Được mở rộng quyền hoạt động nghề nghiệp
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của luật Viên chức 2025 là mở rộng quyền hoạt động nghề nghiệp của viên chức.
Luật Viên chức 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày mai 1.7 với nhiều điểm mới
ẢNH: T.HẰNG
Theo quy định mới, viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật chuyên ngành không cấm, không phát sinh xung đột lợi ích và không vi phạm quy định về phòng, chống tham nhũng.
Đáng chú ý, viên chức còn được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục và tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Trước đây, luật Viên chức 2010 chỉ cho phép góp vốn nhưng không được trực tiếp quản lý, điều hành doanh nghiệp.
Việc mở rộng quyền này đi kèm với yêu cầu không xung đột lợi ích và tuân thủ pháp luật về phòng, chống tham nhũng, tạo sự khác biệt rõ rệt so với luật hiện hành.
Mở rộng cơ chế trả lương
Một trong những thay đổi đáng chú ý của luật Viên chức 2025 là bổ sung quy định về nguồn thu nhập của viên chức. Nếu trước đây viên chức hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập thì theo luật mới, từ 1.7 thu nhập còn có thể đến từ các nguồn hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Quy định này được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý để các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế trả lương theo hiệu quả công việc, mức độ tự chủ tài chính và thu nhập tăng thêm.
Luật cũng mở rộng đáng kể quyền hoạt động nghề nghiệp của viên chức. Theo đó, viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức khác nếu không thuộc trường hợp pháp luật cấm, không xảy ra xung đột lợi ích và không vi phạm quy định về phòng, chống tham nhũng.
Luật mới cũng thay đổi quy định về nguồn thu nhập của viên chức. Nếu trước đây viên chức hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập thì từ ngày 1.7, viên chức được hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Đưa tiêu chí "dám nghĩ, dám làm" vào đánh giá
Bên cạnh việc mở rộng quyền, Luật Viên chức 2025 cũng bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của đội ngũ viên chức.
Theo luật mới, nghĩa vụ của viên chức được bổ sung yêu cầu ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, luật quy định viên chức không được đăng tải, phát tán hoặc phát ngôn thông tin sai lệch gây ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của đất nước, địa phương và đơn vị nơi công tác.
Một điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên Luật Viên chức đưa tiêu chí "năng lực đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung" vào nội dung đánh giá viên chức. Ngoài phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn và kết quả thực hiện nhiệm vụ, kết quả đánh giá sẽ là một trong những căn cứ để xem xét trả lương, tiền thưởng, bố trí, sử dụng và xử lý viên chức.
Không hoàn thành nhiệm vụ có thể bị cho thôi việc, nghỉ hưu vẫn không "hạ cánh an toàn"
Một điểm mới đáng chú ý khác là luật cũng quy định rõ hơn về trách nhiệm của viên chức không hoàn thành nhiệm vụ. Theo đó, người không đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm có thể bị bố trí sang vị trí có trình độ thấp hơn hoặc bị cho thôi việc. Đây là điểm mới quan trọng nhằm khắc phục tình trạng đánh giá mang tính bình quân như trước.
Đối với công tác kỷ luật, luật Viên chức 2025 cũng siết chặt hơn. Cụ thể, thời hiệu xử lý đối với hành vi bị khiển trách tăng từ 2 năm lên 5 năm; các hành vi vi phạm khác tăng từ 5 năm lên 10 năm. Đồng thời, thời gian điều tra, truy tố, xét xử hình sự sẽ không được tính vào thời hiệu xử lý kỷ luật.
Lần đầu tiên, luật dành riêng một điều quy định việc xử lý viên chức đã nghỉ việc hoặc nghỉ hưu. Theo đó, mọi hành vi vi phạm xảy ra trong thời gian công tác vẫn bị xem xét xử lý, kể cả khi người vi phạm đã nghỉ việc hoặc nghỉ hưu. Luật cũng bổ sung hình thức xử lý xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm đối với các trường hợp đủ điều kiện.
Đây được xem là bước hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm nâng cao trách nhiệm của đội ngũ viên chức, đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong khu vực sự nghiệp công lập.
