Bộ Công an đang chủ trì xây dựng bộ luật Hình sự sửa đổi. Cơ quan soạn thảo đề xuất xây dựng một cơ chế mới mang tên "tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự".
Cơ chế này được hiểu là tạm thời chưa truy cứu trong một thời gian để tạo điều kiện cho người thực hiện tội phạm khắc phục hậu quả, chứ không phải xóa bỏ trách nhiệm hình sự.
Mục đích nhằm tăng hiệu quả thu hồi tài sản, "cứu" các dự án còn có thể khắc phục; đồng thời tháo gỡ tâm lý sợ sai, sợ bị hình sự hóa trong thực thi nhiệm vụ.
Bộ Công an đề xuất cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả (ảnh minh họa)
ẢNH: PHÚC BÌNH
Trường hợp nào được tạm hoãn truy cứu hình sự?
Theo đề xuất của Bộ Công an, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không áp dụng đại trà mà chỉ dành cho nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế (chương XVIII bộ luật Hình sự). Và người thực hiện tội phạm phải đáp ứng đồng thời 3 điều kiện.
Một là, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Hai là, không tham nhũng. Ba là, các dự án phải có khả năng, phương án và điều kiện khắc phục, mang lại hiệu quả.
Thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không quá 2 năm, nếu cần thiết có thể gia hạn 1 lần nhưng không quá 1 năm. Khoảng thời gian tạm hoãn cũng sẽ không bị tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thông thường.
Đặc biệt, sau khi tạm hoãn và khắc phục xong hậu quả, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, người thực hiện tội phạm còn có thể được miễn trách nhiệm hình sự.
Áp dụng tùy vụ án, không nhất thiết phải 3 năm
Cho ý kiến, Bộ Nội vụ đánh giá cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự là chính sách nhân đạo, phù hợp với nguyên tắc mới được bổ sung tại dự thảo luật.
Song, khắc phục hậu quả là trách nhiệm của người có hành vi phạm tội, nên cân nhắc kỹ khi quy định "trường hợp cần thiết có thể gia hạn", tránh bị lợi dụng nhằm kéo dài thời gian, trốn tránh hoặc tẩu tán tài sản.
Về thời gian tạm hoãn "không quá 2 năm", Bộ Nội vụ cũng cho rằng dẫn đến cách hiểu tất cả các tội thỏa mãn đều áp dụng chung một thời gian. Thay vào đó, nên quy định cơ quan điều tra và viện kiểm sát quyết định thời hạn cụ thể đối với từng hành vi phạm tội.
Phản hồi góp ý, Bộ Công an cho biết, với các dự án, công trình lớn thì việc khắc phục hậu quả cần nhiều thời gian. Chính vì vậy, dự thảo quy định thời gian tạm hoãn không quá 2 năm và có thể gia hạn 1 lần không quá 1 năm.
Với nguyên tắc trên, các cơ quan tiến hành tố tụng căn cứ vào tình tiết của từng vụ án để quyết định thời gian tạm hoãn cụ thể, không nhất thiết phải là 2 năm hoặc gia hạn 1 năm.
