Ngày 29.6, UBND TP.Hà Nội tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, đồng thời trưng bày quy hoạch bằng sa bàn, ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D mapping tại Bảo tàng Hà Nội.
Tham dự hội nghị có Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; các Ủy viên Bộ Chính trị: Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc; Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.Hà Nội Trần Đức Thắng; lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội, các ban, bộ, ngành T.Ư; lãnh đạo TP.Hà Nội và một số địa phương cùng các đại diện doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Chuyển sang kiến tạo mô hình chùm đô thị hướng tâm
Theo UBND TP.Hà Nội, Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không chỉ là một quy hoạch kỹ thuật chuyên ngành mà là một chiến lược phát triển toàn vẹn trên quy mô diện tích hơn 3.359 km2, với không gian quy hoạch bao phủ toàn bộ 126 đơn vị hành chính cấp xã theo cấu trúc mới.
Sa bàn một khu đô thị trên đại lộ Thăng Long được trưng bày tại triển lãm Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm
ẢNH: HỮU THẮNG
Quy hoạch 100 năm được định hình qua những cột mốc phát triển đột phá. Cụ thể, đến năm 2035, Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 11%/năm, quy mô kinh tế đạt khoảng 200 tỉ USD, GRDP bình quân đầu người vượt ngưỡng 18.800 USD.
Đến năm 2045 - thời kỳ bứt phá, Hà Nội chuyển mình mạnh mẽ thành trung tâm đổi mới sáng tạo toàn cầu, với quy mô kinh tế khoảng 640 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD; đồng thời phát triển theo mô hình đô thị nén, xanh và hoàn chỉnh.
Tầm nhìn đến năm 2065 đặt mục tiêu đưa Hà Nội vào nhóm các thành phố toàn cầu, với quy mô GRDP đạt 1.920 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người vượt 95.000 USD và hướng tới nhóm 10 thủ đô hạnh phúc nhất thế giới. Sau giai đoạn này, hướng đến sự ổn định bền vững, kiểm soát chặt chẽ quy mô dân số tối đa không quá 20 triệu người, nhưng hệ thống hạ tầng được tính toán đồng bộ, có thể chịu tải tối đa khoảng 22 - 25 triệu người.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, sự kiện này không chỉ công bố một bản quy hoạch mà còn phát đi thông điệp về quyết tâm hành động, thể hiện rõ quyết tâm chính trị của thành phố trong việc đưa các nghị quyết của Đảng vào cuộc sống. Với luật Thủ đô có hiệu lực từ ngày 1.7.2026, theo Chủ tịch Quốc hội, đây là cơ hội lịch sử để thủ đô bứt phá mạnh mẽ, thực hiện thành công Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, quy hoạch chỉ thực sự có giá trị khi được tổ chức thực hiện hiệu quả. Do đó, Hà Nội cần chuyển hóa nhanh các định hướng của quy hoạch thành những chương trình, dự án và công trình cụ thể; lấy hiệu quả thực thi, nâng cao đời sống nhân dân làm thước đo của năng lực quản trị.
Một trong những thay đổi lớn của quy hoạch là tư duy phát triển không gian. Hà Nội cho biết sẽ xóa bỏ tư duy đô thị độc lập, đơn cực, mà chuyển sang kiến tạo mô hình chùm đô thị hướng tâm, liên kết vùng hoàn chỉnh, trong đó định vị Hà Nội đóng vai trò là hạt nhân dẫn dắt vùng phát triển.
Đặc biệt, vùng đệm mở rộng lên đến 140.000 ha được xác lập vượt ranh giới hành chính, bảo đảm sự cân bằng sinh thái chiến lược cho toàn vùng thủ đô. Trên nền tảng cấu trúc Vùng thủ đô, Hà Nội thiết lập một không gian phát triển bao gồm: 9 cực tăng trưởng chiến lược, 9 trung tâm lớn đa chức năng và 9 trục động lực phát triển mở rộng.
Sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống đường vành đai liên vùng và các cao tốc hướng tâm đóng vai trò như khung xương kết nối toàn bộ hạ tầng kinh tế, không gian đô thị của thành phố giúp phân bổ lại mật độ cư dân và việc làm một cách tối ưu.
Tái cấu trúc vùng lõi nội đô lịch sử
Theo TP.Hà Nội, một điểm nhấn trong quy hoạch lần này là định hướng phát triển đô thị đa tầng, đa lớp theo hướng đô thị lập thể, tối ưu hóa tài nguyên không gian theo chiều đứng.
Hà Nội sẽ tái cấu trúc vùng lõi nội đô lịch sử nhằm giải phóng nguồn lực đất đai
ẢNH: HỮU THẮNG
Trong đó, không gian ngầm được phân tầng theo công năng 4 lớp, hướng tới mục tiêu đến năm 2065, diện tích khai thác không gian ngầm đạt trên 40% diện tích đất đô thị khu vực trung tâm. Trong khi đó, không gian mặt đất ưu tiên cho các chức năng văn hóa, tiện ích công cộng và hệ thống công viên cây xanh.
Không gian trên cao được định hướng phát triển các tổ hợp công trình nén tại khu vực TOD, kết hợp với các mô hình giao thông và công nghệ mới như phương tiện bay tầm thấp, hệ thống vận hành đô thị thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực.
Cùng với đó, khu vực lõi nội đô lịch sử của Hà Nội được đặt trong chiến dịch tái cấu trúc nhằm giải phóng nguồn lực đất đai. Theo quy hoạch, khu vực hồ Gươm được định hướng tổ chức lại giao thông, ưu tiên tuyệt đối cho người đi bộ, mở rộng và nâng cấp hệ thống quảng trường khu vực.
Khu phố cổ (36 phố phường) tiếp tục được gìn giữ "linh hồn Thăng Long - Kẻ Chợ", kết hợp không gian mở, không gian ngầm và phố nghề kết nối Hàng Đào - Đồng Xuân. Khu phố cũ Pháp được định hướng phát triển thành trung tâm tài chính, dịch vụ với mô hình "thành phố vườn".
Riêng khu vực hồ Tây sẽ trở thành không gian di sản, cảnh quan đặc thù, trung tâm văn hóa sáng tạo và dịch vụ du lịch mới của thủ đô với điểm nhấn là Nhà hát Opera Quảng An tầm vóc quốc tế.
Đặc biệt, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là trục không gian xanh trung tâm; đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị chủ đạo của Hà Nội tương lai. Nơi đây sẽ quy hoạch không gian biểu trưng cho hình ảnh một Hà Nội văn hiến, bản sắc, sáng tạo với các công viên tuyến tính đa tầng, các tổ hợp tài chính, du lịch, giải trí hướng sông.
Metro là "mạch máu" dẫn dắt mô hình phát triển đa cực
Quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm cũng thể hiện bước đột phá lịch sử về hạ tầng giao thông với chiến lược xây dựng mạng lưới đường sắt đa cấp độ có tổng chiều dài lên đến 1.200 km. Trong đó, hệ thống đường sắt đô thị metro dài 979 km đóng vai trò là "mạch máu" trực tiếp dẫn dắt mô hình phát triển đa cực.
Người dân tham quan sa bàn Quy hoạch thủ đô tầm nhìn 100 năm ở Bảo tàng Hà Nội
ẢNH: HÀ DUNG
Trong thời gian tới, Hà Nội sẽ tập trung phát triển các khu vực TOD gắn kết chặt chẽ với mô hình khu đô thị đa mục tiêu, tích hợp toàn diện không gian sống, dịch vụ và hạ tầng số quanh các nhà ga metro. Đây là giải pháp cốt lõi nhằm bảo đảm vững chắc các điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, biến đường sắt đô thị thành yêu cầu tất yếu và "đòn bẩy chiến lược" cho sự phát triển bền vững của thủ đô. Về lộ trình, thành phố sẽ triển khai, đặt mục tiêu hoàn thành 500 km ngay đến năm 2035 và hoàn thiện toàn bộ mạng lưới metro đến năm 2045.
Song hành với hệ thống đường sắt, hệ thống giao thông đường bộ được thiết lập đồng bộ nhằm kích hoạt toàn bộ năng lực lưu thông, tạo thành bộ khung kết nối vùng. Trọng tâm là việc hoàn thiện khép kín 8 đường vành đai chiến lược, gồm: Vành đai 1, 2, 2.5, 3, 3.5 nội đô phối hợp chặt chẽ với các tuyến Vành đai 4, 4.5, 5. Ngoài ra, hệ thống đường vành đai được gia tăng sức mạnh bằng các trục đường hướng tâm chiến lược, gồm: Nhật Tân - Nội Bài; hồ Tây - Cổ Loa; QL5; QL1A; QL21B, QL21C; QL6; đại lộ Thăng Long; hồ Tây - Ba Vì; QL32 và trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Tuyến metro Cát Linh - Hà Đông, đoạn qua địa bàn P.Đống Đa (Hà Nội)
ẢNH: HỮU THẮNG
Việc kết hợp giữa các cặp trục hướng tâm này với các tuyến cao tốc quốc gia sẽ tạo lập các hành lang vận tải đa phương thức siêu tốc, khơi thông dòng chảy logistics.
Quy hoạch cũng thiết lập hệ thống cảng hàng không quốc tế, định vị tầm vóc trung tâm kết nối toàn cầu. Trong đó cảng hàng không quốc tế Nội Bài (ở phía bắc) được mở rộng, nâng công suất lên 50 triệu hành khách mỗi năm. Cảng hàng không thứ hai (phía nam) được quy hoạch mới trên diện tích 1.500 ha với công suất 50 triệu hành khách mỗi năm.
Theo quy hoạch, nền tảng cho sự phát triển bền vững của Hà Nội là cấu trúc không gian xanh toàn diện. Cụ thể, thành phố đặt mục tiêu nâng tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 6,2% diện tích tự nhiên; đồng thời triển khai mô hình "thành phố trong rừng".
Những con số đáng lưu ý từ Quy hoạch tổng thể Hà Nội tầm nhìn 100 năm
Đến năm 2035, tăng trưởng GRDP trên 11%/năm, quy mô kinh tế khoảng 200 tỉ USD, GRDP bình quân đầu người vượt 18.800 USD.
Đến năm 2045, quy mô kinh tế khoảng 640 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD.
Tầm nhìn đến năm 2065, GRDP đạt 1.920 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người vượt 95.000 USD.
Đối với hệ thống vành đai xanh sinh thái và các nêm xanh dọc các tuyến sông Đáy, sông Tích, sông Nhuệ sẽ lồng ghép chặt chẽ vào cấu trúc đô thị, đóng vai trò như những bộ lọc sinh quyển khổng lồ, điều hòa khí hậu và thiết lập ranh giới kiểm soát phát triển tự phát, bảo đảm không gian sống trong lành, tiệm cận các tiêu chuẩn cao nhất thế giới…
Theo Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Đại Thắng, quy hoạch chỉ thực sự có ý nghĩa khi được hiện thực hóa bằng những công trình, dự án và kết quả phát triển cụ thể.
Vì vậy, điều cộng đồng doanh nghiệp quan tâm không phải chỉ là tầm nhìn của quy hoạch, mà là những nền tảng Hà Nội đã chuẩn bị để biến tầm nhìn đó trở thành hiện thực. Trong quá trình xây dựng quy hoạch, thành phố đã chuẩn bị đồng bộ các điều kiện về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và phương thức quản trị để đưa quy hoạch vào cuộc sống.
