Tôi xem các video tư liệu về bệnh uốn ván, thấy người bệnh thường ưỡn ngực cong lên như tấm ván. Vì sao lại có tình trạng này? (Ái Khuê, TP HCM)
Trả lời:
Tình trạng người bệnh uốn ván nằm cứng, đầu ngửa ra sau, ngực và bụng nhô cao như một tấm ván cong là biểu hiện của tư thế opisthotonus, còn gọi là tư thế co cứng ưỡn người. Đây không phải một bệnh riêng biệt mà là tư thế bất thường do các cơ dọc theo cổ, lưng và cột sống co thắt dữ dội.
Nguyên nhân của tình trạng này là độc tố thần kinh tetanospasmin của vi khuẩn Clostridium tetani. Nha bào vi khuẩn thường xâm nhập cơ thể qua vết thương, nhất là vết thương sâu, bẩn, bỏng hoặc vùng mô hoại tử. Khi gặp môi trường thuận lợi, nha bào phát triển và giải phóng độc tố. Độc tố theo các dây thần kinh đi vào hệ thần kinh trung ương, làm mất cơ chế kiểm soát và thư giãn cơ, khiến cơ liên tục co cứng, co thắt ngoài ý muốn. Khi cơ co quá mạnh, cơ thể bị kéo cong về phía sau.
Tranh của Sir Charles Bell năm 1809 minh họa chứng co cứng toàn thân ở bệnh nhân bị uốn ván. Ảnh: Picryl
Uốn ván có bốn dạng bệnh chính gồm uốn ván sơ sinh, uốn ván toàn thân, uốn ván khu trú và uốn ván não. Trong đó, uốn ván toàn thân phổ biến nhất, chiếm khoảng 80% ca bệnh. Nếu không được điều trị, uốn ván gây co thắt thanh quản và co cứng thành bụng, cơ hoành, cơ ngực, độc tố của vi khuẩn phá hủy hệ thống thần kinh, gây rối loạn nhịp tim, huyết áp và dẫn tới tử vong.
Do đó, người dân không chủ quan với bệnh uốn ván. Vi khuẩn có thể xâm nhập qua bất kỳ vết thương hở nào, kể cả vết trầy xước hoặc vết đâm rất nhỏ.
Cách phòng bệnh tốt nhất là chủ động tiêm ngừa và tiêm vaccine càng sớm càng tốt khi có vết thương. Việt Nam có nhiều loại vaccine có thành phần ngừa uốn ván dành cho trẻ em từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) và người lớn như: 6 trong 1; 5 trong 1; 4 trong 1 phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván - bại liệt; 3 trong 1 phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván; 2 trong 1 phòng bạch hầu - uốn ván, hoặc mũi uốn ván đơn.
Người lớn không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng cần tiêm tối thiểu ba mũi: mũi 2 cách mũi 1 một tháng, mũi 3 cách mũi 2 sáu tháng, tiêm nhắc sau 10 năm hoặc khi có vết thương hở, chảy máu. Trường hợp chưa tiêm ngừa chủ động, cần đến các cơ sở y tế gần nhất để được xử lý vết thương đúng cách, đồng thời tiêm ngừa và huyết thanh kháng uốn ván phòng bệnh.
Nếu đã tiêm dự phòng đầy đủ vaccine, khi có vết thương nặng, mọi người chỉ cần tiêm thêm một mũi vaccine, không cần dùng thêm huyết thanh.
Phụ nữ mang thai lần đầu cần tiêm ngừa đủ hai mũi vaccine chứa thành phần uốn ván, một mũi trong lần mang thai tiếp theo. Việc này giúp bảo vệ người mẹ khi sinh nở, đồng thời truyền kháng thể thụ động, phòng ngừa uốn ván sơ sinh cho trẻ.
Bác sĩ Lê Thị Minh Nguyệt
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.
