồi đắp đảo, mở rộng hơn 11km² đất và xây dựng các hạ tầng đạt chuẩn quân sự.
Theo giới quan sát, Việt Nam thường tránh tố cáo Trung Quốc một cách thẳng thừng, trừ trường hợp cực chẳng đã.
Trong khi đó, Philippines chọn đường lối cứng rắn, bao gồm các nỗ lực pháp lý, công bố rộng rãi các hành vi gây hấn của Trung Quốc, vận động quốc tế và tăng cường hợp tác quốc phòng.
Vào tháng 4/2026, hàng ngàn binh sĩ Mỹ, Philippines và Nhật Bản đã thực hiện cuộc tập trận thường niên Balikatan. Cùng tháng, Nhật Bản và Úc lần đầu tham gia tập trận SALAKNIB cùng với Philippines và Mỹ.
Theo bài viết trên Liên hợp Tảo báo, Bắc Kinh cho rằng cách làm của Philippines đã vượt ra ngoài khuôn khổ một tranh chấp hàng hải song phương giữa hai nước.
"Theo cách nhìn đó, Philippines đã quốc tế hóa vấn đề Biển Đông và đưa vấn đề này vào quỹ đạo cạnh tranh giữa các khối, biến Manila thành một tiền đồn trong cuộc cạnh tranh địa chính trị Mỹ - Trung, đồng thời kéo các cường quốc ngoài khu vực can dự sâu hơn vào các vấn đề của khu vực," bài viết nhận định.
Ngược lại, Việt Nam có thể được đánh giá "là một nước láng giềng mà sự cạnh tranh sẽ còn kéo dài, nhưng vẫn có thể được kiểm soát thông qua các cơ chế song phương".
Thông điệp của Bắc Kinh
Theo bài viết nói trên, Bắc Kinh có thể đang phát đi một thông điệp tới toàn bộ ASEAN rằng cạnh tranh có thể tồn tại trong bối cảnh tranh chấp ở Biển Đông, nhưng không nhất thiết phải dẫn đến đối đầu hoặc trở thành tuyến đầu của cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.
Tuy nhiên, với vị thế là nước lớn và có tiềm lực kinh tế và quân sự lớn hơn, Trung Quốc vẫn là bên có lợi thế trong những tranh chấp chủ quyền. Nhiều năm qua, Trung Quốc vẫn tỏ thái độ không sẵn sàng tham gia vào việc xây dựng và kí kết Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC).
Hiện tại chỉ có Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC). Do tính chất chỉ là một tuyên bố chính trị mang tính khuyến khích, không có tính ràng buộc đối với các bên tham gia, DOC đã không phát huy tác dụng trong việc buộc các bên phải kiềm chế và tuân thủ các nguyên tắc, luật pháp quốc tế để tránh xảy ra va chạm trên thực địa cũng như căng thẳng về ngoại giao.
Các quốc gia trong khu vực vẫn đang trong quá trình đàm phán xây dựng, ký kết COC với Trung Quốc.
