PGS.TS Phạm Cẩm Phương thăm khám cho người bệnh - Ảnh: BVCC
Nhiều yếu tố nguy cơ ngoài thuốc lá
Ung thư phổi hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Điều đáng lo ngại là phần lớn trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn, khi khối u đã phát triển hoặc di căn.
Theo các chuyên gia, ung thư phổi thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, khó thở hoặc sụt cân bất thường. Lúc này, cơ hội điều trị hiệu quả đã giảm đáng kể.
Theo PGS.TS Phạm Cẩm Phương - Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, thuốc lá vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Tuy nhiên đây không phải là yếu tố nguy cơ duy nhất.
Theo chuyên gia, nhiều tác nhân từ môi trường sống hằng ngày có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh ở những người không hút thuốc.
Trong đó hút thuốc lá thụ động là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất. Việc thường xuyên sống hoặc làm việc trong môi trường có khói thuốc khiến cơ thể hấp thụ nhiều chất độc hại, làm tăng nguy cơ tổn thương phổi theo thời gian.
Bên cạnh đó ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, khí thải giao thông, hóa chất công nghiệp hay khí radon tích tụ trong không gian kín cũng được xem là những yếu tố nguy cơ đáng lưu ý.
Đối với phụ nữ, đặc biệt là người thường xuyên nấu ăn trong không gian chật hẹp, thiếu thông khí, khói sinh ra từ quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao cũng có thể chứa các hợp chất gây tổn thương tế bào phổi.
Ngoài ra những người có tiền sử lao phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc có người thân mắc ung thư phổi cũng thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sức khỏe định kỳ.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chú ý đến những tín hiệu bất thường kéo dài của hệ hô hấp, thay vì đợi đến khi xuất hiện các triệu chứng nặng.
Một số dấu hiệu cảnh báo sớm có thể gặp như kéo dài trên 3 tuần không rõ nguyên nhân; ho ra máu, dù chỉ với lượng rất ít; đau tức ngực kéo dài hoặc đau lan ra vai, lưng; khó thở, hụt hơi khi vận động; khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân; sụt cân, mệt mỏi kéo dài.
Khi xuất hiện các biểu hiện trên, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá chuyên sâu.
Chủ động bảo vệ lá phổi từ những thói quen hằng ngày
Theo bác sĩ Phương, việc phòng ngừa ung thư phổi cần bắt đầu từ việc giảm thiểu các yếu tố nguy cơ trong môi trường sống.
Mỗi người cần kiên quyết nói không với thuốc lá, tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động, sử dụng khẩu trang đạt chuẩn khi làm việc hoặc di chuyển trong môi trường nhiều khói bụi.
Không gian sống, đặc biệt là khu vực bếp, cần được thiết kế thông thoáng, có hệ thống hút mùi và lưu thông không khí tốt. Đồng thời duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tăng cường rau xanh và các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa cũng góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp.
Các bác sĩ khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên chủ động khám sức khỏe định kỳ và thực hiện tầm soát ung thư phổi theo hướng dẫn của chuyên gia để bảo vệ sức khỏe, và nâng cao cơ hội điều trị nếu bệnh được phát hiện sớm.
