Trẻ có bàn chân bẹt bẩm sinh có thể được điều trị bảo tồn, vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật khi có biến chứng.
Bàn chân bẹt là tình trạng lòng bàn chân bằng phẳng, không có hõm cong tự nhiên (vòm gan chân), nhìn thấy rõ nhất khi đứng, toàn bộ gan chân tiếp xúc với mặt đất.
TS.BS Nguyễn Lâm Bình, Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết bàn chân bẹt ở trẻ dưới 5 tuổi thường là sinh lý do xương, gân, dây chằng chưa phát triển hoàn thiện và có thể tự cải thiện khi lớn lên. Tuy nhiên, nếu sau 5 tuổi bàn chân vẫn bẹt, trẻ cần được khám chuyên khoa để đánh giá và điều trị kịp thời, tránh biến chứng.
Bàn chân bẹt trên phim chụp X-quang. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ khám lâm sàng, đánh giá bàn chân khi trẻ đứng, đi, nhón gót, đồng thời kiểm tra trục cổ chân - bàn chân, gân gót, khả năng vận động, mức độ đau và nguy cơ biến dạng tiến triển.
Chụp phim X-quang bàn chân giúp đánh giá mức độ biến dạng của các xương bàn, gót và cổ chân. Bác sĩ xác định tình trạng lệch trục, bất thường cấu trúc xương hoặc khớp nếu có. Dựa vào mức độ và tiên lượng tiến triển biến dạng của từng bệnh nhân mà bác sĩ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp.
Tiến sĩ Bình cho biết khi phát hiện sớm, trẻ bị bàn chân bẹt có thể điều trị bảo tồn bằng đế giày chỉnh hình, vật lý trị liệu và hướng dẫn trẻ tập các bài tập chuyên biệt nhằm tăng cường sức mạnh cơ bàn chân, kéo giãn gân gót và cải thiện chức năng vận động. Các phương pháp này không làm bàn chân hết bẹt nhưng giúp ngăn chặn các biến chứng sớm như đau bàn chân, lệch trục cổ chân, co ngắn gân gót và hạn chế khả năng đi lại, chơi thể thao của trẻ.
Tiến sĩ Bình tư vấn cho phụ huynh bệnh nhi bàn chân bẹt. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Phát hiện muộn hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả, khi bàn chân bẹt đã gây biến chứng, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật. Tùy tình trạng, can thiệp phần mềm như nới gân gót, tạo hình dây chằng hoặc tăng cường gân giữa vòm bàn chân.
Bác sĩ cũng có thể sử dụng vít chỉnh hình chuyên dụng giúp tạo lại vòm bàn chân. Những trường hợp nặng hơn thường phải can thiệp thêm phần cứng như cắt xương chỉnh trục, hàn cứng một hay vài khớp lỏng lẻo.
Tiến sĩ Bình cho biết sau phẫu thuật đặt vít chỉnh hình, trẻ có thể đi lại sau 1-2 ngày, nếu can thiệp phần mềm cần 3-4 tuần hồi phục. Can thiệp vào xương có thời gian hồi phục dài nhất, trung bình 6-8 tuần, có thể kéo dài 8-12 tuần ở trẻ lớn hoặc thừa cân. Vì vậy, nhiều gia đình chọn phẫu thuật trong dịp nghỉ hè để trẻ có thời gian hồi phục, hạn chế ảnh hưởng việc học.
Êkíp phẫu thuật cho trẻ có bàn chân bẹt. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bàn chân bẹt không nguy hiểm tính mạng nhưng có thể gây biến chứng ảnh hưởng sinh hoạt, vận động và sự tự tin của trẻ. Phụ huynh nên đưa con đi khám sớm nếu thấy có các dấu hiệu nghi ngờ như trẻ không có hõm bàn chân khi đứng, bàn chân đổ vào trong, nhón gót, đế dép mòn một bên không đều...
Tuân thủ vật lý trị liệu, kiên trì tập luyện giúp phòng ngừa biến chứng bàn chân bẹt. Khi có chỉ định phẫu thuật, phụ huynh và trẻ sắp xếp thời gian hợp lý để được thực hiện.
Thanh Long
