Xung đột Mỹ - Iran khiến Biển Đỏ 'dậy sóng', Iran có thêm đòn bẩy?

Ngày 25-7, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tuyên bố đã phóng tên lửa tấn công Saudi Arabia, nhằm trả đũa các cuộc tấn công trước đó của đối phương tại Yemen.

Saudi Arabia trước đó đã không kích các mục tiêu quân sự của lực lượng Houthi tại thành phố cảng Hodeida (Yemen). Nguồn tin an ninh Yemen cho biết các mục tiêu bị tấn công gồm một căn cứ hải quân tại Hodeida và một doanh trại quân sự trên đảo Kamaran, khiến 2 người bị thương.

Iran nắm hai đòn bẩy quan trọng

Từ ngày 20-7, Houthi ở Yemen đã tuyên bố phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb nằm ở phía nam Biển Đỏ. Nhóm vũ trang này cho biết "lệnh cấm vận hàng hải nhằm vào kẻ thù Saudi" có hiệu lực ngay lập tức, dựa trên nguyên tắc "ăn miếng trả miếng".

Bab el-Mandeb là tuyến đường thủy hẹp, chỉ rộng khoảng 32km, nằm giữa vùng sừng châu Phi và mũi phía nam của bán đảo Ả Rập.

Động thái này được cho là tương tự chiến lược của Iran tại eo biển Hormuz, khiến hoạt động vận chuyển dầu mỏ bị gián đoạn nghiêm trọng.

Theo giới quan sát, thời điểm Houthi tuyên bố phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb khó có thể chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.

“Dù Tehran trực tiếp ra lệnh vào đúng thời điểm này, hay Houthi chủ động tận dụng cơ hội thì kết quả cuối cùng vẫn như nhau. Iran hiện nắm đòn bẩy đối với cả hai điểm nghẽn hàng hải cùng lúc, một vị thế chưa từng có tiền lệ”, ông Hesham Alghannam - nhà phân tích chính trị Saudi Arabia - bày tỏ quan điểm.

"Kịch bản ác mộng" với nguồn cung năng lượng

Kể từ khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz vào đầu tháng 3, tuyến hàng hải qua Biển Đỏ trở thành tuyến đường quan trọng đối với xuất khẩu dầu của Saudi Arabia. Theo nhà phân tích các vấn đề Ả Rập Taylor Luck, dù Houthi tuyên bố chỉ nhằm vào Saudi Arabia, tác động thực tế sẽ vượt ra ngoài phạm vi khu vực.

Bà April Longley Alley, chuyên gia tại Viện Washington, cho rằng năng lực xuất khẩu dầu của Saudi Arabia là huyết mạch của thị trường năng lượng và vấn đề này cũng liên hệ trực tiếp đến cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, theo báo The Hill.

Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), nếu Houthi phong tỏa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ tiếp tục bị thu hẹp, trong bối cảnh nguồn cung đã giảm khoảng 10% do eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Ngoài ra, Trung tâm Thông tin hàng hải liên hợp (JMIC) cho biết các nguồn tin thân cận với Houthi khẳng định lực lượng này đã hoàn tất việc triển khai tên lửa và máy bay không người lái gần Bab al-Mandeb để sẵn sàng tấn công tàu thuyền.

Một quan chức Ả Rập chia sẻ với truyền thông Mỹ rằng việc xung đột Mỹ - Iran lan sang Biển Đỏ là “kịch bản ác mộng” đối với khu vực vùng Vịnh, toàn bộ Trung Đông và thậm chí cả ngành năng lượng toàn cầu.

Tuyến đường vận tải thay thế qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi sẽ làm quãng đường vận chuyển dầu từ vùng Vịnh tăng thêm hơn 4.300km, kéo theo chi phí vận chuyển tăng mạnh.

Trong kịch bản này, Mỹ nhiều khả năng sẽ tăng cường các chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran và Houthi, trong bối cảnh biện pháp phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz đang gây sức ép lên nền kinh tế vốn bị tổn thương nghiêm trọng của Iran.