Chính phủ vừa ban hành Nghị định 238/2026 (có hiệu lực thi hành từ 15.8) nhằm sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024 quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Một trong những nội dung đáng chú ý là chế tài đối với hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m mà không sử dụng thiết bị an toàn.
Từ 15.8, xe gia đình không lắp ghế trẻ em không còn bị phạt tiền
ẢNH: T.N
Luật sửa đổi 10 luật về an ninh trật tự có hiệu lực từ 1.7, quy định rằng khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m thì tài xế ô tô không được cho trẻ ngồi cùng hàng ghế (trừ xe chỉ có một hàng ghế), đồng thời phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ (trừ xe kinh doanh vận tải hành khách).
Nếu vi phạm, tài xế sẽ bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng, theo quy định tại Nghị định 168/2024.
Tuy nhiên, kể từ 15.8 tới, khi Nghị định 238/2026 có hiệu lực, lỗi vi phạm trên sẽ chỉ bị phạt cảnh cáo.
Lùi thời hạn xử phạt xe không có ghế trẻ em đến 15.8
Vậy phạt cảnh cáo là gì, khác biệt thế nào với phạt tiền. Sự thay đổi của Nghị định 238/2026 so với Nghị định 168/2024 tác động thế nào đến hậu quả pháp lý mà tài xế vi phạm về ghế trẻ em phải chịu?
Luật sư Bùi Đình Ứng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho biết cảnh cáo và phạt tiền là 2 hình thức xử phạt chính trong xử lý vi phạm hành chính nói chung và vi phạm về trật tự an toàn giao thông nói riêng.
Trong đó, hình thức cảnh cáo được quyết định bằng văn bản, áp dụng với vi phạm không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ. Còn hình thức phạt tiền được áp dụng với vi phạm có tính chất nghiêm trọng cao hơn.
Hình phạt cảnh cáo rõ ràng nhẹ hơn phạt tiền. Điều này cũng có nghĩa, kể từ 15.8, tài xế ô tô vi phạm về sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em vẫn sẽ bị xử phạt, nhưng với chế tài ở cấp độ nhẹ hơn, "không còn đánh thẳng vào túi tiền nữa".
Không phạt tiền là phù hợp
Vẫn theo luật sư Ứng, Nghị định 238/2026 cho thấy nhà làm luật đã có sự thay đổi trong cách đánh giá mức độ nguy hiểm của hành vi không sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em. Vì vậy, chế tài xử phạt được điều chỉnh theo hướng nhẹ hơn.
Bày tỏ ủng hộ quy định mới, vị luật sư nhận định việc không sử dụng ghế trẻ em có mức độ nguy hiểm thấp hơn nhiều so với các lỗi như vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, không tuân thủ biển báo…
Nếu cứng nhắc áp dụng hình thức phạt tiền sẽ vừa không tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm, vừa gây gánh nặng chi phí tuân thủ cho cả người dân và cơ quan chức năng.
"Mục đích chính của quy định ghế trẻ em là giáo dục ý thức người lớn về an toàn của trẻ nhỏ, chứ không phải để phạt tiền. Mà nếu vậy, cảnh cáo là đủ", ông Ứng nói.
Một băn khoăn được đặt ra là, việc chỉ áp dụng hình thức cảnh cáo liệu có làm giảm hiệu quả tuyên truyền, giáo dục về quy định ghế trẻ em hay không. Khi không bị "đánh vào túi tiền", tài xế sẽ chấp nhận bị phạt cảnh cáo nhiều lần thay vì sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ.
Song, theo luật sư Ứng, ghế trẻ em phần nào vẫn còn "mới" trong nhận thức của nhiều tài xế, cần thêm thời gian để làm quen và mở rộng "độ phủ sóng". Trong giai đoạn này, áp dụng hình thức cảnh cáo là phù hợp.
Về lo ngại tâm lý "nhờn luật", vị luật sư cho rằng, thiết bị an toàn nhằm bảo vệ cho chính trẻ em, hơn ai hết cha mẹ phải ý thức để chấp hành. Nếu cố tình không chấp hành hoặc đối phó, rủi ro trước hết sẽ thuộc về con em của họ.
Sau này, khi "độ phủ nhận thức" đã mở rộng, nhà làm luật có thể tổng kết, đánh giá, thay đổi chế tài (nâng lên phạt tiền chẳng hạn) cho phù hợp với thực tiễn.
