Người sử dụng lao động thuê giúp việc gia đình làm thường xuyên phải báo với UBND xã trong 10 ngày từ khi ký hoặc chấm dứt hợp đồng, vi phạm bị phạt 1-3 triệu đồng.
Nghị định 283 có hiệu lực từ ngày 10/9 quy định người sử dụng lao động bị cảnh cáo khi không ký hợp đồng văn bản hoặc không trả tiền tàu xe khi người giúp việc thôi việc về nơi cư trú; mức phạt 1-3 triệu đồng nếu không thông báo UBND xã, phường, đặc khu khi sử dụng hoặc chấm dứt sử dụng giúp việc gia đình.
Tiền phạt nâng lên 10-15 triệu đồng với người sử dụng lao động có một trong các vi phạm giữ giấy tờ tùy thân của người giúp việc hoặc không trả cho họ khoản tiền bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) để lao động chủ động tham gia các loại hình này.
Người lao động nghe tư vấn giúp việc theo giờ tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, tháng 7/2026. Ảnh: Hồng Chiêu
Luật sư Phạm Thanh Hữu, Công ty Luật TNHH Nguyên Luật & Cộng sự, dẫn luật hiện hành quy định lao động giúp việc gia đình là người làm thường xuyên các công việc trong gia đình của một hoặc nhiều hộ. Công việc này bao gồm nội trợ, quản gia, chăm sóc trẻ em, chăm sóc người bệnh, chăm sóc người già, lái xe, làm vườn và các công việc khác cho hộ gia đình nhưng không liên quan đến hoạt động thương mại.
Như vậy, trường hợp thuê người làm việc nhà theo giờ thông qua công ty môi giới thì không được xem là "giúp việc gia đình" theo Bộ luật Lao động 2019, nên người sử dụng lao động không phải thông báo cho UBND cấp xã.
Trường hợp chủ hộ trực tiếp tuyển dụng người giúp việc và làm việc thường xuyên thì phải thông báo cho UBND cấp xã việc sử dụng hoặc chấm dứt sử dụng lao động trong vòng 10 ngày kể từ ngày ký hợp đồng hoặc chấm dứt hợp đồng. Mẫu văn bản ban hành kèm phụ lục tại Nghị định 145 ban hành năm 2020.
Luật và văn bản hướng dẫn cũng quy định người sử dụng lao động có trách nhiệm trả cùng lúc với kỳ trả lương cho lao động giúp việc gia đình một khoản tiền bằng mức đóng BHXH bắt buộc, BHYT thuộc trách nhiệm để họ chủ động tham gia các loại bảo hiểm trên.
Luật sư Hữu dẫn ví dụ hai bên thỏa thuận mức lương 6 triệu đồng, chưa bao gồm tiền đóng BHXH, BHYT thì người sử dụng lao động có trách nhiệm trả thêm khoản đóng BHXH, BHYT bằng 21,5% tiền lương, tương ứng 1,29 triệu đồng cho lao động.
Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động còn phải khắc phục bằng cách giao kết hợp đồng văn bản, trả đủ tiền tàu xe đi đường, trả lại giấy tờ tùy thân, trả đủ tiền BHXH, BHYT nếu vi phạm một trong các điều trên.
Hồng Chiêu
